INEWHORIZON

ขอบฟ้าใหม่

ประเพณีการแต่งงานของคนจีน

ประเพณีการแต่งงานของคนจีน

รศ.ดร.สมศักดิ์ แต้มบุญเลิศชัย

ประเพณีการแต่งงานของชาวจีนมีวิวัฒนาการตามยุคสมัย คนจีนที่เป็นชนเผ่าต่างกันและอาศัยอยู่ต่างท้องที่กัน ก็อาจมีประเพณีที่แตกต่างกัน ครอบครัวที่มีฐานะแตกต่างกัน ก็มีธรรมเนียมประเพณีและวิธีและการปฏิบัติที่ไม่เหมือนกัน สำหรับคนที่มีฐานะดี การแต่งงานมักมีขั้นตอนและมีพิธีรีตองมาก โดยเฉพาะในสมัยโบราณ

ในสมัยก่อน คนจีนโดยส่วนใหญ่การแต่งงานเป็นไปตามคำสั่งของพ่อแม่และการชักนำของแม่สื่อ(父母之命 媒妁之言)ชายและหญิงที่เป็นคู่สมรสมักไม่มีสิทธิ์ในการตัดสินใจเลือกคู่ครองด้วยตนเอง ในบางกรณี คู่บ่าวสาวที่จะมาแต่งงานกันจะไม่ได้เห็นหน้ากันก่อนแต่งงานเลย จนกระทั่งเสร็จสิ้นพิธี ได้เข้าเรือนหอแล้วจึงมีโอกาสเห็นหน้ากัน เพราะเวลาทำพิธีการแต่งงาน กราบไหว้ฟ้าดิน กราบไหว้พ่อแม่ และคาราวะกราบไหว้ซึ่งกันและกันนั้น เจ้าสาวจะมีผ้าแดงคลุมหน้าไว้

ประเพณีการเลือกคู่ในลักษณะนี้มีมาตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงต้นศตวรรษที่ 20 หลังจากมีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองจากระบอบกษัตริย์มาเป็นสาธารณรัฐแล้ว ประเพณีการเลือกคู่จึงมีการเปลี่ยนแปลงไปบ้าง โดยผู้ที่จะแต่งงานกันมีความเป็นอิสระในการเลือกคู่ครองมากขึ้น คือ หนุ่มสาวที่จะแต่งงานกันสามารถเลือกคู่ครองได้ด้วยตนเอง แต่ในหลายท้องที่ของประเทศจีน โดยเฉพาะในเขตชนบท ก็ยังมีการอาศัยแม่สื่อเป็นผู้ชักนำ และพ่อแม่ของทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิงมีส่วนสำคัญในการตัดสินใจเลือกคู่ครองให้แก่ลูกชายหรือลูกสาว

มาในสมัยที่พรรคคอมมิวนิสต์ปกครองประเทศ ชายหญิงมีสิทธิ์รักกันและแต่งงานกัน มีอยู่ช่วงหนึ่ง การแต่งงานต้องได้รับความเห็นชอบและอนุมัติจากพรรค และการแต่งงานจะไม่มีพิธีรีตองใดๆ นอกจากการจัดงานเลี้ยงที่ฉลองกันแบบประหยัด

ในยุคปัจจุบัน ประเพณีการแต่งงานของคนจีนมีการเปลี่ยนแปลงไปมาก ชายหญิงที่จะแต่งงานกันมีอิสรภาพในการเลือกคู่ครองด้วยตนเอง จากการที่ประชาชนจีนมีฐานะทางเศรษฐกิจที่ดีขึ้นและมีลักษณะสังคมที่โน้มสู่ความบริโภคนิยม ชายหญิงที่จะแต่งงานกันหากต้องมีการใช้จ่ายมาก เช่น มีค่าใช้จ่ายในการถ่ายรูป ถ่ายทำวีดีทัศน์ ตัดชุดแต่งงาน และจัดงานเลี้ยงที่หรูหราฟุ่มเฟือย

อย่างไรก็ตาม ความเชื่อและประเพณีที่ชาวจีนยึดถือกันมาเป็นเวลานานบางอย่างก็ยังมีอยู่ เช่น คนที่มีแซ่เดียวกันจะไม่แต่งงานกัน เพราะชาวจีนเชื่อว่า ผู้ที่มีแซ่หรือนามสกุลเดียวกันนั้น มีการสืบเชื้อสายมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน แม้ชายหญิงที่มีแซ่เดียวกันที่อยู่ในหมู่บ้านเดียวกัน โดยหลักการแล้วไม่ควรแต่งงานกัน เพราะอาจเป็นญาติพี่น้องที่มีความสัมพันธ์กันทางสายเลือดอย่างใกล้ชิด แต่คนจีนที่อยู่ห่างไกลกัน เช่น อยู่ต่างมลฑลกัน หรือแม้กระทั่งเป็นชนเผ่าต่างกันที่มีแซ่เดียวกันก็มักจะไม่นิยมแต่งงานกัน

นอกจากนั้น ชายหญิงที่แต่งงานกันด้วยวิธีการที่มีพ่อสื่อแม่สื่อหรือญาติพี่น้องเป็นผู้แนะนำให้รู้จักกันก็ยังมีอยู่อย่างแพร่หลาย ในสมัยปัจจุบัน คนจีนทั้งชายและหญิงจะแต่งงานกันช้า และบางคนแม้อายุมากแล้วก็ไม่แต่งงาน บางคนก็ประกาศหาคู่โดยผ่านสื่อ เช่น หนังสือพิมพ์ อินเตอร์เน็ต แล้วมานัดพบกัน คบหากัน จนมีความชอบพอแล้ว จึงแต่งงานกัน หรือถ้าไม่ชอบก็แยกทางกันหรือหลังจากที่ได้พบครั้งหนึ่งแล้วก็ไม่ไปมาหาสู่กันอีก

แม้สังคมจีนมีความทันสมัยมากขึ้น และมาถึงสมัยที่มีการปกครองโดยพรรคคอมมิวนิสต์ที่ไม่มีความเชื่อในเรื่องโชคชตา แต่ในปัจจุบัน คนจีนจำนวนมากที่จะแต่งงานกัน ก็ยังนิยมให้ซินแสดูดวงว่าดวงชะตาของทั้งสองฝ่ายมีความสมพงษ์กันหรือไม่ สำหรับคู่แต่งงานที่พ่อแม่ยังมีชีวิตอยู่และมีญาติผู้ใหญ่ที่ใกล้ชิด การดูดวงนี้อาจเป็นเรื่องจำเป็น นอกจากการตรวจสอบดูว่าทั้งคู่มีดวงชะตาที่สมพงษ์กันหรือไม่แล้ว ยังต้องมีการกำหนดวันเวลาที่จะหมั้นและแต่งงาน โดยเลือกหาวันมงคลที่ไม่ขัดกับดวงชะตาของทั้งสองคน ในวันหมั้นและวันแต่งงาน นอกจากมีงานเลี้ยงญาติมิตรแล้ว ยังอาจมีพิธีกราบไหว้พ่อแม่และญาติผู้ใหญ่ของทั้งสองฝ่าย และมีพิธียกนำ้ชา เพื่อแสดงความคารวะญาติผู้ใหญ่ ผู้ที่ได้รับการกราบไหว้ในพิธียกน้ำชานี้ จะต้องมีของขวัญหรือซองที่ใส่เงินให้แก่คู่บ่าวสาว ญาติมิตรที่มาร่วมงานเลี้ยงฉลองในพิธีการแต่งงาน ก็ต้องให้ของขวัญหรือเงินให้แก่คู่บ่าวสาว เพื่อแสดงความยินดี

นอกจากการดูวันเวลาที่มีความเหมาะสมในการทำพิธีหมั้นและแต่งงานแล้ว ยังอาจมีการดูวันเวลาที่เหมาะสมสำหรับเรื่องอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เช่น การตัดชุดเสื้อผ้า การปูเตียง ฤกษ์ที่จะเข้าเรือนหอ ฯลฯ

แม้ประเพณีบางอย่าง เช่น การกำหนดฤกษ์ในการจัดพิธีต่างๆ การเซ่นไหว้บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว และการหลีกเลี่ยงการกระทำบางอย่างในวันเวลาที่มีพิธีมงคล แต่ประเพณีและพิธีการต่างๆที่เกี่ยวข้องกับการแต่งงานของชาวจีนก็มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมในทิศทางที่มีความเรียบง่ายมากขึ้น

แนวโน้มในสมัยปัจจุบัน นอกจากการแต่งงานช้าแล้ว ผู้ที่แต่งงานแล้วก็มีการหย่าร้างกันมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ความเชื่อในเรื่องการแต่งงานและการสืบสกุลของคนจีนยังไม่มีการเปลี่ยนแปลง พ่อแม่ที่มีลูกชายหรือลูกสาวที่มีอายุเหมาะจะแต่งงานแล้ว ก็มักจะเรียกร้องให้บุตรชายหรือบุตรสาวรีบหาคู่ครองและมีครอบครัวของตนเองโดยเร็ว ด้วยวิธีการต่างๆ

Facebook Comments

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *