ลูกค้าติดสินบน เราควรทำอย่างไร

ลูกค้าติดสินบน เราควรทำอย่างไร

โดย พระไพศาล วิสาโล

Q – กราบนมัสการพระคุณเจ้าเจ้าค่ะ ดิฉันมีเรื่องทุกข์ใจ เป็นกังวลว่าจะปฏิบัติตนอย่างไรดี อยากให้พระคุณเจ้าชี้แนวทางที่ถูกที่ควรให้ด้วยเจ้าค่ะ

ดิฉันทำงานสถาบันการเงินมีหน้าพิจารณาเงินกู้ให้ลูกค้าเป็นรายๆ ไปได้มากได้น้อยขึ้นอยู่กับเอาสารของลูกค้า ความตั้งใจของดิฉันจะไม่เรียกรับเงินของลูกค้า ลูกค้าจะจ่ายค่าใช้จ่ายต่างๆ ตามนโยบายองค์กร แต่มีลูกค้าบางรายเสนอเงื่อนไขให้ดิฉันมากกว่ารายได้ที่ได้รับจากเงินเดือน มากจริงๆ ค่ะหลักล้าน หลักแสน หลักหมื่น ก็มีค่ะ แต่ดิฉันก็ปฏิเสธ อยากปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อสัตย์สุจริต และ อีกอย่างดิฉันเกรงกลัวต่อบาปค่ะ

ดิฉันไปปรึกษาเพื่อนๆ ทำงานแบบเดียวกัน บางรายก็ว่าทำถูกแล้ว บางรายก็บอกว่าเราไม่ได้เรียกนะลูกค้าให้เองถือเป็นสินน้ำใจ ทำไมไม่รับ ใครๆ ก็รับกัน ไม่ผิดกฎระเบียบซะหน่อย  เหตุผลอย่างหลังนี่ ดิฉันฟังมาหลายคน จนทำให้ดิฉันสับสนนี่เราเป็นคนแปลกในสังคมหรือ ตกลงสิ่งที่ถูกต้องคืออะไร

เมื่อไม่นานมานี้ลูกค้ารายหนึ่ง อยู่ต่างจังหวัดติดธุระโอนค่าใช้จ่ายมาให้ดิฉันชำระเอง เป็นการบริการลูกค้าดิฉันก็ทำให้ แต่จำนวนเงินที่โอนมาเกินมาจำนวนนึง  ดิฉันโทรไปบอก ลูกค้าๆ และปฏิเสธที่จะรับ ลูกค้าบอกว่าเป็นค่าขนมให้เราไม่ต้องคืนนะ ดิฉันไม่สบายใจกับเงินจำนวนนี้ เลยตัดสินใจนำไปทำบุญค่าอาหารสำนักปฏิบัติธรรมและแผ่เมตตา ส่วนบุญส่วนกุศลให้เจ้าของเงิน กราบพระคุณเจ้าชี้แนวทางที่ถูกด้วยนะเจ้าค่ะ

พระไพศาล วิสาโล วิสัชนา – คุณทำถูกแล้วที่ไม่รับเงินดังกล่าว  เงินชนิดนี้จัดว่าเป็นเงินใต้โต๊ะหรือเงินสินบนชนิดหนึ่ง  แม้จะไม่ได้ให้ล่วงหน้า แต่ก็ทำให้พนักงานมีความคาดหวังว่าจะได้รับจากลูกค้าภายหลังจากการให้บริการแล้ว  ความคาดหวังเช่นนี้ทำให้พนักงานเกิดแรงจูงใจที่จะทำสิ่งที่เป็นคุณแก่ลูกค้า ชนิดที่อาจก่อผลเสียแก่องค์กรหรือบริษัทก็ได้  (เช่นให้กู้แก่ลูกค้าที่มีความเสี่ยง) พูดอีกอย่างคือทำให้ความซื่อสัตย์ทางวิชาชีพของพนักงานลดน้อยถอยลงไป  พฤติกรรมเช่นนี้มีส่วนทำให้เกิดวิกฤตเศรษฐกิจทั้งในไทยและในต่างประเทศมาแล้ว

ในภาครัฐถึงกับมีกฎระเบียบกำหนดว่า รัฐมนตรีจะรับของขวัญได้ไม่เกิน ๓,๐๐๐ บาท  อาตมาเข้าใจว่าในภาคธุรกิจก็คงมีบางองค์กรที่มีระเบียบทำนองนี้ แต่ถึงแม้ไม่มีกฎระเบียบระบุชัดเจน ก็ไม่ได้แปลว่าเราจะทำอะไรก็ได้ตามใจชอบโดยขาดสำนึกทางคุณธรรมหรือความรู้จักผิดชอบชั่วดี