น่านซีแลนด์ เปลี่ยนการปลูกข้าวโพด เป็นการเลี้ยงแกะ

น่านซีแลนด์
เปลี่ยนการปลูกข้าวโพด เป็นการเลี้ยงแกะ
ศ. น.สพ. ดร. มงคล เตชะกำพุ
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

แม่น้ำน่านมีต้นกำเนิดอยู่ในเทือกเขาหลวงพระบางจังหวัดน่าน มีความยาวตลอดลำน้ำ 740 กิโลเมตร ซึ่งยาวที่สุด ในบรรดาแควต้นน้ำเจ้าพระยาด้วยกัน เป็นหนึ่งในแม่น้ำสายหลักในภาคเหนือและภาคกลางของไทยเป็นต้นกำเนิดของแม่น้ำเจ้าพระยา ที่เหลือก็เป็นแม่น้ำปิง วังและยม
แต่ละปีป่าไม้เมืองน่านถูกตัด เผา ทำลาย เพื่อมาปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ จากตัวเลขจำนวนลดลงประมาณ 30% ถูกทำลายไปแล้วล้านหกแสนไร่ จากที่มีอยู่หกล้านไร่
เรากำลังทำลายต้นน้ำ ถ้าน้ำน่านเหลือน้อยก็ไหลเข้าแม่น้ำเจ้าพระยาน้อยลง พื้นที่ซับน้ำก็น้อยลง ฝนตกจะน้อยลง ไม่เฉพาะคนที่อยู่ตามลำน้ำเจ้าพระยาจะได้รับ ผลกระทบ แต่คนกรุงเทพมหานครก็น่าจะได้รับเช่นกัน

คำถามที่รอคำตอบ คือถ้าไม่ปลูกข้าวโพดแล้วจะให้เกษตรกรน่านทำอะไร คำตอบก็คือ ต้องหาอาชีพอื่นๆ ที่ทดแทนได้ มีรายได้พอๆ กับการปลูกข้าวโพด

ลองเลี้ยงแกะแทนดีไหม
แนวคิด น่านซีแลนด์ มีฐานความคิดมาจากสองประสบการณ์ คือ
• ข้อแรก จากการที่ผมเคยไปนิวซีแลนด์ ประเทศที่มีแกะเกือบสามสิบกว่าล้านตัว แกะมากกว่าคนที่มีเพียงสี่ห้าล้านคน รวมทั้งได้เคยไปเยี่ยมโครงการเกษตรหลวงอ่างขาง แกะเป็นสัตว์ที่เลี้ยงในลักษณะเป็นเขาสูงได้ และแทะเล็มหญ้าในระดับต่ำ ไม่เหมือนแพะที่กินใบไม้ในที่สูง เลี้ยงไม่ยาก หญ้าตามทุ่งนาและภูเขาน่าจะเป็นแหล่งอาหารของมันได้
• ข้อสอง จากงานวิจัยของคณะผู้วิจัยที่มีผมเป็นหัวหน้าโครงการ ได้ทดลองเลี้ยงแกะที่จังหวัดสระบุรี (ศูนย์ของจุฬาฯ) พบว่าแกะสามารถปรับสภาพตนเองได้ และออกลูกได้ตลอดปี ปีละ 2-3 ตัว หากโตเต็มวัยก็จะขายได้ประมาณตัวละสามสี่พันบาท หรือมากกว่าขึ้นกับสายพันธุ์ และสถานภาพของตัวมันเอง เช่น แกะอุ้มท้องราคาจะดีขึ้น เป็นต้น

แกะ….เป็นสัตว์เศรษฐกิจที่กำลังเป็นที่สนใจในหมู่เกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์ โดยเฉพาะในประเทศยากจนหรือกำลังพัฒนาที่ประชาชนส่วนหนึ่งมีรายได้ต่ำกว่ารายจ่าย ในประเทศไทยเรามีแกะแค่ห้าหมื่นกว่าตัวแกะเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องขนาดเล็กที่เลี้ยงง่าย โตวัย เหมาะกับคนทุกรุ่นทุกวัย ทั้งเกษตรกรรุ่นใหม่ ผู้สูงอายุ วัยเกษียณราชการ ฯลฯ ที่เริ่มต้นอยากเลี้ยงสัตว์ แกะเป็นสัตว์ที่จัดการ สามารถปล่อยให้หากินเองตามธรรมชาติ ต้นทุนการเลี้ยงต่ำ ให้ลูกได้หลายตัวต่อปี และใช้พื้นที่ในการเลี้ยงไม่มากนัก เนื่องจากแกะเป็นสัตว์ที่ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมได้ง่าย จึงสามารถเลี้ยงได้ทั่วทุกภาคของประเทศไทย โดยที่แกะจะเป็นสัตว์เลี้ยงที่เหมือนกระปุกออมสิน คือ ไว้เก็บเงิน ขายเมื่อต้องการใช้เงิน แต่ถ้าเป็นหมูเป็นสัตว์ที่เลี้ยงแล้วยิ่งเลี้ยงนานยิ่งขาดทุนค่าอาหาร
ดังนั้นคณะผู้วิจัยจึงได้ลงพื้นที่สำรวจความเป็นไปได้ในการนำแกะมาเลี้ยงที่จังหวัดน่าน ในกลุ่มวิสาหกิจชุมชนเลี้ยงหมู ทุ่งขาม ที่ทางคณะผู้วิจัยเคยมาส่งเสริมในโครงการหมูอินทรีย์ประจำหมู่บ้าน พบว่าเกษตรกรส่วนหนึ่งมีความสนใจที่จะทดลองเลี้ยง บางส่วนขอนำไปปรึกษาหารึอกันในกลุ่มก่อน อย่างน้อยก็ลดความเสี่ยงต่อการเลี้ยงสัตว์ประเภทเดียว

เกษตรกรจังหวัดน่าน จึงสามารถสร้างรายได้สองทางจากการเลี้ยงแกะพันธุ์ดี โตไว และใช้เทคโนโลยีในการปรับปรุงพันธุ์แบบก้าวกระโดด ด้วยนวัตกรรมทางระบบสืบพันธุ์ ที่วิจัยและค้นคว้าโดย คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

โครงการน่านซีแลนด์ เพื่อลดปัญหาการทำลายป่า ลดการปลูกข้าวโพด และสภาพภูเขาหัวโล้นในพื้นที่จังหวัดน่าน การหันมาเลี้ยงแกะ จึงเป็นอีกทางเลือกหนึ่งที่จะสามารถสร้างรายได้ และสร้างความยั่งยืนให้กับชาวน่านต่อไป สิ่งที่เกษตรกรยังคำนึงถึง คือ เลี้ยงแล้วจะขายใคร ซึ่งต้องอาศัยการวิจัยด้านการตลาด ซึ่งทางคณะผู้วิจัยคาดว่าจะได้ดำเนินการก่อนที่จะนำแกะมาส่งเสริม

ถ้าประสบความสำเร็จคงได้นำมาเล่าให้ฟังต่อไป
(หมายเหตุ บทความนี้เป็นข้อคิดเห็นส่วนตัว)