“จิตว่าง” เกิดจากอะไรได้บ้าง

“จิตว่าง” เกิดจากอะไรได้บ้าง

โดย พระไพศาล วิสาโล

Q– กราบนมัสการพระคุณเจ้าเจ้าค่ะ มีเรื่องอยากกราบเรียนถาม วันนี้ขณะกำลังทำสวนครัวก็คิดว่า เอ….เราไม่ได้คิดอะไรเลย คือ ใจมุ่งอยู่แต่การถางหญ้า ขณะที่ปกติใจจะคิดโน่นคิดนี่ไปเรื่อยน่ะเจ้าค่ะ ทำงานก็ยังคิดเลยนึกขึ้นได้ว่า “ว่าง คือ ไม่ว่าง และ ไม่ว่าง คือ ว่าง” ใช่ไหมเจ้าคะ คำๆ นี้ เคยผ่านหูผ่านตา เคยได้ยิน แต่ไม่รู้ว่ามันเป็นอย่างไร จนกระทั่งวันนี้ได้รู้สึกถึงคำๆนี้จริงๆ

การที่เรา “ไม่ว่าง” ไม่วางมือจากหน้าที่การงาน ใจจดจ่ออยู่กับงานตรงหน้า คือ ปัจจุบัน ทำให้เรา “ว่าง” จากความคิดฟุ้งซ่าน ใจลอย อย่างนี้ใช่หรือเปล่าเจ้าคะ ทำจิตใจอย่างนี้ถูกต้องหรือเปล่าเจ้าคะ

กราบขอบพระคุณ พระคุณเจ้าและ กราบนมัสการลาเจ้าค่ะ

พระไพศาล วิสาโล วิสัชนา – อาตมายังไม่เคยได้ยินประโยคที่ว่า “ว่างคือไม่ว่าง” และ “ไม่ว่างคือว่าง” แต่ที่คุณเล่ามานั้นก็สามารถตีความไปในแง่นั้นได้ คือ เมื่อตัวไม่ว่างเพราะมีงานทำ อีกทั้งมีใจจดจ่อกับงานนั้น สิ่งที่ตามมาคือ ใจว่างจากความคิดฟุ้งซ่าน อันที่จริงการทำเช่นนั้นก็คือการมีสติและสมาธิกับงานนั่นเอง ผลที่ได้คือใจที่นิ่งสงบ ในภาวะเช่นนี้หากวางอดีตและอนาคต รวมทั้งวางเป้าหมายและความคาดหวังทั้งปวง ไม่ยึดติดถือมั่นในตัวกูของกู (เช่น ยึดมั่นว่านี้เป็นงานของกู) ก็เรียกว่า “ทำงานด้วยจิตว่าง”

อย่างไรก็ตามอาตมาอยากจะเพิ่มว่า การว่างจากความฟุ้งซ่านไม่จำเป็นต้องเกิดเวลา “ไม่ว่าง” แม้ไม่ทำอะไร แค่อยู่กับลมหายใจหรืออยู่กับอิริยาบถเฉย ๆ ใจก็สามารถ “ว่าง”ได้ ทั้งนี้เพราะมีสติระลึกรู้ในปัจจุบัน พอใจเผลอคิด ก็รู้ทันและวางได้