โซเครติสและอิมามอะลี บินอะบีตอลิบ :ความเหมือนและความต่างกับการต่อสู้กับความอยุติธรรม(ตอนที่๓)

โซเครติสและอิมามอะลี บินอะบีตอลิบ
:ความเหมือนและความต่างกับการต่อสู้กับความอยุติธรรม(ตอนที่๓)

โดย ดร.ประเสริฐ สุขศาสน์กวิน
ศูนย์อิสลามศึกษา วิทยาลัยเทคโนโลยีสยาม

จากการมองเชิงเปรียบเทียบระหว่างโซเครติสกับอิมามอะลี จะพบว่าบุคคลผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสอง เป็นผู้แสวงหาความจริง เป็นผู้รักธรรมะ และเป็นนักเหตุผลนิยม นั่นคือว่า ทั้งคำพูดและการกระทำนั้นจะสอดคล้องกัน และถ้าเราเข้าถึงวิถีชีวิตของบุคคลทั้งสองจะพบว่าทั้งสองอุทิศตนเพื่อการรับใช้ประชาชนและถือว่าการผดุงไว้ถึงความยุติธรรมเป็นสิ่งสำคัญที่สุด และจะต้องต่อสู้ให้ความยุติธรรมเกิดขึ้นในสังคม ถึงแม้ว่าจะเอาชีวิตเป็นเดิมพันก็ตาม
เป็นที่แน่นอนเลยว่าถ้าผู้อ่านได้รู้จักถึงบุคลิกภาพของบุคคลผู้ยิ่งใหญ่สองนี้และเข้าถึงวิธีคิดทางปรัชญาชีวิตของบุคคลทั้งสองและมองผ่านหลักการปฏิบัติตนต่อการรับใช้สังคม ข้าพเจ้าคิดว่าท่านผู้อ่านคงติดตามและเดินก้าวตามในสำนักคิดของเขาทั้งสองเป็นแน่ ไม่ว่าจะเป็นกรอบความคิดหรือหลักจริยธรรมอันสูงส่งที่เป็นที่ประจักษ์ในหลักฐานยืนยันถึงความสมบูรณ์
ท่านคงเห็นแล้วว่า โซเครติสเป็นผู้รักในสัจจธรรมและเป็นผู้มีหลักการ ยืนหยัดในความถูกต้อง รังเกียจความอยุติธรรมและความอธรรมทุกรูปแบบ ถึงกับประวัติศาสตร์ได้จารึกไว้ว่า ครั้นเมื่อโซคราติสถูกจับและนำไปขึ้นศาลเพื่อพิพากษา ลูกศิษย์ของเขาพยายามจะไกล่เกลี่ยว่และหาทางาจะไปพูดกับผู้พิพากษาให้ลดหย่อนการลงโทษ แต่โซคราติสได้กล่าวกับสานุศิษย์ของเขาว่า
“ชีวิตและการประพฤติของข้าพเจ้า คือหลักฐานดีที่สุดในการปกป้องตัวของข้าพเจ้าเอง”
สิ่งแรกที่ถือว่าเป็นคุณลักษณะและเป็นบุคลิกภาพระดับสูงของโซเครติส คือ โซเครติสเป็นบุคคลมีความขันติธรรมและอดทน ทุกครั้งที่เจอปัญหาและอุปสรรคจะหนักสักเพียงใด เขาจะยิ้มสู้ตลอดไม่เคยยอมแพ้ หรือถ้ามีเรื่องที่ไม่สบายใจเข้ามาในชีวิต เขาไม่เคยเปิดเผยความทุกข์นั้นให้ใครได้เห็น และเมื่อไหร่ที่เขาใช้หลักขันติธรรมและความอดทนและอดกลั้นกับปัญหาและอุปสรรค จะทำให้เขานั้นข้ามผ่านปัญหาและอุปสรรคนั้นไปได้อย่างน่าชื่นชม
บางคนได้เล่าถึงชีวิตของโซเครติส ถึงความโดดเด่นของเขาที่เหนือกว่าคนอื่นๆว่า เป็นบุคคลที่วิเศษ มีความสูงส่งที่ไม่เคยพบเจอในยุคไหนมาก่อน หรืออาจจะกล่าวได้ว่าเป็นบุคคลที่น้อยมากจะเกิดขึ้นในโลกใบนี้ที่มีบุคลิกภาพสูงส่งและน่าสดุดีเช่นนี้
โซเครติส ได้ยิ้มให้กับกลุ่มคนที่พูดจาหยาบคายต่อเขาหรือพูดจาถากถางเขา หรือถึงแม้ในเรื่องของภรรยาที่ได้แสดงอากัปกิริยาที่หยาบต่อเขา แต่โซเครติสก็ไม่เคยละเมิดสิทธิของนางหรือกล่าวตะคอกใส่นางให้นางอับอาย
ดังที่เขาได้กล่าวว่า
“ข้าพเจ้าเคารพภรรยายิ่งนัก การพูดจาหยาบคายหรือแสดงอากัปกิริยาที่ไม่ดีต่อข้าพเจ้า คือ รางวัลหนึ่ง เพื่อที่จะทำให้ข้าพเจ้ามีความอดทนและเข้าถึงความอดทน”
ได้เล่าต่ออีกว่า แท้จริงโซเครติส ได้เลี้ยงดูลูกของเขาทั้งแต่เด็กและเยาว์วัย อีกทั้งได้อบรมสอนสั่งสิ่งที่เป็นคุณธรรม โดยยังสอนให้เคารพต่อผู้เป็นแม่ ถึงแม้ว่านางจะมีมารยาทที่เลวหรือเป็นคนไร้จริยธรรมก็ตาม และยังสอนอีกว่าให้ยกย่องผู้เป็นแม่ ทั้งๆที่ภรรยาของเขาเป็นบุคคลที่น่ารังเกียจยิ่งอีกทั้งประชาชนในสมัยนั้นถือว่าไม่ควรแก่การให้เกียรติและการยกย่องเลย
ความมีขันติธรรมและความอดทนและการมีธรรมะในขั้นสูงก็เป็นคุณลักษณะที่โดดเด่นของอิมามอะลีด้วยเช่นเดียวกัน
ในสำนักคิดของอะลี บิน อะบีตอลิบ ความสูงส่งและคุณค่าของความอดทนได้ถูกทำให้เป็นรูปธรรม และมีความหมายยิ่งนัก นั่นคือว่า ทุกครั้งที่เกิดทุกข์โศกและมีปัญหาเข้ามาในชีวิต อิมามอะลีไม่เคยร้องตะโกนหรือครวญคราง โอดโอยใดๆ แต่ท่านอะลีได้ใช้หลักขันติและความอดทนนั้นทำลายปัญหาและอุปสรรคต่างๆลงไปได้
เกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวนี้ ผู้ยึดปรัชญาแห่งความจริงและเข้าถึงปรัชญาของความอดทนและการมีขันติธรรม ก็จะพบเจอถึงสารัตถะแห่งความอดทนและความงดงามและคุณค่าของความอดทน ดังที่ท่านอิมามอะลี ได้ค้นพบและเพล่งออกมาเป็นวาทกรรมที่อมตะไว้ดังนี้ว่า
“จงอดทนต่อสิ่งที่ตนเองไม่รักและไม่ชอบ และจงมีขันติต่อสิ่งที่ตนรักและชอบเถิด”
โซเครติสมีความกล้าหาญและองอาจยิ่งในการออกรบและทำสงคราม และถือว่าการทำสงครามกับต่อต้านอุตริและต่อต้านโมฆะกรรม ถือว่าเป็นเป็นสิ่งจำเป็น และความตายสำหรับการต่อสู้กับความเท็จคือประตูการทำลายความเท็จนั้น ซึ่งได้บันทึกไว้ถึงความกล้าของโซเครติสในการออกทำสงครามถึงสองครั้งในนครรัฐกรีก เรียกสงครามครั้งนั้นว่า”สงครามบูตียูส”และสงครม”ดีลียูม” โซเครติสได้สำแดงถึงความเป็นสุภาพบุรุษและความเป็นลูกผู้ชายที่หาญกล้ายิ่ง โดยไม่เกรงตัวกับความตายหรือการเสียชีวิตใดๆ
อิมามอะลี นามนี้ผู้มีความหาญกล้าและองอาจ คงไม่มีใครกล้าปฏิเสธถึงความกล้าของท่านอะลีในการสมรภูมิรบ หรือว่า ผู้อ่านยังจะมีคนอื่นๆที่เป็นผู้หาญกล้าและเด็ดเดี่ยวในการทำสงครามมากไปกว่าท่านอะลี? และถ้าเราจะนำความเป็นสุภาพบุรุษของท่านอะลีและความกล้าหาญและความองอาจ และความเป็นวีระบุรุษของท่านอะลี คงจะหาผู้ใดมาเปรียบเทียบได้ยากยิ่งนัก
เป็นไปได้ว่าความกล้าหาญและความองอาจของอิมามอะลีและโซเครติสเป็นบุคลิกภาพและคุณลักษณ์ที่สูงส่ง และบ่อเกิดได้กำเนิดมาจากจุดเดียวกัน และมีเป้าหมายเดียวกัน และจะเห็นได้ว่าจะไม่พบเจอในบุคคลอื่นๆ ดังนั้นพื้นฐานนั้นคือการมีกรอบความคิดอันสูงส่งและมีปรีชาญาณ จนกระทั้งถึงขั้นที่ว่า แสวงหาการรับใช้สัจธรรมและพลีในวิถีแห่งสัจจธรรม โดยกล้าที่จะเผชิญกับความตายและภัยอันตรายทุกรูปแบบเพื่อผดุงความยุติธรรมไว้
ความสูงส่งของจิตวิญญาณ และการมีคุณลักษณะที่งดงามและความมีธรรมะขั้นสูงของโซเครติส เป็นเพราะว่าเขาคือบิดาแห่งนักปรัชญานิยมในความสัจจริง และหลีกห่างจากความหลงใหลและความอยากและมกมุ่นอยู่กับตัญหาราคะ โดยถือว่าความหลงและความอยากทางจิต คือการดูถูกเหยียดหยามตัวเองและเป็นภาวะของความละเมิด และโซเครติสไม่เคยกลัวเกรงใดๆกับการต่อสู้กับความอธรรม ถึงแม้ว่าจะมีจำนวนมากของกลุ่มต่อต้านนั้นก็ตาม โซเคราติสเป็นผู้ลุกขึ้นต่อต้านต่อผู้แสวงหาความสุขและผู้แสวงหาผลประโยชน์เพื่อตัวเองและพวกพ้อง และเขาไม่เคยเปลี่ยนความคิดหรือละเลยในการจะให้ผู้แสดงผลประโยชน์นั้นได้ทำการกดขี่ประชาชนเด็ดขาด
ส่วนเรื่องราวและประวัติศาสตร์ของมหาบุรุษแห่งกูฟะฮ์ผู้ไม่เคยยอมแพ้กับความอธรรม อิมามอะลี บินอะบีตอลิบ เป็นบุคคลที่สร