INEWHORIZON

ขอบฟ้าใหม่

จิตรกรรม การ แกะสลัก และการเขียนอักษรจีน

จิตรกรรม การ แกะสลัก และการเขียนอักษรจีน

รศ.ดร.สมศักดิ์ แต้มบุญเลิศชัย

จิตรกรรมจีนมีลักษณะที่โดดเด่นและมีเอกลักษณ์ของตนเอง คนจีนรู้จักใช้สี ตั้งแต่โบราณกาล แต่ภาพวาดที่โดดเด่นในประวัติสาสตร์จีนมีทั้งภาพวาดที่เป็นสีและภาพที่ไม่มีสี คือเป็นรูปขาวดำที่ใช้พู่กันและหมึก วาดภาพบนกระดาษ ผ้า หรือวัสดุอื่นๆ จิตรกรรมจีนมีวิวัฒนาการมาเป็นเวลาหลายพันปี ในแต่ละสมัยมีจิตรกรที่มีชื่อเสียงเป็นจำนวนมาก ภาพวาดของบุคคลเหล่านี้นอกจากมีการเก็บรักษาไว้ในพิพิธภัณฑ์แล้ว ยังมีการเก็บสะสมโดยผู้มีฐานะดี มาถึงสมัยปัจจุบันก็มีการประมูลซื้อขายกันด้วยราคาที่สูงมาก
จิตรกรรมหรือภาพเขียนจีนมีลักษณะที่โดดเด่นคือ เป็นภาพที่เขียนโดยการใช้พู่กัน นักวิชาการจีนในสมัยโบราณส่วนมากมีความรู้ความสามารถทางด้านศิลปะวัฒนธรรมทั้งสี่อย่างคือ การบรรเลงดนตรี การเล่นหมากรุก การเขียนตัวหนังสือที่มีความปราณีตสวยงามและการวาดภาพ(琴、棋、书、画)อุปกรณ์ที่ใช้ในการวาดภาพและการเขียนตัวหนังสือคือพู่กัน(笔)หมึก(墨)กระดาษ(帋)และแท่นหมึก(砚)ซึ่งเป็นของมีค่าสี่อย่างในห้องหนังสือ(文房四宝)
พู่กันเป็นเครื่องมือที่สำคัญของนักวิชาการจีน กล่าวกันว่าผู้ที่ประดิษฐ์พู่กันที่ใช้ในการเขียนหนังสือ และวาดภาพคือเหมิงเถียน(蒙恬) ซึ่งเป็นแม่ทัพในราชวงศ์ฉิน วัสดุที่ใช้ในการทำพู่กันคือขนสัตว์(ขนกระต่าย ขนหมาป่า และขนม้า) ไม้ที่ทำก้านพู่กันเป็นไม้ไผ่หรือกิ่งไม้ แต่จากหลักฐานที่ค้นพบในประวัติศาสตร์จีนในสมัยปัจจุบัน พบว่า คนจีนรู้จักใช้พู่กันแล้วก่อนสมัยราชวงศ์ฉินนับพันปี
จีนมีการประดิษฐ์กระดาษมาใช้ตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น ก่อนหน้านั้นการเขียนหนังสือและการวาดภาพ ทำโดยการสลักไว้บนกระดูกสัตว์และกระดองเต่า หิน เครื่องปั้นดินเผา ทองสัมฤทธิ์ และเขียนไว้บนผ้า ทั้งยังมีการวาดภาพบนฝาผนังและตามหินผา ซึ่งบางรูป แม้เวลาผ่านพ้นไปนับพันปีแล้ว ก็ยังมีสีสันที่สวยงาม ต่อมาเมื่อมีการใช้กระดาษ จึงมีการวาดภาพและเขียนหนังสือบนกระดาษ โดยเฉพาะบนกระดาษเซวียนจื่อ(宣帋)ซึ่งเป็นกระดาษที่มีคุณภาพดี มีเนื้อนิ่ม และมีความทนทานไม่ขาดง่าย ทั้งยังสามารถดูดซับหมึกได้ดีดัวย
ภาพวาดจีนมีลักษณะเด่นคือไม่เน้นในเรื่องความเหมือนจริงมากนัก แต่จะเน้นในด้านการแสดงความงดงามและความมาย ความหมายที่ซ่อนเร้นในภาพวาดอาจมีความสำคัญมากกว่าการเขียนภาพให้เหมือนจริง เช่นการวาดภาพภูเขาและแม่นำ้(山水画) มักแสดงถึงความสง่างามของภูเขาที่สูงตระหง่าน และทิวทัศน์ทางธรรมชาติที่สวยงาม สิ่งที่แสดงออกมาในภาพวาดจีนมีความหลากหลาย อาจเป็นทิวทัศน์ สัตว์ และสิ่งของ ตลอดจนชีวิตความเป็นอยู่ของคนในสังคม ในสมัยราชวงค์ฮั่น จิ้น ถัง และยุคเหนืใต้ เป็นยุคที่พุทธศาสนามีการเผยแพร่ไปในประเทศจีน จึงมีภาพวาดและงานแกะสลักเกี่ยวกับพุทธศาสนาปรากฎขึ้นมาเป็นจำนวนมาก
ภาพวาดที่โดดเด่นจำนวนมากไม่มีการระบายสี แต่ก็มีความสวยงามมาก ขนาดของภาพว่าอาจมีความแตกต่างกัน มีทั้งภาพที่มีขนาดใหญ่ที่มีความยาวเป็นเมตรและภาพขนาดเล็กที่ใช้แขวนไว้ตามห้องหนังสือ
ภาพวาดขนาดใหญ่ที่มีชื่อเสียงมีอยู่หลายภาพ เช่น ภาพวาดในวันเช็งเม้งหรือวันเซ่นไหว้บรรพบุรุษที่เมืองหลวง ที่แสดงถึงชีวิตความเป็นอยู่ของคนในสมัยราชวงศ์เมื่อกว่าพันปีก่อน( 清明上河图)และภาพที่แสดงถึงความสวยงามทางธรรมชาติบนภูเขา(富春山居图)ที่ผลิตในราชวงศ์เหวียน ซึ่งทั้งสองภาพนี้เป็นภาพสีที่มีชื่อเสียงมาก ในปัจจุบันมีการแสดงในภิพิธภัณฑ์ที่กรุงปักกิ่งและไทเป ทั้งยังมีการทำเป็นภาพยนตร์และวิดิทัศน์ออกเผยแพร่ด้วย
ภาพวาดของจีนนอกจากมีความปราณีตสวยงามแล้ว ยังแสดงออกซึ่งปรัชญาความคิด โดยอาจมีการเขียนคำกลอนกำกับด้วย จิตรกรพยายามสร้างภาพให้มีชีวิตชีวาและแฝงไปด้วยความหมาย ในสมัยต่างๆของประวัติศาสตร์จีน มีจิตรกรที่มีชื่อเสียงเป็นจำนวนมาก ผลงานของจิตรกรเหล่านี้มีอยู่ไม่น้อยที่มีการเก็บรักษาไว้จนถึงในยุคปัจจุบัน เนื่องจากภาพวาดของจิตรกรที่มีชื่อเสียงมีราคาแพงมาก ภาพวาดที่ปรากฏไว้ตามบ้านจึงมีจำนวนมากที่เป็นภาพที่ลอกเลียนแบบจากต้นฉบับที่เป็นของจริง
ทางด้านการแกะสลัก ก็เป็นศิลปะที่โดดเด่นของจีน การแกะสลักในสมัยต่างๆ มีทั้งการแกะบนหิน เครื่องปั้นดินเผา ไม้ หยก และการแกะสลักบนกำแพงและฝาผนัง คนที่ไปเที่ยวประเทศจีนในปัจจุบัน จะมีโอกาสเห็นรูปปั้นและงานแกะสลักที่มีฝีมือปราณีตที่ทำขึ้นในสมัยต่างๆ เช่น รูปปั้นทหารและเหล่าทัพ(兵马俑)ในเมืองซีอาน ที่สร้างขึ้นในราชวงศ์ฉินเมื่อเวลากว่าสองพันปีก่อน และพระพุทธรูปในถ้ำหินที่สร้างขึ้นในสมัยจิ้นตะวันออกและในยุคเหนือใต้ เมื่อเวลากว่า 1600 ปีที่แล้ว
สำหรับคนจีน การเขียนหนังสือด้วยลายมือถือกันว่าเป็นศิลปะอย่างหนึ่ง หนังสือจีนสามารถเขียนออกได้หลายรูปแบบ ทั้งแบบหวัด แบบบรรจง และกึ่งบรรจง ในแต่ละแบบก็มีสไตล์หรือลีลาการเขียนที่แตกต่างกัน ในประวัติศาสจีนมีนักเขียนอักษรจีนที่มีชื่อเสียงจำนวนมาก ผลงานของนักเขียนพู่กันเหล่านี้ถือกันว่าเป็นสมบัติอันล้ำค่า นักสะสมบางคนยอมเสียงเงินเป็นล้านเพื่อที่จะได้มา เช่นเดียวกับภาพวาด ผลงานการเขียนหนังสือด้วยลายมือก็มีคนพยายามเลียนแบบหรือปลอมแปลงเป็นจำนวนมาก
นักศึกษาที่เรียนภาษาจีนในสมัยโบราณจนถึงในยุคปัจจุบัน ต้องมีการฝึกเขียนหนังสือด้วยพู่กัน โดยเฉพาะในสมัยโบราณ นักศึกษาทุกคนจำเป็นต้องฝึกฝนการเขียนด้วยพู่กัน ในสมัยหนึ่ง เวลาสอบคัดเลือกเข้ารับราชการ หาก ผู้เข้าสอบเขียนตัวหนังสือที่สวยงามไม่ได้ ก็จะไม่มีโอกาสได้รับการคัดเลือกเลย

Facebook Comments

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *