บทเรียนจากบังกลาเทศ

Bangladesh flag on flagpole waving cloudy sky background realistic 3d illustration

สบาย สบาย สไตล์เกษม

เกษม อัชฌาสัย

บทเรียนจากบังกลาเทศ

ไม่เพียงกรณี”โควตา”รับคนเข้าเป็นเจ้าหน้าที่รัฐเท่านั้นที่จุดไฟประท้วงขับไล่”เช้ก ฮาซีนะห์”ออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรีบังกลาเทศ ทั้งๆ ที่เธอได้รับเลือกตั้งต่อเนื่องมาสี่วาระและเพิ่งได้รับเลือกตั้งขึ้นมาดำรงตำแหน่งในวาระที่ ๔ เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมานี้เอง

แต่ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่คุกรุ่นรุมเร้าอยู่ลึกๆให้ต้องแก้ไขเปลี่ยนแปลงโดยที่”คนนอก”ไม่รู้อีกหลายอย่าง อันเป็นองค์ประกอบที่ทำให้เกิดการลุกลามก่อจลาจลไปทั่วประเทศ

ซึ่งจะค่อยๆอธิบายว่ามีความเป็นมาอย่างไรพอเป็นสังเขปดังต่อไปนี้

เหตุผลเฉพาะหน้าที่ก่อให้เกิดการลุกขึ้นประท้วงก็คือกรณีนักศึกษาไม่พอใจกฎหมายดั้งเดิมฉบับหนึ่งซึ่งอนุญาตให้ลูกหลานทหารที่ร่วมสู้รบต่อสู้แยกเป็นเอกราชาจากปากีสถานมาเป็นบังกลาเทศในปี ๑๙๗๑ ได้สิทธิพิเศษในการเข้ารับราชการ

หลังสุดศาลสูงสุดชี้ขาดเมื่อวันที่ ๒๑ กรกฎาคม ๒๕๖๗ เพิ่มรับบุคคลทั่วไปเป็น ร้อยละ ๙๓ โดยลดโควตาให้รับลูกหลานทหารผ่านศึกเหลือเพียงร้อยละ ๕ และให้ชนกลุ่มน้อยกับให้กลุ่มเพศที่สาม(รวมผู้พิการทุพพลภาพ)ร้อยละ ๑

แต่กลุ่มนักศึกษาก็ยังไม่พอใจอยู่นั่นเอง

ยังคงประท้วงไม่เลิกและยิ่งลุกลาม เพราะไม่พอใจที่มีผู้เสียชีวิตจากการปราบปรามอย่างโหดเหี้ยมของทหาร-ตำรวจไปราว ๒๐๐ คนในการประท้วงต่อกรณีเดียวกันก่อนหน้านั้น ระหว่างเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา

คราวนี้ในการชุมนุม(๔ สค.๖๗)จึงมีการเรียกร้องความเป็นธรรมให้ผู้ที่เสียชีวิตจากการปราบปราม โดยรุกฆาตเรียกร้องชุมนุมทั่วประเทศด้วย

สุดท้ายก็ยื่นคำขาดให้ “เช้ก ฮาซีนะห์”ลาออก

ปรากฏว่าในการชุมนุมหลังสุด มีผู้เสียชีวิตจากการปะทะเกือบ ๑๐๐ ภายในวันเดียว ในจำนวนนี้มีตำรวจรวมอยู่ด้วยหลายนาย

ในที่สุด”เช้ก ฮาซียะห์”ก็ต้องลาออกโดยหนีจากเมืองหลวงไปไหนก็ไม่รู้ด้วยเฮลิคอปเตอร์

แต่ก็เชื่อกันว่าเธอไปอยู่ที่ไหนสักแห่งในอินเดียแล้ว

ที่เล่ามาคือสาเหตุเฉพาะหน้าที่เกิดขึ้น

ก็จะเล่าต่อไปว่า กรณีที่เกิดเหตุลุกลามใหญ่โตเช่นนี้เพราะการยุแหย่และสนับสนุนของพรรคฝ่ายค้านด้วย

“เช้ก ฮาซีนะห์”กล่าวหาครั้งแรกว่าพรรคมุสลิม”ยะมาอะห์ อี อืสลามี”กับพรรคฝ่ายค้านสำคัญคือ”พรรคบังกลาเทศแห่งชาติ”หรือ”บีเอ็นพี”เป็นตัวการทำให้เกิดการปะทะและวางเพลิงจุดไฟเผา

แต่เมื่อเกิดความรุนแรงวุ่นวายขึ้นเมื่อวันอาทิตย์(๔สค.๖๗)เธอก็แถลงว่า

“พวกที่ก่อความรุนแรงไม่ใช่นักศึกษาเสียแล้ว แต่เป็นผู้ก่อการร้ายที่ทำลายความมั่นคงแห่งชาติ”

“เช้ก ฮาซีนะห์”ขอเปิดเจรจากับตัวแทนนักศึกษา แต่นักศึกษาไม่เอาด้วย ยืนกรานต้องลาออกท่าเดียว

ย้อนกลับไปดูปัญหาลึกๆ ที่ซ่อนอยู่ในการบริหารประเทศของ”เช้ก ฮาซีนะ”พบว่ามาจากปัญหาหลักอยู่ที่การว่างงานสะสมของคนหนุ่มสาวเป็นจำนวนมากราว ๓๒ ล้าน(จากประชากรทั้งหมด ๑๗๐ ล้าน)

แม้ครั้งหนึ่งเศรษฐกิจจะเติบโตเป็นที่ประทับใจจากอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่ม แต่ในที่สุดก็เสื่อมถอยเฉื่อยชาลง ภาวะเงินเฟ้อขึ้นไปที่ ๑๐ เปอร์เซ็นต์ ทุนสำรองเงินตราต่างประเทศหดตัวลงในแต่ละปี

นั้นเป็นปัญหาทางเศรษฐกิจ ซึ่งสรุปแล้วเป็นเพราะมีประชากรมากเกินไป ตำแหน่งงานรองรับและอาชีพมีไม่เพียงพอ ยากจะจัดการแก้ไขได้

ประกอบภาวะเศรษฐกิจโลกหดตัว เกิดปัญหาการแพร่ระบาดของ”โควิด 19″ซ้ำเติมต่อเนื่องมานานสามสี่ปี เลยส่งให้เกิดผลเสียหายต่อเศรษฐกิจและสังคมของบังกลาเทศในทางลบลงไปอีก

ลองมาพิจารณาปัญหาทางการเมือง ซึ่งย่อมจะมีผลต่อการก่อความวุ่นวายครั้งนี้เช่นกัน

การเลือกตั้งครั้งหลังสุดซี่งส่งให้”เช้ก ฮาซีนะห์”ได้ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีครั้งที่สี่ต่อเนื่อง เมื่อเดือนมกราคมที่ผ่านมานั้น

พรรคฝ่ายค้านหลักคือ”บีเอ็นพี”บอยคอตไม่ยอมรับผลการเลือกตั้ง โดยกล่าวหาว่าพรรครัฐบาลคือ”อะวามี ลีก”(ซึ่ง”เช้ก ฮาซีนะห์”สังกัด)เพียง”โชว์เลือกตั้งเพื่อการแสดง”หรือที่เรียกว่า Sham election เท่านั้น

พรรค”บีเอ็นพี”บอกว่า ก่อนมีการเลือกตั้งครั้งล่าสุดสมาชิกพรรค”บีเอ็นพี”ต้องพากันหลบหนี แต่ก็มีผู้ถูกจับกุมราว ๒๕,๐๐๐ คนในการชุมนุมต่อต้านรัฐบาลเมื่อ ๒๘ ตค.๖๖

แต่”เช้ก ฮาซีนะห์”กล่าวหาว่าพรรค”บีเอ็นพี”ยั่วยุให้เกิดการประท้วงที่เมืองหลวง”ธากา”ทำให้มีผู้เสียชีวิตไปคราวนั้นอย่างน้อย ๑๐ ราย