INEWHORIZON

ขอบฟ้าใหม่

ซ้อมรบ “เงียบ” รอบไต้หวัน

taiwan silent exercise featured

ซ้อมรบ “เงียบ” รอบไต้หวัน

เมื่อปักกิ่งกดดันโดยไม่ต้องประกาศ และนัยต่อไทยและอาเซียน กับภาพความขัดแย้งของการประชุมสุดยอดAPECที่เสินเจิ้น| 19 พฤศจิกายน 2569

 

เกิดอะไรขึ้น

ช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน กองทัพจีนซ้อมรบขนาดใหญ่ในแปซิฟิกตะวันตกและรอบไต้หวันโดยไม่ประกาศล่วงหน้าและไม่ตั้งชื่อปฏิบัติการ เจ้าหน้าที่ความมั่นคงอาวุโสของไต้หวันให้ข้อมูลว่ามีการใช้กำลังจากสามเขตบัญชาการ (ตะวันออก เหนือ และใต้) รวมทั้งกลุ่มเรือบรรทุกเครื่องบินเหลียวหนิง มีเรือรบและเรือยามฝั่งรวมกันกว่า 100 ลำ และมีการจำลองการโจมตีกองกำลังฝ่ายตรงข้ามรวมถึงเมืองต่างๆ ไทเปเรียกปฏิบัติการนี้ว่า “silent intimidation” (การข่มขวัญแบบเงียบ)

ภาพรวมที่ยืนยันได้ในขณะนี้มาจากฝั่งไต้หวันและ think tank สหรัฐฯ (AEI และ ISW) เป็นหลัก ปักกิ่งยังไม่ยืนยันอย่างเป็นทางการ ข้อสังเกตนี้สำคัญต่อการอ่านสถานการณ์ เพราะเราต้องแยก “สิ่งที่สังเกตได้” ออกจาก “เจตนาที่ถูกตีความ” ให้ชัดเจน

ทำไมต้อง “เงียบ”: ตรรกะเชิงยุทธศาสตร์

เมื่อเทียบกับ Justice Mission 2025 ซึ่งประกาศชื่อ ประกาศขอบเขต และจำลองการปิดล้อมท่าเรือหลักของไต้หวันอย่างโจ่งแจ้ง การซ้อมครั้งนี้ต่างกันที่รูปแบบการสื่อสาร ไม่ใช่ที่ขนาด การไม่ประกาศมีประโยชน์เชิงยุทธศาสตร์อย่างน้อยสามประการ

  • ลดต้นทุนทางการทูต การซ้อมที่ประกาศมักกระตุ้นแถลงการณ์ประณาม การประชุมฉุกเฉิน และมาตรการตอบโต้ การซ้อมเงียบทำให้ปักกิ่งได้ผลทางทหารโดยไม่ต้องจ่ายราคาทางการเมือง
  • ทำให้ความกดดันเป็นเรื่องปกติ Global Times อธิบายว่ากิจกรรมรอบช่องแคบกำลังเปลี่ยนจากปฏิบัติการเป็นช่วงๆ ไปสู่การปรากฏตัวตลอดเวลา ซึ่งในมุมวิเคราะห์ คือการทำให้ “สถานะพิเศษ” กลายเป็น “สถานะปกติ” ทีละขั้น ข้อมูลของไต้หวันก็สอดคล้องกัน โดยเดือนกันยายนมีเครื่องบิน PLA 255 เที่ยว เพิ่มขึ้น 82 เที่ยวจากเดือนสิงหาคม
  • ทดสอบความพร้อมโดยไม่ส่งสัญญาณเตือน การไม่ประกาศบีบให้ไต้หวัน สหรัฐฯ และญี่ปุ่นต้องตอบสนองโดยไม่รู้ว่าเป็นการซ้อมหรือการเตรียมปฏิบัติการจริง ซึ่งเป็นการทดสอบเวลาตอบสนองของอีกฝ่ายไปพร้อมกัน

โจทย์ปฏิบัติการ: แยกไต้หวันออกจากโลกภายนอก

ISW ประเมินว่า PLA อาจกำลังซ้อมสถานการณ์ “isolation” คือการตัดไต้หวันออกจากภายนอก โดยวางเรือรบเพื่อยับยั้งหรือขัดขวางการแทรกแซง น้ำหนักของโจทย์นี้อยู่ที่ การปิดล้อม และการประสานงานข้ามเขตบัญชาการ ไม่ใช่การยกพลขึ้นบกโดยตรง ซึ่งมีต้นทุนสูงและความเสี่ยงสูงกว่ามาก

ในกรอบคิด Spykmanตามทฤษฎีภูมิรัฐศาสตร์ การเคลื่อนกำลังไปไกลกว่าช่องแคบ ตลอดแนวห่วงโซ่เกาะที่หนึ่ง สะท้อนความพยายามควบคุมขอบ Rimland ด้านตะวันออกและอาจเป็นปฏิกริยาตอบโต้จากแผนการติดอาวุธตามแนวเกาะรอบนอกชั้นที่หนึ่งของไต้หวันที่สนับสนุนโดยสหรัฐฯ ส่วนเจ้าหน้าที่ไต้หวันมองว่านี่คือการแสดงแสนยานุภาพที่กว้างกว่าช่องแคบไต้หวัน ซึ่งกระทบญี่ปุ่นและฟิลิปปินส์โดยตรง และการที่ไต้หวันกำลังเฝ้าระวังฤดูซ้อมรบใหญ่ช่วงพฤศจิกายน–ธันวาคมยิ่งตอกย้ำว่าเรื่องนี้อาจยังไม่จบ

มุมมองของปักกิ่งและข้อควรระวัง

Global Times โต้ว่ารายงานของ think tank สหรัฐฯ เป็นการคาดเดาที่ใช้คำว่า “อาจ” ต่อกันเป็นชุด และมองว่าการปรากฏตัวของ PLA เป็นการยับยั้งกลุ่ม “แบ่งแยกดินแดน” ด้วยความต่อเนื่องที่คาดการณ์ได้ ขณะนี้ทั้งปักกิ่งและไทเปไม่ได้รายงานว่าการเผชิญหน้าทางทหารใกล้เข้ามา นักวิเคราะห์จึงควรเปิดทางไว้สำหรับสองการอ่าน คือ (1) การซ้อมรบประจำที่ถูกตีความเกินจริงโดยฝั่งตรงข้าม และ (2) การทดสอบแนวคิดปฏิบัติการจริง แต่ข้อมูลที่เปิดเผยตอนนี้ยังไม่พอจะตัดสิน จึงต้องรอภาพถ่ายดาวเทียมและข้อมูลอิสระ

ความเสี่ยงที่ชัดเจนที่สุดคือการคำนวณพลาด เมื่อการซ้อมไม่มีการประกาศ ผู้ตัดสินใจฝ่ายตรงข้ามต้องตีความจากรูปแบบการเคลื่อนกำลังเพียงอย่างเดียว โอกาสที่สัญญาณซ้อมจะถูกอ่านเป็นสัญญาณเตรียมการปฏิบัติจึงสูงขึ้น

นัยต่อไทยและอาเซียน

สำหรับไทย ซึ่งตามกรอบคิดของ Kuik จัดเป็น light hedger ไม่ใช่ heavy hedger แบบสิงคโปร์และอินโดนีเซีย ผลกระทบสำคัญจึงมักมาทางเศรษฐกิจและเส้นทางเดินเรือ ไม่ใช่ทางทหาร

  • เส้นทางเดินเรือและต้นทุนประกันภัย การซ้อมที่ครอบคลุมเส้นทางเดินเรือรอบไต้หวันและฟิลิปปินส์ส่งผลต่อการค้าที่ผ่านทะเลจีนใต้ ซึ่งเชื่อมกับช่องแคบมะละกา ความไม่แน่นอนเพียงเล็กน้อยก็อาจดันค่าระวางและเบี้ยประกันได้
  • ห่วงโซ่อุปทานเซมิคอนดักเตอร์ ไต้หวันเป็นจุดสำคัญของห่วงโซ่นี้ การตัดการเข้าถึงแม้ชั่วคราวจะกระทบอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์และยานยนต์ในอาเซียน รวมถึงฐานผลิตของไทย
  • ความเสี่ยงของ “ตำแหน่งกลาง” ยิ่งความกดดันกลายเป็นเรื่องปกติ ต้นทุนของการวางตัวในสถานการณ์ที่กำกวมยิ่งสูงขึ้น เพราะทั้งสองฝ่ายจะเรียกร้องความชัดเจนมากขึ้น

ข้อเสนอเชิงนโยบายที่สอดคล้องกับกรอบ “calculated irrelevance” คือ ไทยไม่ควรเป็นเป้าหมายของใครและไม่ควรกลายเป็นเครื่องมือของใคร ในทางปฏิบัติหมายถึงการกระจายแหล่งพลังงานและวัตถุดิบ เสริมความทนทานและความยืดหยุ่นของโครงสร้างพื้นฐานสำคัญ ทั้งท่าเรือ สายเคเบิลใต้น้ำ และพลังงาน และรักษาช่องทางสื่อสารกับทุกฝ่ายโดยไม่ผูกพันกับสถานการณ์ในช่องแคบ

สิ่งที่ต้องจับตา

  • การซ้อมรบที่ประกาศชื่อในช่วงปลายปี จะบอกว่าครั้งนี้เป็นการเตรียมการก่อนปฏิบัติการหลักหรือไม่
  • ท่าทีของญี่ปุ่นและสหรัฐฯ ทั้งการตอบโต้ทางทหารและการประสานงานข่าวกรองหลังเหตุการณ์
  • ตัวเลขกิจกรรมรายเดือน ของกระทรวงกลาโหมไต้หวัน ว่าเป็นแนวโน้มต่อเนื่องหรือสูงขึ้นเฉพาะช่วง
  • ข้อมูลอิสระ เช่น ภาพถ่ายดาวเทียมและข้อมูลการเดินเรือ ที่จะยืนยันขนาดจริงของปฏิบัติการ

สรุป:สถานการณ์ทั่วไปจึงดูขัดแย้งกับการประชุมสุดยอดAPEC ที่เสินเจิ้น เพราะจีนในฐานะเจ้าภาพประกาศชัดให้ยุติสงครามเศรษฐกิจและมุ่งสู่ความร่วมมือเพื่อกระจายความมั่งคั่งไปสู่ภูมิภาคต่างๆ จึงควรโฟกัสไปที่การประชุมสุดยอดมหาอำนาจสามฝ่าย ระหว่าง สี จิ้นผิง ผู้นำจีน วลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซีย และ โดนัล ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ แม้ว่าน้ำหนักของทรัมป์จะน้อยลงจากการพ่ายแพ้กลางเทอมก็ตาม แต่ข้อตกลงสามฝ่ายก็อาจบอกทิศทางของหมากการเมืองโลกที่ตึงเครียดอยู่ในขณะนี้ได้

แหล่งข้อมูล: Reuters (ผ่าน AsiaOne), Taipei Times, AEI/ISW, SCMP, Global Times, Taiwan Security Monitor (George Mason University), RT, Al Jazera, Nikei

Facebook Comments Box

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องข้อมูลจำเป็นถูกทำเครื่องหมาย *