นโยบายเศรษฐกิจสำคัญอย่างไร(20)

นโยบายเศรษฐกิจสำคัญอย่างไร(20)

 ภาคบริการ

ภาคบริการมีสัดส่วนในผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติของไทยกว่าร้อยละ 50  กิจกรรมในภาคบริการมีจำนวนมาก เช่น การค้าปลีก ค้าส่ง ร้านอาหาร โรงแรม การเงิน การประกันภัย การสื่อสาร การศึกษา การสาธารณสุข การบันเทิง และการทำงานบ้าน   ปัจจุบัน เทคโนโลยีการคมนาคมและสื่อสารมีความก้าวหน้ามาก เศรษฐกิจภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมเชื่อมโยงกับภาคบริการได้อย่างใกล้ชิด  บริการการค้า การบรรจุหีบห่อ การออกแบบ การเก็บรักษา และการขนส่งสินค้า ล้วนมีส่วนสนับสนุนที่สำคัญต่อการเจริญเติบโตของภาคอุตสาหกรรมและภาคการเกษตร

กิจกรรมการซื้อขายแลกเปลี่ยนทางเศรษฐกิจ  เรียกรวมกันว่า“สินค้าและบริการ”  สินค้าเป็นสิ่งมองเห็น จับต้องได้ (tangible)เคลื่อนย้ายได้  ส่วนบริการนั้น เป็นสิ่งที่ไม่มีตัวตน ไม่สามารถมองเห็น (intangible)   การผลิตกับการบริโภคมักเกิดขึ้นพร้อมกัน เก็บรักษาไม่ได้และส่วนมากไม่มีการซื้อขายกันระหว่างประเทศ ปัจจุบัน เทคโนโลยีมีความก้าวหน้า การสื่อสาร  การคมนาคม การรวบรวม เก็บรักษา และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสาร เป็นบริการที่มีการซื้อขายหรือเคลื่อนย้ายระหว่างประเทศได้  การศึกษา การพยาบาล การฝึกอบรม การให้คำปรึกษา ก็สามารถทำข้ามพรมแดนได้  การโอนเงินข้ามประเทศ ทำได้โดยสะดวกรวดเร็ว  การผลิตบริการ ไม่ต้องทำพร้อมกับการบริโภค  บริการในประเทศหนึ่งส่งไปอีกประเทศหนึ่งได้ แม้เวลาผ่านเลยไปหลายเดือนหรือหลายปีแล้วก็ตาม

ในเวลาที่ผ่านมา ภาคบริการของประเทศไทยมีการเจริญเติบโต และเปลี่ยนแปลงโครงสร้างอย่างรวดเร็ว สร้างรายได้ การจ้างงาน และรายรับเงินตราต่างประเทศไ้ด้มากในช่วงที่ภาคเกษตรและอุตสาหกรรม  มีการชะลอตัว รัฐบาลจะส่งเสริมกิจกรรมบริการมากขึ้น ในหลายปีที่ผ่านมา เศรษฐกิจไทยขยายตัวในอัตราตำ่ ภาคเกษตรและอุตสาหกรรมชะลอตัวลงมาก แต่การท่องเที่ยวยังขยายตัวดี  ทำรายได้เข้าประเทศได้มากพอควร  แม้จะไม่ได้ทำให้เศรษฐกิจขยายตัวในระดับสูง แต่รายได้และการจ้างงานจากการท่องเที่ยว ก็ชดเชยความซบเซาในภาคเศรษฐกิจอื่นได้ในระดับหนึ่ง

ข้อดีอย่างหนึ่งในการส่งเสริมภาคบริการ คือ ไม่ต้องใช้เงินทุนมาก แต่สร้างงาน สร้างรายได้ และรายรับเงินตราต่างประเทศได้ไม่น้อย ในบริการดั้งเดิม แม้มีการจ้างชาวต่างชาติมากขึ้น แต่ยังมีคนงานไทยที่มีความรู้และทักษะตำ่อยู่เป็นจำนวนมาก ส่วนบริการสมัยใหม่ก็สนับสนุนการพัฒนาในภาคอื่นๆได้มาก เช่นกัน

ประเทศไทย มีภูมิประเทศ ภูมิอากาศ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และประชาชนที่มีอุปนิสัยที่เอื้อต่อการประกอบกิจกรรมด้านบริการ ในเวลาที่ผ่านมา การท่องเที่ยวสร้างรายได้ สร้างงาน และเงินตราต่างประเทศได้มาก  แต่เราก็ไม่ควรเน้นเพียงการส่งเสริมการท่องเที่ยว และละเลยบริการด้านอื่น เช่น การรักษาพยาบาลและการบันเทิง ซึ่งก็เป็นกิจกรรมที่ประเทศไทยมีขีดความสามารถสูงเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆอีกหลายประเทศ

กิจกรรมที่สำคัญในภาคบริการไทย คือ การค้า การเงิน การสื่อสาร และการคมนาคมขนส่ง  การเจริญเติบโตของภาคบริการ เกิดจากการเติบโตของเศรษฐกิจ การขยายตัวของการค้าทั้งการค้าระหว่างประเทศและการค้าในประเทศ การขยายพื้นที่เมือง และการเปลี่ยนแปลงวิถีการดำเนินชีวิตของประชาชน  นอกจากนี้ การสื่อสาร และการคมนาคมที่สะดวกขึ้นจากการพัฒนาเทคโนโลยี ก็มีส่วนในการสร้างความเจริญเติบโตในภาคบริการ

ธุรกิจเอกชนมีความสำคัญในภาคบริการ การค้า การเงิน การขนส่ง การสื่อสารคมนาคม  การศึกษา การรักษาพยาบาล การท่องเที่ยว และกิจกรรมบริการอื่นๆจำนวนมาก บริการเหล่านี้ มีธุรกิจเอกชนเป็นตัวขับเคลื่อนที่สำคัญ  ในภาคบริการของไทย มีธุรกิจขนาดย่อมจำนวนมาก กล่าวได้ว่า ธุรกิจบริการขนาดเล็กที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก มีส่วนสำคัญอย่างมากต่อการเติบโตของภาคบริการในประเทศไทย

ปัจจุบัน มีกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา แต่กิจกรรมในภาคบริการมีเป็นจำนวนมาก มีความหลากหลาย และมีลักษณะที่แตกต่างกัน อาจกล่าวได้ว่า  กระทรวงทบวงกรมในรัฐบาลไทย ส่วนใหญ่มีหน้าที่ดูแลส่งเสริมธุรกิจบริการในด้านใดด้านหนึ่ง

บริการทางด้านการเงิน  กำกับดูแลโดยธนาคารแห่งประเทศไทย แต่สถาบันการเงินเฉพาะกิจจำนวนมาก อยู่ภายใต้สังกัดกระทรวงต่างๆ  การคมนาคมขนส่ง ดูแลโดยกระทรวงคมนาคม  การกำกับดูแลการค้า เป็นหน้าที่ของกระทรวงพาณิชย์   การศึกษา กำกับดูแลโดยกระทรวงศึกษาธิการ  แต่อุดมศึกษาอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม  บริการการรักษาพยาบาล กำกับดูแลโดยกระทรวงสาธารณสุข การกำกับดูแลและส่งเสริมบริการสารสนเทศเป็นหน้าที่ของกระทรวงดิจิตอลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม  เรื่องแรงงงานและการพัฒนาแรงงาน เป็นหน้าที่ของกระทรวงแรงงาน ฯลฯ

นโยบายต่างๆของภาคบริการจึงต้องจัดทำและดำเนินการเป็นเรื่องๆไป แต่หน่วยงานที่มีส่วนรับผิดชอบในการพัฒนาและส่งเสริมกิจกรรมบริการ ก็ต้องมีการประสานงานกัน

การค้ามีสัดส่วนสูงในภาคบริการ กระทรวงพาณิชย์ มีหน้าที่ดูแลส่งเสริมการค้าประเภทต่างๆ  ในกระทรวงนี้ กรมการค้าต่างประเทศ กรมส่งเสริมการส่งออก และกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ ร่วมกันกำกับดูแลและส่งเสริมการค้าต่างประเทศ  ส่วนการค้าภายในประเทศ กรมการค้าภายใน มีหน้าที่ในการเสริม และกำกับดูแลราคาสินค้า  กรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้บริการข้อมูล ส่งเสริมการพัฒนาบุคลากร การใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ  และร่วมมือกับภาคเอกชนในโครงการส่งเสริมธุรกิจการค้า

ในด้านการเงิน นอกจากธนาคารพาณิชย์ และสถาบันการเงินอื่น ในภาคเอกชนแล้ว ยังมีธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทยที่ช่วยเหลือธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมด้านสินเชื่อ   บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม ช่วยการค้ำประกันสินเชื่อ  ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทยให้การสนับสนุนการเงินแก่ผู้ส่งออก  ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ใหการสนับสนุนทางการเงินแก่การผลิตและการค้าในภาคการเกษตร

นอกจากหน่วยงานในภาครัฐแล้ว  ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ทำหน้าที่เป็นศูนย์รวมการจดทะเบียนซื้อขายหลักทรัพย์  ช่วยธุรกิจที่มาจดทะเบียนทำการระดมทุน ในปีค.ศ.1999 ได้ตั้งตลาดเอ็มเอไอ(MAI) เป็นตลาดรอง ทำการซื้อขายหลักทรัพย์ของธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (เปิดทำการในคศ.2001)ขึ้น เพื่อสนับสนุนการระดมทุนของธุรกิจการขนาดกลางและขนาดย่อม

ตามนิยามที่กำหนดโดยสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม การค้าปลีกที่จ้างงานไม่เกิน15 คนเป็นธุรกิจขนาดย่อม และที่มีการจ้างงานไม่เกิน 30 คนเป็นธุรกิจขนาดกลาง  กิจการค้าส่งขนาดกลาง เป็นธุรกิจที่จ้างงานไม่เกิน 50 คน ตามนิยามนี้ ธุรกิจการค้าและบริการส่วนใหญ่ในประเทศเป็นธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม  แต่ในประเทศไทย มีการบริการที่เป็นธุรกิจส่วนบุคคล ที่มีผู้ประกอบการเพียงคนเดียวอยู่เป็นจำนวนมาก  อาชีพอิสระ เช่น ทนายความ สถาปนิก วิศวกร รวมทั้งธุรกิจการค้าออนไลน์ และบริการซ่อมแซม ส่วนมากมีผู้ประกอบการคนเดียว ในการกำหนดนโยบายการส่งเสริมภาคบริการ จึงไม่ควรละเลยกิจกรรมบริการขนาดเล็กเหล่านี้

ในสมัยนี้ โลกได้เข้าสู่ยุคเศรษฐกิจดิจิตอล(digital economy) มีการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ด้านต่างๆ   ธุรกิจบริการ ไม่ว่าเป็นประเภทไหน และมีขนาดใหญ่เล็กเพียงใด ล้วนสามารถใช้เครื่องคอมพิวเตอร์ และใช้อินเตอร์เน็ตให้เป็นประโยชน์ในการดำเนินงานได้

เศรษฐกิจดิจิตอล โดยทั่วไป หมายถึงเศรษฐกิจที่มีการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ โดยเฉพาะเทคโนโลยีสารสนเทศในการดำเนินงาน มีการใช้คอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตกว้างขวาง เป็นเศรษฐกิจที่มีโครงสร้างพื้นฐานทางโทรคนาคม และมีบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการผลิตและใช้เทคโนโลยีเหล่านี้

นโยบายเศรษฐกิจดิจิตอล คือ ส่งเสริมให้ธุรกิจและประชาชนส่วนใหญ่ มีการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ประโยชน์ในการผลิต ซื้อขาย การสื่อสารคมนาคม การบันเทิง และการทำกิจกรรมต่างๆในชีวิตประจำวัน

ประโยชน์ของเทคโนโลยีดิจิตอลมีมาก ทั้งในการประดิษฐ์ ผลิต ซื้อขายสินค้าบริการ การเรียนรู้ การหาข้อมูลข่าวสาร และการทำกิจกรรมในชีวิตประจำวัน

ในปัจจุบัน การซื้อขายสินค้าออนไลน์หรืออีคอมเมิร์สแพร่หลายมาก ในประเทศไทยธุรกิจการซื้อขายสินค้าออนไลน์ ก็มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว

เพื่อการส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิตอล ในปี 2002 รัฐบาลได้ตั้งกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศน์และการสื่อสารขึ้น ต่อมาในปี 2016 เปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงดิจิตอลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ทั้งยังได้ตั้งคณะกรรมการเศรษฐกิจดิจิตอลแห่งชาติ ทำหน้าที่กำหนดนโยบายเศรษฐกิจดิจิตอล เพื่อส่งเสริมการพัฒนาและการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิตอลอย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากเศรษฐกิจดิจิตอลแล้ว เทคโนโลยีที่พูดถึงกันมากเมื่อไม่กี่ปีที่ผ่านมา คือ ปัญญาประดิษฐ์ : เอไอ (artificial intelligence:AI)  เป็นเทคโลโนยีที่ทำงานคล้ายมนุษย์ได้ในหลายด้าน เช่น ใช้หุ่นยนต์ที่มีรูปร่างหน้าตาคล้ายมนุษย์ ทำหน้าที่ประชาสัมพันธ์และประกาศข่าว  ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์นี้ ในการ ค้นหาข้อมูลที่มีปริมาณมาก และแม้กระทั่งเขียนบทความทางวิชาการแทนมนุษย์ จำลองปลอมแปลงรูปภาพและเสียงเหมือนคนจริง การค้นหาข้อมูลและความรู้ที่ต้องใช้เวลามาก ถ้าใช้คนทำ เช่น การค้นหาคำพิพากษาศาลฎีกาเก่า   การใช้ยาและวิธีรักษาโรคต่างๆ  ถ้าใช้ปัญญาประดิษฐ์ จะทำได้ครบถ้วนในเวลาที่สั้นมาก

ในการดำเนินนโยบายพัฒนาเศรษฐกิจภาคการเกษตร อุตสาหกรรม และบริการ  เทคโนโลยีดิจิตอลและปัญญาประดิษฐ์ นำมาใช้ประโยชน์ได้มาก  แม้ภาคบริการจะมีลักษณะแตกต่างจากภาคอุตสาหกรรม และภาคการเกษตร  แต่การพัฒนาเศรษฐกิจภาคต่างๆ มียุทธศาสตร์และนโยบายร่วม คือ การเพิ่มผลิตภาพและขีดความสามารถในการแข่งขัน  สำหรับนโยบายภาคบริการ ควรเน้นพัฒนากิจกรรมบริการ ที่มีคุณภาพมาตรฐาน ที่สอดคล้องกับทรัพยากรและวัฒนธรรมของประเทศ  ซึ่งต้องสร้างปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็น และสร้างบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ

การส่งเสริมความเชื่อมโยงระหว่างภาคบริการ กับภาคเศรษฐกิจอื่น เป็นนโยบายภาคบริการที่สำคัญ ในเวลาที่ผ่านมา บริการด้านโลจิสติกส์ถูกพูดถึงมาก  โลจิสติกส์หมายถึง การจัดระเบียบการดำเนินงานในขั้นตอนต่างๆเกี่ยวกับการผลิต การขนส่ง และการจัดจำหน่าย  จากสถิติของสำนักงานการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ พบว่า  ต้นทุนโลจิสติกส์ของไทยสูงกว่าประเทศอื่น โดยเฉพาะประเทศที่พัฒนาแล้ว และมีผลกระทบต่อความสามารถการแข่งขันของสินค้าไทย      การปรับปรุงประสิทธิภาพของโลจิสติกส์ ด้วยการส่งเสริมให้ใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยี จึงมีความสำคัญในการส่งเสริมภาคบริการ

ต้นทุนโลจิสติกส์ เกิดขึ้นในทุกขั้นตอนของการผลิตและการจำหน่าย ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การเก็บรักษาวัตถุดิบ วัสดุอุปกรณ์ และสินค้า จนถึงการขนส่งสินค้าไปถึงมือผู้บริโภค  หากรู้จักใช้เทคโนโลยีให้เป็นประโยชน์ ก็สามารถลดต้นทุนโลจิสติกส์และเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าไทยได้

รัฐบาลไทยปัจจุบัน สนใจส่งเสริมการท่องเที่ยวเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ ออกมาตรการเพื่อดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างประเทศ หลายอย่าง เช่น ยกเว้นการทำวีซ่าเข้าประเทศไทยให้ประขาชนของหลายประเทศ  ขยายเวลาปิดสถานบันเทิง และมีความคิดจะยกเว้นภาษีนำเข้าสินค้าฟุ่มเฟือย  เพื่อดึงดูดให้คนเข้ามาเที่ยวมากขึ้น  มาตรการเหล่านี้ อาจดึงดูดนักท่องเที่ยวได้บ้าง แต่ชาวต่างชาติรายได้สูงที่ถือกันว่าเป็นนักท่องเที่ยวชั้นดี อาจไม่สนใจเข้ามา เพื่อมาเที่ยวสถานบันเทิง และซื้อสินค้าฟุ่มเฟือยที่ปลอดภาษี  การยกเว้นการทำวีซ่าเข้าประเทศ แม้อาจดึงดูดนักท่องเที่ยวต่างชาติได้บ้าง แต่ก็ทำให้แก๊งค์อาชญากรต่างชาติเข้ามาในประเทศไทยได้สะดวกขึ้นเช่นกัน

สิ่งที่จะดึงดูดนักท่องเที่ยวในประเทศไทยมีอยู่มาก เช่น ทัศนียภาพที่สวยงาม  มีวัฒธรรมที่น่าสนใจ  อาหารที่อร่อย มีประชาชนที่มีอัธยาศัยไมตรี เป็นมิตรต่อชาวต่างชาติ  ค่าใช้จ่ายไม่สูง  มีอากาศอบอุ่นในช่วงที่ยุโรปและอเมริกาอากาศหนาวมาก ฯลฯ   หากมีการประชาสัมพันธ์ที่ดี จะดึงดูดคนเข้ามาเที่ยวได้มาก แต่สิ่งสำคัญในการส้างบรรยากาศการท่องเที่ยวที่ดี คือ สังคมสงบเรียบร้อยและมีความปลอดภัย หากการเมืองและสังคมไม่สงบ มีการชุมนุมประท้วง จนมีเหตุการณ์รุนแรง ก็จะไม่มีคนเข้ามาเที่ยว

อย่างไรก็ตาม นโยบายส่งเสริมกิจกรรมภาคบริการ ไม่ควรเน้นเพียงการท่องเที่ยวเท่านั้น ในภาคบริการ ยังมีกิจกรรมอื่นๆ ที่เอื้อประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจอีกจำนวนมาก เช่น การค้า การคมนาคมขนส่ง ที่มีความเชื่อมโยงกับทั้งภาคการเกษตรและภาคอุตสาหกรรม และเอื้อประโยชน์ต่อการสนับสนุนการเจริญเติบโตในการพัฒนาภาคเศรษฐกิจของประเทศ

ยุทธศาสตร์และนโยบายภาคบริการคือ ทำให้ภาคบริการมีส่วนช่วยขับเคลื่อนการพัฒนาประเทศในระยะยาว ทั้งการสร้างเศรษฐกิจที่เจริญรุ่งเรือง มีเสถียรภาพ มีความมั่นคง  คนในประเทศมีความเป็นอยู่ที่ดี และเป็นบุคลากรที่มีคุณภาพ

กิจกรรมบริการที่ช่วยสร้างความเจริญเติบโตและเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงในสังคม และคุณภาพของประชาชน ในภาคบริการ มีอยู่หลายสาขา ในที่นี้ จะกล่าวเพียงภาคการเงิน การศึกษา และสาธารณสุขโดยสังเขป

ภาคการเงิน แม้มีสัดส่วนไม่สูงในผลิตภัณฑ์มวลรวม แต่เป็นบริการที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจของประเทศ บริการการเงินเปรียบเสมือน เส้นเลือดที่หล่อเลี้ยงการหมุนเวียนของระบบเศรษฐกิจ  หากบริการการเงินขัดข้องหรือหยุดชะงัก ระบบเศรษฐกิจจะประสบความเสียหายมาก  ความเชื่อมั่นในภาคการเงิน มีผลกระทบต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ ในเวลาที่ผ่านมาวิกฤติเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในหลายประเทศ เกิดจากประชาชนขาดความเชื่อมั่นต่อความมั่นคงของสถาบันการเงิน  วิกฤติเศรษฐกิจไทยในปีค.ศ.1997 นอกจากการก่อหนี้เป็นเงินตราต่างประเทศที่มากกว่าทุนสำรองเงินตราระหว่างประเทศแล้ว ก็เกิดจากความไม่มั่นคงในสถาบันการเงินภายในประเทศด้วย

ภาคอสังหาริมทรัพย์หากมีความไม่มั่นคง  ก็จะมีผลกระทบต่อเศรษฐกิจมากเช่นกัน  ยกตัวอย่าง วิกฤติแฮมเบอร์เกอร์ที่เริ่มในสหรัฐอเมริกาในปี ค.ศ.2008  แล้วลุกลามไปยังหลายประเทศทั่วโลก ก็เริ่มจากปัญหาธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ในอเมริกา   ความเชื่อมั่นในบริการการเงินและอสังหาริมทรัพย์ จึงเป็นสิ่งต้องระมัดระวังมาก

ในประเทศอื่นๆ ธนาคารกลางของประเทศมักมีความเป็นอิสระ ไม่ถูกแทรกแซงโดยรัฐบาล ในประเทศไทย นักการเมืองที่ต้องการหาคะแนนเสียง มักรับปากว่า จะแจกเงินให้ประชาชนเมื่อชนะการเลือกตั้ง แต่เมื่อได้เป็นรัฐบาลแล้ว ธนาคารแห่งประเทศไทยไม่เห็นด้วยกับนโยบายดังกล่าว รัฐบาลมักไม่รับฟัง และบีบบังคับให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทำตามคำสั่ง  ความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลกับธนาคารแห่งประเทศไทย เกิดขึ้นเป็นระยะ   ธนาคารแห่งประเทศไทย จึงไม่เป็นอิสระเหมือนธนาคารกลางในหลายประเทศ  นอกจากนิ้ แม้ธนาคารแห่งประเทศไทยจะมีอำนาจหน้าที่กำกับดูแลธนาคารพาณิชย์  แต่สถาบันการเงินเฉพาะกิจจำนวนมาก ก็ไม่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของธนาคารแห่งประเทศไทย ในเวลาที่ผ่านมา รัฐบาลไทยที่มีนโยบายประชานิยม มักสั่งการธนาคารเฉพาะกิจ ที่อยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐบาล ปล่อยเงินกู้ให้แก่ประชาชน โดยไม่ต้องขออนุมัติงบประมาณจากรัฐสภา  จนสร้างหนี้สินแก่ประเทศเป็นจำนวนมาก  แม้ในเวลาจ่ายเงิน ไม่ได้ใช้งบประมาณแผ่นดิน แต่เมื่อมีหนี้ รัฐบาลชุดต่อๆมา ก็ต้องตั้งงบประมาณมาชดใช้หนี้ เช่นหนี้ที่เกิดจากการจำนำข้าว ในสมัยรัฐบาลยิ่งลักษณ์ รัฐบาลชุดหลังจากนั้น ต้องตั้งงบประมาณชดใช้ เป็นต้น

การศึกษา และการรักษาพยาบาล เป็นกิจกรรมภาคบริการที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศในระยะยาว ระบบการศึกษาที่ดี ช่วยสร้างเยาวชนที่มีจริยธรรม  หากการปฏิรูปการศึกษาประสบความสำเร็จ ในอนาคต ประเทศไทยก็จะมีนักการเมือง ข้าราชการ พ่อค้า และบุคคลในสาขาอาชีพต่างๆที่มีคุณภาพดี  มีความรู้ความสามารถ ไม่คดโกง หรือทุจริตคอรัปชั่นเหมือนกับสภาพที่เห็นในปัจจุบัน

นอกจากนั้น ควรปรับปรุงหลักสูตรการศึกษา เพื่อตอบสนองต่อความก้าวหน้าทางวิทยาการและเทคโนโลยีโลก การพัฒนาประเทศ จะทำได้ดีหรือเลว ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับคุณภาพของทรัพยากรมนุษย์ นโยบายการศึกษาจึงเป็นส่วนที่สำคัญมากในภาคบริการ

การสาธารณสุขหรือการรักษาพยาบาล เป็นบริการส่วนที่เกี่ยวข้องกับสุขภาพของประชาชน บริการรักษาพยาบาลที่ดี ยังช่วยดึงดูดชาวต่างชาติให้เข้ามารักษาพยาบาลในประเทศไทย สร้างรายได้เงินตราต่างประเทศได้อีกทางหนึ่ง

กล่าวโดยสรุป ในภาคบริการ ยังมีกิจกรรมที่มีความสำคัญกว่าการท่องเที่ยวอีกมาก ที่รัฐบาลควรให้ความสนใจ ประเทศไทยควรส่งเสริมการท่องเที่ยวต่อไป  แต่ก็ควรพัฒนาส่งเสริมบริการอื่นๆ ที่มีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศด้วย  เช่น การเงิน การศึกษา สาธารณสุข การค้า การสื่อสาร และการคมนาคม

นโยบายและมาตรการที่จำเป็นในการส่งเสริมกิจกรรมภาคบริการคือ สร้างกฎระเบียบที่ชัดเจน ลดข้อจำกัด อำนวยความสะดวกในการประกอบธุรกิจ แต่ในอีกด้านหนึ่ง ก็ต้องมีนโยบายและมาตรการที่ส่งผลลดความเหลื่อมล้ำในรายได้และทรัพย์สินที่เกิดจากความไม่เท่าเทียมกันในการเข้าถึงเทคโนโลยีสมัยใหม่ระหว่างประชาชน และควบคุมบริการที่มีผลกระทบต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง

ความเหลื่อมล้ำทางสังคมที่เกิดจากโอกาสไม่เท่าเทียมกันในการเข้าถึงเทคโนโลยีสมัยใหม่ หรือ”การแบ่งแยกทางดิจิตัล(digital divide)“ เป็นสิ่งที่รัฐบาลไทยควรให้ความสนใจ ในปัจจุบันยังมีประชาชนจำนวนมากที่ไม่สามารถเข้าถึงบริการสื่อสารสมัยใหม่ ไม่มีเครื่องคอมพิวเตอร์ ไม่สามารถเข้าถึงบริการอินเทอร์เน็ต ไม่ทราบว่ามีบริการช่วยเหลือของรัฐ เช่น การศึกษา การรักษาพยาบาล และสวัสดิการต่างๆ ที่รัฐบาลจัดให้ประชาชนผู้ยากไร้  การส่งเสริมให้ประชาชนในสถานที่ต่างๆในประเทศ รวมทั้งในถิ่นทุรกันดาร ให้สามารถเข้าถึงบริการอินเตอร์เน็ต ต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก แต่ก็เป็นนโยบายที่ควรทำ นอกจากนั้น ยังต้องป้องกัน ไม่ให้ธุรกิจที่มีบริการเทคโนโยโลยี เอาเปรียบผู้บริโภค โดยเฉพาะผู้ไม่มีความรู้ในการใช้เครื่องมือสื่อสารสมัยใหม่

นอกจากการเข้าถึงบริการสื่อสารสมัยใหม่แล้ว ควรมีโครงการอบรมเพื่อให้ประชาชนภาคส่วนต่างๆ มีความรู้ และมีความสามารถในการใช้เครื่องมือสื่อสารสมัยใหม่ในเบื้องต้นได้ และส่งเสริมให้ธุรกิจขนาดย่อมและประชาชนทั่วไป มีความสามารถทำการค้าออนไลน์ได้ด้วย

ปัจจุบัน ในประเทศไทย มีประชาชนที่ใช้เครื่องมือสื่อสารสมัยใหม่จำนวนมาก ในขณะเดียวกัน ก็มีอาชญากรรมไซเบอร์(cyber crime) หรือ ภัยคุกคามโดยการใช้เครื่องมืออิเล็กทรอนิกส์มากขึ้น ภัยคุกคามทางไซเบอร์นี้ มีอยู่หลายรูปแบบ เช่น หลอกลวงให้ซื้อสินค้า โอนเงินเทำการลงทุน พูดจาหรือส่งข้อความข่มขู่ โดยแอบอ้างว่า เป็นตำรวจหรือหน่วยงานตรวจสอบของรัฐบาล ใช้หนังสือราชการปลอม หลอกให้แจ้งเบอร์โทรศัพท์ เลขที่บัตรประชาชน บัญชีธนาคาร แล้วดูดเงินออกจากบัญชีธนาคารจนหมด เป็นต้น

อาชญากรรมไซเบอร์ เป็นภัยต่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจสังคมและการเมืองของประเทศ   นอกจากการหลอกลวงฉ้อฉลด้วยการใช้เครื่องมือสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์แล้ว ยังมีอาจชญากรรมลักษณะอื่น ที่ส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศรุนแรงกว่า เช่น การโจมตีระบบหรือฐานข้อมูลทางราชการเพื่อทำลายหรือขโมยข้อมูล การเผยแพร่ข่าวลือข่าวเท็จ กล่าวร้ายหน่วยงานหรือบุคคลที่เป็นคู่อริ  การยุยงให้คนออกมาชุมนุมประท้วง จนอาจถึงขั้นก่อความรุนแรงด้วยข้อมูลข่าวสารที่เป็นเท็จ  วิพากษ์วิจารณ์ กล่าวร้าย สร้างความเกลียดชังทางการเมือง และโจมตีกลุ่มคนที่ไม่เป็นพวกของตนด้วยข้อความที่ไม่เป็นจริง  และสร้างความคิดที่บิดเบือน ในยุคที่เทคโนโลยีการสื่อสารมีความเจริญก้าวหน้า การก่ออาชญากรรมไซเบอร์ทำได้โดยสะดวกและเผยแพร่ไปได้กว้างขวางรวดเร็ว  อาชญากรรมไซเบอร์ มีผลกระทบมากต่อความมั่นคงของประเทศชาติ  จำเป็นต้องปราบปรามและลงโทษอย่างทันท่วงที   หน่วยงานที่มีอำนาจหน้าที่ในการป้องกันภัยไซเบอร์ ต้องแนะนำวิธีการป้องกันภัยแก่ประชาชน  และลงโทษผู้ทำผิดอย่างจริงจัง และในกรณีที่มีการก่อภัยไซเบอร์ที่มีผลเสียต่อความมั่นคงร้ายแรง ต้องลงโทษอย่างรุนแรง

โดยสรุป การส่งเสริมภาคบริการมีผลดีต่อการพัฒนาเศรษฐกิจสังคมของประเทศ ทั้งในระยะสั้นระยะยาว แทนที่จะแจกเงินให้แก่ประชาชนทุกคนในประเทศ ไม่ว่ายากดีมีจน ควรจะนำงบประมาณนี้ มาส่งเสริมกิจกรรมในภาคบริการที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนา เศรษฐกิจ สังคมและการเมืองของประเทศ อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่า