น่าสงสารปูทะเล
น่าสงสารปูทะเล
สิ่งที่น่าชมเชยสำหรับสังคมเรา คือมีใจเมตตากรุณา ในวันสำคัญของชีวิต จะมีการปล่อยนก ปล่อยปลา หรือบางคนอาจจะมีความสามารถถึงไถ่ชีวิตโคกระบือ ซึ่งกิจกรรมเหล่านี้ ได้รับความนิยมมานาน ทำให้เกิดมีอาชีพพ่อค้าแม่ค้าที่จะไปหาสัตว์เหล่านี้ มาจำหน่ายให้เราทำบุญกัน ซึ่งถ้าจะคิดให้ดีๆ ให้พวกเขาไปหานกปลา หรือสัตว์ต่างๆมากักขังไว้จำหน่าย บางครั้ง อาจจะไม่ได้ให้อาหารด้วยซ้ำ นับเป็นการทรมานสัตว์ มาจนถึงขณะนี้ ได้ทราบว่า ได้มีกลุ่มผู้ใจบุญกว้านหาซื้อปูทะเล มาปล่อย และต้องปล่อยที่บางปู เพราะชื่อสถานที่ พ้องกับกิจกรรมที่ทำ ที่นั่น น่าจะมีปูเยอะ จึงได้ชื่อว่า บางปู
ปูทะเล เป็นอาหารชั้นยอด นับว่าแพงมาก ยิ่งปูสดๆเนื้อเยอะๆยิ่งอร่อย คิดถึงอดีต สมัยทำงานที่จังหวัดฉะเชิงเทรา เคยมีวันอาทิตย์ว่างๆไปนั่งเรือประมง จากหมู่บ้านชาวประมงบางปะกงไปที่โป๊ะกลางทะเล ระหว่างนั่งเรือ นอกจากจะร่ำสุราแม่โขง ก็มีอาหารทะเล รวมทั้งปูสดๆต้ม กินกับน้ำจิ้ม เป็นกับแกล้ม ตลอดทาง ไปถึงอ่างศิลา แวะซื้อสุราและเครื่องดื่มเพิ่มเติม แล้วสนุกสนานกันต่อ นั่งเรือกลับหมู่บ้านชาวประมงบางปะกง วันนั้น จำได้ว่าโป๊ะกลางทะเล เห็นไกลๆ นึกว่าเตี้ย แต่พอไปถึงจริงๆปรากฎว่าสูงกว่าระดับน้ำทะเลมากพอสมควร
เมื่อครั้งทำงานที่สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ประมาณปี ๒๕๔๗ ก็ได้กินปูทะเล ซึ่งประทับใจ โดยได้ไปสังเกตการณ์การทำงานของกรมประมงที่จังหวัดชุมพร ซึ่งมีชาวประมงร่วมคณะลงเรือไปด้วย ซึ่งเมื่อถึงเวลาเที่ยง ก็มีอาหารกลางวันและเครื่องดื่มบริการ เป็นที่แน่นอนว่าต้องเป็นอาหารทะเล มีปูสดๆเนื้อปูแน่นๆรวมอยู่ด้วย อร่อยมาก จนจำได้ตลอดมา
ปัจจุบัน ผลผลิตปูทะเลไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด เกษตรกรชายฝั่งนิยมนำปูโพรกมาขุนเป็นปูเนื้อและปูไข่ ปูทะเลมีส่วนหัวและอกรวมกัน โดยมีกระดองห่อหุ้มไว้ ลักษณะภายนอกที่เห็นได้ชัดคือลำตัวเป็นแผ่นบางๆ เรียกว่าจับปิ้งพับอยู่ใต้กระดอง จับปิ้งเป็นอวัยวะที่ใช้เป็นที่อุ้มและพยุงไข่ของแม่ปู และยังเป็นอวัยวะที่ใช้แยกเพศ ในเพศเมีย และเพศผู้จะมีลักษณะต่างกัน กระดองของปูเป็นรูปไข่ ส่วนยาวแคบกว่าส่วนกว้าง ด้านหน้าระหว่างตา มีหนาม ๖ อันเรียงกัน และมีหนามเรียงจากตาไปด้านซ้ายและขวาของกระดองด้านละ ๙ อัน ตาของปูทะเล เป็นตารวม ประกอบด้วยตาเล็กๆจำนวนมาก รู้สึกไวต่อสิ่งเคลื่อนไหวอยู่รอบตัว และมีก้านตาช่วยชูลูกตาออกมาภายนอกเข้าและหดกลับเข้าไปได้ ปูทะเลมีขา ๕ คู่ คู่แรกอยู่หน้าสุดมีขนาดใหญ่ เรียกว่า ก้ามปู ปลายก้ามปูแยกออกเป็น ๒ ง่ามมีลักษณะคล้ายคีมใช้จับเหยื่อกินและป้องกันตัว ปลายสุดของขาคู่ที่ ๒-๔ มีลักษณะแหลมเรียกว่าขาดิน ทำหน้าที่ในการเดิน ส่วนขาคู่ที่ ๕ เป็นคู่สุดท้ายเรียกว่าขาว่ายน้ำ ตอนปลายของขามีลักษณะแบนคล้ายใบพาย
ปูทะเลเป็นสัตว์น้ำกร่อยที่มีการอพยพย้ายถิ่น เพื่อการแพร่พันธุ์ โดยปูเพศเมียจะอพยพจากแหล่งไปวางไข่ในทะเล ลูกปูจะล่องลอยไปหากินตามกระแสน้ำ จนลอกคราบเป็นตัวเต็มวัย มีลักษณะเหมือนพ่อแม่ สำหรับปูเพศเมียที่สมบูรณ์เพศและผ่านการจับคู่ผสมแล้ว ก็อพยพไปวางไข่ต่อไป
อาหารของปู ก็มี หอยฝาเดียว หอยสองฝา กุ้ง ปู ปลา และเศษพืช ปกติจะไม่กินอาหารที่เคลื่อนที่หรือหลบหลีกได้ดี ปูทะเลแต่ละวัยหากินในบริเวณที่แตกต่างกัน ปูวัยอ่อนจะหากินบริเวณป่าชายเลน และอาศัยอยู่ในขณะที่น้ำทะเลได้ลดลงแล้ว ปูขนาดกลาง จะเข้ามาหากินในป่าชายเลน แล้วกลับลงสู่ทะเลไปพร้อมๆกับน้ำทะเล ปูโตเต็มวัยมีการแพร่กระจายเข้ามาหากินพร้อมระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้น ส่วนใหญ่อยู่ระดับลึกกว่าแนวน้ำลงต่ำสุด
ปูทะเลเจริญเติบโต โดยอาศัยการลอกคราบ ระยะเวลาตั้งแต่ลอกคราบจนกระทั่งกระดองใหม่สามารถออกมาจากที่ซ่อน ใช้เวลา ๗ วัน ใช้เวลาเจริญเติบโตจนถึงสมบูรณ์เพศ ๑.๕ ปี ทั้งหมดนี้ เป็นข้อมูลคร่าวๆจากกูเกิ้ล ซึ่งเห็นได้ว่า ปูเป็นสัตว์ที่แต่ละวัยจะพึ่งพิงธรรมชาติฝั่งทะเลที่ไม่เหมือนกัน
ตามข่าวที่มีกิจกรรมปล่อยปูนั้น เห็นตั้งแต่ไปกว้านซื้อปูเป็นพันๆ หมื่นๆตัวที่ตลาดสด ปูทุกตัวถูกมัดขาด้วยเชือกโฟมเพื่อไม่ให้เคลื่อนที่ไปไหน ใส่ในกาละมังหลายใบ แต่ละใบถูกยัดอัดกันแน่นเหมือนสิ่งของอื่นที่ไม่มีชีวิต เมื่อเริ่มกิจกรรม มีผู้ศรัทธาร่วมโครงการจำนวนมาก ต่างก็มารับปู แก้เชือกโฟม แล้วไปปล่อยลงน้ำทะเล เปรียบเสมือนให้ชีวิตใหม่โดยให้อิสรภาพ และปลดปล่อย จากพันธนาการ แต่มีปัญหาเกิดขึ้น คือเมื่อน้ำลง จะเห็นปูเหล่านั้นตายกันเกลื่อนไปเลย
ทั้งนี้ เข้าใจว่า ปูที่มาปล่อยนี้ เป็นปูต่างถิ่น ยิ่งมีโครงการนี้โด่งดังขึ้น คนมาปล่อยปูมากขึ้น เลยจับปูจากแหล่งต่างๆ อาจจะไม่ใช่บางปู เป็นพันเป็นหมื่นตัว นำมามัดเก็บไม่รู้กี่วันหรือสัปดาห์ นำมาจำหน่ายให้กับผู้ใจบุญ แต่ปูที่ถูกปล่อยไปไม่รู้จักสภาพแวดล้อมที่เหมาะ ไม่สามารถปรับตัวได้ นอกจากนั้น ยังถูกทรมาณก่อนที่จะนำมาปล่อยก็เกือบตายอยู่แล้ว กิจกรรมปล่อยปูทะเล จึงไม่มีประโยชน์กับปู เสียงบประมาณเปล่าๆ เพียงแต่ได้มาเที่ยวบางปู แต่ผู้ที่มาร่วมโครงการคงไม่ทราบว่าปูที่ปล่อยไปนั้น ตายหมด ก็เก็บความสบายใจที่ได้ทำบุญไว้ต่อไป แต่ที่จริง คือทิ้งซากปูตายทับถมเน่าเหม็นไปทั่ว เป็นผลเสียกับสัตว์อื่นแถวนั้นที่ยังวนเวียนอยู่
บู๊ คนเคยหนุ่ม
๓๑ มค. ๒๕๖๙ เขียนที่กรุงเทพฯ
