จากธรรมชาติที่สวยงาม

จากธรรมชาติที่สวยงาม

มหานครที่ยิ่งใหญ่ พร้อมทั้งระบบคมนาคมที่สวยงาม เหมือนกับเป็นสวรรค์บนดิน และสวรรค์ที่สวยกว่า ก็จะต้องมีการก่อสร้างต่อไปอีกเรื่อยๆอย่างไม่รู้จบ สิ่งที่เราได้นี้ จะต้องมี สิ่งที่เราเสีย คือ หิน และปูนนั้น จะต้องสกัดมาจากภูเขา เหมือนกับทรายมาจากทะเลหรือแม่น้ำแหล่งที่มีทราย ไม้ต่างๆก็มาจากต้นไม้ใหญ่ๆ หลายชั่วอายุคน มันเป็นทรัพยากรที่เราสูญเสียไป แต่เรา ได้บ้านเมืองที่ใหญ่โต สวยงาม และสะดวกสบายเหมือนสวรรค์ แม้ต้องสูญเสียวิมานที่งดงามบางส่วนที่ธรรมชาติสร้างมา
เมื่อวันที่ ๘ ธันวาคมที่ผ่านมา คณะของสมาคมนักเรียนทุนบริติชเคานซิลพาเราไปทัศนศึกษา นำชมแหล่งภูเขาที่ถูกระเบิดมาทำหินและปูน หรือถูกสกัดทำแผ่นหินต่างๆ โดยเฉพาะแผ่นหินอ่อน ที่แถบจังหวัดสระบุรี-ลพบุรี เราเห็นภูเขาที่มีการระเบิดหิน หรือสกัดหิน นำมาใช้ในอุตสาหกรรมหินและปูน เราเห็นภูเขาที่เอามาทำแผ่นหินอ่อนให้เราใช้กัน
หินอ่อนคือการตกผลึกตามธรรมชาติของหินปูน(แคลเซี่ยมคาร์บอเนต)บนแผ่นดิน แล้วยุบตัวตกตะกอนทับถมในทะเลมาเป็นเวลานาน จนเกิดการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ ต่อมา บริเวณนั้นดันตัวขึ้นเป็นแผ่นดิน (ภูเขา) (wazzadu.com) ซึ่งแสดงให้เห็นว่าบริเวณสระบุรี-ลพบุรี เคยเป็นทะเลมาตั้งแต่สมัยหลายสิบล้านปีก่อนนี้ จึงมีภูเขาหินปูน
ต่อจากนั้นได้ไปแวะดูเนินหินข้างทางสูงประมาณ ๔ เมตร ลักษณะเหมือนหินกองใหญ่ที่อัดกันแน่น มีแนวลาดยาวเดินขึ้นลงได้ ข้างบนมีศาลเจ้าที่ชาวบ้านมาสร้างไว้เคารพบูชา ทราบว่าหินตรงนี้น่าจะเป็นหินแกรนิตที่ระเบิดออกจากปล่องภูเขาไฟ เป็นหินจริงๆ ไม่ใช่ลาวา ผ่านมาร่วม ๒๐ ล้านปีมาแล้ว จนป่านนี้ไม่มีร่องรอยของภูเขาไฟให้เห็นในประเทศเราหรือที่ติดกับเขตแดนเรา แต่หลักฐานที่เหลืออยู่นี้ทำให้ทราบว่า เมื่อหลายล้านปีอีกเหมือนกัน เคยมีปล่องภูเขาไฟอยู่แถบนี้
เอกภพหรือจักรวาลที่กว้างใหญ่ไพศาลนี้ เริ่มต้นมาประมาณ ๑๓,๐๐๐-๑๔,๐๐๐ ล้านปีมาแล้ว จากเอกภพ เกิดเป็นกาแล็คซี่ ซึ่งสุริยจักรวาลของเรานี้ อยู่ในกาแล็คซี่ทางช้างเผือก สำหรับดวงอาทิตย์มีอายุประมาณ ๔,๙๐๐ ล้านปี หรือเกือบครึ่งหนึ่งที่จะหมดอายุลงไป กล่าวกันว่าดวงอาทิตย์จะมีอายุอีก ๕,๐๐๐ ล้านปี ดวงอาทิตย์เกิดจากกลุ่มก๊าซขนาดมหึมาประกอบด้วยไฮโดรเจน ๗๕ เปอร์เซ็นต์ และฮีเลี่ยมประมาณ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ที่เหลือ ๐.๑ เปอร์เซ็นต์เป็นโลหะต่างๆ (อ่านต่อในกูเกิ้ล)
โลกเราเกิดขึ้นเมื่อประมาณ ๔,๖๐๐ ล้านปี เกิดจากกลุ่มแก๊สและฝุ่นผงในอวกาศที่มีการควบแน่นจนเป็นก้อนผิวโลกจะมีลักษณะเป็นของเหลวร้อนจัด ต่อมาเย็นตัวลงจนเกิดการแข็งตัว ผิวโลกยังไม่มีออกซิเจนและไม่มีน้ำ ส่วนใหญ่ประกอบด้วยแก๊ซเฉื่อย ( il.mahidol.ac.th)
โลกในยุคแรกเป็นหินหนืดร้อน ถูกกระหน่ำชนด้วยอุกาบาตรตลอดเวลา องค์ประกอบซึ่งเป็นธาตุหนักเช่นเหล็กและนิเกิลจมตัวลงสู่แกนกลาง ขณะที่องค์ประกอบที่เบากว่าเช่นซิลิกอนลอยตัวขึ้นสู่เปลือกนอก ธาตุและสารประกอบที่เบามากเช่นไฮโดรเจน คาร์บอนไดออกไซด์และไอน้ำพยายามแทรกตัวออกจากพื้นผิวกลายเป็นอากาศ เมื่อโลกเย็นลง เปลือกนอกตกผลึกเป็นแร่และหิน ไอน้ำในอากาศควบแน่นเกิดฝน น้ำฝนได้ละลายคาร์บอนใดออกไซด์ลงมาสะสมบนพื้นผิวไหลลงทะเลและมหาสมุทร สองพันล้านปีต่อมา การวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิตได้ตรึงแก๊ซคาร์บอนไดออกไซด์ในอากาศมาสังเคราะห์ด้วยแสง สร้างอาหารและพลังงานแล้วปล่อยผลผลิตออกเป็นแก๊ซออกซิเจนออกมา ลอยขึ้นสู่บรรยากาศชั้นบน (iesa.biz)
เมื่อประมาณ ๑,๐๐๐ ล้านปีหลังกำเนิดโลก(หรือ ๓,๖๐๐ล้านปีมาแล้ว) สิ่งมีชีวิตก็ถือกำเนิดและวิวัฒนาการขึ้นเรื่อยมา งานวิจัยต่างๆทางพันธุศาสตร์แสดงว่าสัตว์อันดับวานรรวมทั้งมนุษย์แยกออกจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเมื่อประมาณ ๘๕ ล้านปีก่อน ทั้งนี้ กลุ่มมนุษย์โบราณ (Archaic humans) เกิดวิวัฒนาการขึ้นมาเมื่อประมาณ ๖๐๐,๐๐๐ ปีที่ผ่านมา ต่อจากนั้น มนุษย์ species Homo sapiens ก็เกิดขึ้น วิวัฒนาการจากมนุษย์โบราณในยุคหินกลาง(อัฟริกา) เมื่อประมาณ ๓๐๐,๐๐๐ ปี และพัฒนาเรื่อยๆมาจนถึงเมื่อ ๕๐,๐๐๐ ปี ก็มีการเปลี่ยนพฤติกรรมของมนุษย์ที่เป็นมาจนถึงในปัจจุบัน ได้แก่ การพัฒนาการทางวัฒนธรรมสัญลักษณ์( symbolic culture) พร้อมทั้งภาษา และเทคโนโลยีหิน
ขณะที่กรวด หิน ทราย ดิน มีอายุเป็นล้านๆปี แต่มนุษย์มีอายุไม่เกิน ๑๐๐ ปี หลังจากนั้น ก็ล้มตาย เปลี่ยนสถานะไปเป็นแร่ธาตุและก๊าซ มนุษย์ยุคใหม่ก็เกิดมาทดแทนหมุนเวียนเปลี่ยนไป ในขณะที่มนุษย์มีชีวิตอยู่ ได้สืบทอดความคิด และฝีมือเป็นผลงานสร้างสรรค์แต่ละยุคสมัย ดังปรากฏเป็นโบราณสถาน และสิ่งก่อสร้างมหัศจรรย์ต่างๆทั่วโลก อุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพก็เช่นเดียวกัน
อุทยานประวัติศาสตร์นี้ ตั้งอยู่ที่อำเภอศรีเทพ จังหวัดเพชรบูรณ์ มีพื้นทีกว้างใหญ่ไพศาลแบ่งเป็น ๒ โซน คือ โซนที่มีสิ่งก่อสร้างโบราณสถาน พบโครงกระดูกมนุษย์อยู่ใต้ดินค่อนข้างลึก และมีบ่อน้ำโบราณ ฯลฯ สำหรับโซนที่ ๒ เป็นพื้นที่ที่กว้างขวาง มีอาณาเขตของโบราณสถาน แต่เกษตรกรเข้ามาปลูกพืชทำมาหากินได้ ถ้าใครไปเที่ยวที่อุทยานประวัติศาสตร์นี้ เมื่อเข้าไปในบริเวณ ก็มีความประทับใจที่เห็นต้นไม้ใหญ่ๆกระจายทั่วไปร่มรื่น น่านั่งพักผ่อนกันนานๆ นอกเหนือจากพิพิธภัณฑ์ และโบราณสถาน ที่เราต้องขึ้นรถรางไฟฟ้าไปดู ตัวปราสาทหรือสถูปเจดีย์ที่ก่อสร้างมาแต่เก่าก่อน สร้างมาจากหินศิลาแลงเป็นส่วนใหญ่ ผมเองก็ไม่รู้ว่าเอาหินพวกนี้มาจากไหน แต่ที่บ้านผมที่อำเภอศรีมโหสถ ปราจีนบุรี มีบ่อน้ำและสระน้ำที่ใช้กันอยู่ซึ่ง ชั้นใต้ดินเป็นหินศิลาแลง จึงคิดว่าคนโบราณขุดบ่อน้ำ เอาหินศิลาแลงจากใต้ดินมาก่อสร้างปราสาทและเจดีย์ต่างๆ
เป็นความจริงหรือไม่ว่า ณ สถานที่ที่มีอุทยานประวัติศาสตร์แห่งต่างๆนั้น ไม่สามารถจะสืบหาผู้ที่ถ่ายทอดสายเลือดมาจากมนุษย์ยุคสมัยนั้นซึ่งย้อนไปเป็นพันๆปี ดังเช่นอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพฯนี้ ชาวบ้านที่อยู่ในท้องถิ่นล้วนแต่เป็นผู้อพยพมาหักล้างถางพงปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ ส่วนใหญ่มาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ แสดงว่าพื้นที่ตรงนี้เป็นป่าดงดิบมา มนุษย์ในสมัยอุทยานประวัติศาสตร์คงจะสิ้นเผ่าพันธุ์ หรืออพยพหนีโรคระบาดหรือภยันตรายอื่นๆหายไปนานแล้ว ทิ้งไว้แต่อนุสรณ์ทรงคุณค่าให้ป่าขึ้นปกคลุมมาเป็นเวลานาน ต้องขอบคุณผู้ค้นพบ และนักโบราณคดีที่มาทำให้ตรงนี้เป็นรูปร่างขึ้นมาใหม่ในชื่อของอุทยานประวัติศาสตร์ศรีเทพ
จากภูเขา แหล่งน้ำ และผืนดิน เป็นธรรมชาติที่สวยงามอายุหลายล้านปี มนุษย์คือผู้เปลี่ยนแปลง ดัดแปลงธรรมชาติ มาสร้างที่อยู่อาศัย หรือที่ทำมาหากิน อำนวยความสะดวกให้แก่กลุ่มตน เมื่อไปไหนเห็นสถานที่ใดที่ใหญ่โตมโหฬาร หรือสถานที่เก่าๆ แม้แต่เทคโนโลยี เช่นดาวเทียมซึ่งล่องลอยอยู่ในอวกาศในปัจจุบัน ก็ต้องนึกเสมอว่า เราสูญเสียความสมดุลทางธรรมชาติ หรือความเป็นธรรมชาติบางส่วนให้กับสิ่งเหล่านั้น คือไม่ได้มองในสิ่งที่เราได้ หรือได้เห็น ต้องมองในส่วนที่เราเสียไปด้วย ของขอบคุณสมาคมนักเรียนทุนบริติชเคานซิลที่นำพวกเราไปทัศนศึกษา ทำให้ได้ความคิดตามที่เขียนมาข้างต้นนี้

บู๊ คนเคยหนุ่ม
เชียงใหม่ ๑๕ ธันวาคม ๒๕๖๒ วันที่อากาศกำลังสบายๆ