ไวรัส ศัตรูที่มองไม่เห็น
ไวรัส ศัตรูที่มองไม่เห็น
ที่เราใช้หน้ากากอนามัยอยู่ทุกวันนี้ ต้องเกี่ยวกับอะไร โควิด ๑๙ หรือ PM2.5 คำตอบอยู่วรรคสุดท้าย
เชื้อไวรัส โควิด ๑๙ นี้เปลี่ยนวิถีชีวิตของคนในประเทศที่มีการระบาด ได้เรียนรู้ลักษณะนิสัยของมัน และอันตรายที่รุนแรงมาก เรียกได้ว่าถ้าร่างกายเราสู้ไม่ไหว “ถึงตาย” เป็นเรื่องที่น่ากลัวมาก ตั้งแต่จำความได้ มาครั้งนี้รุนแรงที่สุด ในการทำงานส่งเสริมพืชเศรษฐกิจชนิดต่างๆ ได้เรียนรู้เกี่ยวกับโรคพืชที่เกี่ยวกับเชื้อไวรัส เช่นโรคของยาสูบ พริก และพืชผักต่างๆ ต่อมามีโรคไวรัสที่ติดระหว่างคนสู่คน เช่นไข้หวัดใหญ่ ไข้หวัดนก โรคเอดส์ เมอร์ หรือซาร์ ซึ่งดูแล้ว มีครั้งนี้ คือ เชื้อโควิด ๑๙ เป็นสถานการณ์ที่น่ากลัวที่สุด แล้วก็ยังไม่รู้ว่า ไวรัสที่กำลังพัฒนาตัวเองในอนาคตข้างหน้านั้น จะมีอะไรรุนแรงเพิ่มขึ้นไปอีกหรือไม่
จาก วิกิพีเดีย ทราบว่าไวรัสชนิดแรกที่ค้นพบคือโรคใบด่างยาสูบ หรือเรียกว่า tobacco mosaic virus คำว่าไวรัสมาจากภาษาลาติน แปลว่าพิษ ซึ่งภาษาไทยเรียกว่าเชื้อวิสา เป็นภาษาสันสกฤต แปลว่าพิษ เช่นเดียวกัน ไวรัสไม่อาจสรุปได้ว่าเป็นสิ่งมีชีวิต แต่เป็นปรสิต (parasite) อยู่ในร่างของสิ่งมีชีวิตอื่น ไม่สามารถเติบโตแพร่พันธุ์นอก cell แต่ภายใน cell ได้ก่อให้เกิดการติดเชื้อในสิ่งมีชีวิตนั้นๆ
ไวรัสมีลักษณะเหมือนกับสิ่งมีชีวิตเพียงอย่างเดียวคือแพร่พันธุ์ได้ หรือถ่ายทอดสารพันธุกรรมของตนเองกระจายต่อไปรุ่นหนึ่งไปอีกรุ่นหนึ่ง ไวรัสไม่จัดว่าเป็น cell เพราะไม่มีเยื่อหุ้ม cell คุณสมบัติของไวรัสสามารถอธิบายย่อๆดังนี้
๑ ไวรัส มีกรด nucleic เพียงชนิดเดียว คือ DNA หรือ RNA (ยกเว้นบางชนิด)
๒ ไวรัสมีขนาดเล็กมาก สามารถหลุดรอดผ่านเครื่องกรองแบคทีเรียได้ จะส่องดูต้องใช้ electron microscope
๓ สามารถเพิ่มจำนวนเฉพาะภายใน cell ของสิ่งที่มีชีวิตเท่านั้น ( obligate intracellular parasite) ไม่มี metabolism และ organells ของมันเอง จำเป็นต้องอาศัยการทำงานของ cell host ทั้งสิ้น
๔ ยาปฏิชีวนะ ทำลายยับยั้งไม่ได้
๕ สามารถ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงบน cell host เช่น cell ตาย การรวมตัวของ cell หรือ cell เปลี่ยนคุณสมบัติเป็น cell มะเร็งได้
มาแล้ว ศัตรูของเราที่มองไม่เห็น แต่มันเข้ามาใกล้เราทุกทีๆ ตระหนักไว้อย่างหนึ่งว่า ไวรัสจะอยู่ได้ ก็ด้วยการฝังตัวอยู่ใน cell ของสิ่งที่มีชีวิต มันชอบอยู่ในของเหลว(สารคัดหลั่ง)ที่เป็นเมือก เช่นน้ำลาย เสมหะ หรือเลือด ในสิ่งมีชีวิต ตอนนี้ก็ได้แต่ระวังตัวเอง ไม่ให้โดนละอองสารทั้งหลายเหล่านั้น มันมาเร็วมาก
ตอนนี้ ต้องพยายามอยู่กับบ้าน หนีศัตรูตัวนี้ ตื่นเช้าประมาณ ๖ โมง ออกมาเดินถนนหน้าบ้านประมาณเกือบชั่วโมง และตอนเย็นๆ ก็ไปเดินที่ห้วยตึงเฒ่าอีก เกือบชั่วโมง ทั้ง ๒ แห่งไม่ได้สรวมหน้ากากอนามัย เพราะเป็นที่โล่งแจ้งมีคนผ่านไปมาน้อย และหลายๆคนที่ผ่านมาใกล้ๆก็มีหน้ากากอนามัยสรวมอยู่ ในช่วงที่เดินนี้ เหนื่อย หายใจแรง จึงอยากให้จมูกโล่งๆสูดอากาศได้เต็มที่ แต่เวลาไปซื้อของตามตลาดและศูนย์การค้า ได้ใส่หน้ากากอนามัยเรียบร้อย ยังไงก็ให้คนที่ผ่านไปมาใกล้ๆมั่นใจว่า ถ้าจะไอหรือจาม ผมคงไม่เอาเชื้อไวรัสโควิด ๑๙ มาเผยแพร่แน่ๆ
เห็นร้านค้าปิด รถยนต์และผู้คนเบาบาง ทุกคนต่างก็ใส่หน้ากากอนามัย ดูแล้วสะท้อนใจ แต่ก็โล่งสบายดี เพียงแต่ไม่ทราบจะไปที่ไหน เพราะทุกอย่างปิดหมด ครั้งนี้ เป็นสัญลักษณ์ของการร่วมใจกันของประชาชน ผมยังจำตอนที่ส่งเครื่องบินไปรับคนไทยที่อู่ฮั่น ตอนเริ่มระบาดใหม่ๆ ตอนนั้น ทุกคนระมัดระวังเต็มที่ กลัวว่าจะมาระบาดที่เมืองไทย แต่แล้ว ต่อๆมา โควิด ๑๙ ก็ลุกลามจากภายนอกเข้ามาในประเทศจนได้ โดยหลายๆเส้นทาง ที่สนามมวยและแหล่งเริงรมย์ที่มีคนติดเชื้อนั้น น่าจะเป็นปลายเหตุ ซึ่งต้นเหตุ คือเราไม่ได้ปิดประเทศทุกช่องทาง ในช่างวิกฤตนี้ บุคคลที่ต้องยกย่องคือ คุณหมอ พยาบาล อสม. และอาสาสมัครที่เข้ามาเสี่ยงอันตรายดูแลรักษาคนไข้หรือเฝ้าระวัง และถือโอกาสขอบคุณรัฐบาล ตลอดจนผู้ว่า กท.ม และผู้ว่าราชการจังหวัดทั่วประเทศ ที่นำร่องปิดธุรกิจและชุมนุมชนทุกแห่ง เห็นด้วยกับการปิดเพิ่มขึ้นทุกๆวัน เพราะตัวเลขคนติดเชื้อ และมีอาการรุนแรง จนถึงเสียชีวิตยังเพิ่มจำนวนขึ้นเรื่อยๆ สำหรับผู้ที่ยากลำบากเพราะถูกปิดกิจการ ไม่สามารถทำงานเลี้ยงชีพได้ รัฐบาลก็พยายามดูแล เห็นว่าลงทะเบียนเป็นตัวเลข ราว ๑๐-๒๐ ล้านคนแล้ว
มีข้อคิดที่พลเมืองประเทศเรา มีประมาณ ๗๐ ล้านคน ในจำนวนนี้ มีถึง ๒๐ ล้านคน หรือประมาณ ๒ ต่อ ๗ที่มีอาชีพไม่มั่นคง ถ้าเลิกทำก็ไม่มีจะกิน รัฐจึงต้องจัดหาเงินมาดูแล ทั้งนี้รวมไปถึงธุรกิจต่างๆ ที่ต้องมีรายได้ประจำวัน หรือธุรกิจต่อเนื่องกับธุรกิจเหล่านั้น เช่น โรงแรม กับ รปภ. เป็นต้น นอกจากนั้น ใน ๗ คนตามอัตราส่วนนั้น รวมถึง เด็ก ผู้สูงวัย นักบวช ฯลฯ ที่ไม่ได้มีรายได้ประจำแต่อย่างใด จึงไม่ได้เสียภาษี น่าเป็นห่วงรัฐบาลที่ต้องหาเงินงบประมาณจำนวนมากมาดูแล นี่คือความเสียหายทางเศรษฐกิจเบื้องต้นที่ศัตรูตัวร้าย โควิด ๑๙ กำลังทำลายล้างเรา
เมื่อคิดถึงเชื้อไวรัส ก็คิดถึงอดีตสมัยเป็นนักเรียน ที่เราเรียนเกี่ยวกับไวรัส พอถึงเวลาสอบ มีเพื่อนมาขอลอกเรา ซึ่งเราก็ให้ลอก เพราะเกรงใจ แต่เราลืมบอกเขาว่าเราก็ทำไม่ได้ ปรากฏผลว่า ผิดและตกทั้งคู่ เพื่อนมันคงโมโห แต่ไม่กล้าพูดอะไรจนถึงปัจจุบัน
การระบาดของเชื้อโควิด ๑๙ ครั้งนี้ เป็นเครื่องชี้หลักการที่เป็นสัจธรรมอยู่ข้อ ๑ คือ บนความปกติสุขของมวลมนุษย์ ย่อมมีความผิดปกติ และหายนะเกิดขึ้นเสมอๆ ขอตอบคำถามต้นประโยคบรรทัดแรก ว่า หน้ากากอนามัย เกี่ยวกับหู ครับ
บู๊ คนเคยหนุ่ม
เชียงใหม่ ๒ เมษายน ๒๕๖๓
