หิมาลัยไม่มีจริง

หิมาลัยไม่มีจริง
โดย นิ้วกลม
คำนิยมโดย พระไพศาล วิสาโล

คำนิยม

สำหรับนักเดินทางที่เป็นมากกว่านักท่องเที่ยว  EBC เป็นคำย่อที่รู้จักกันดี  เพราะเป็นความใฝ่ฝันที่ทุกคนอยากไปให้ถึงอย่างน้อยครั้งหนึ่งในชีวิต  Everest Base Camp เป็นอะไรหลายอย่างสำหรับนักเดินทางกลุ่มนี้ ซึ่งมีอยู่ทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย

“นิ้วกลม” เป็นหนึ่งในนั้น  สำหรับเขา เส้นทางสู่EBC มิใช่เป็นแค่การผจญภัยที่วัดขนาดของหัวใจเท่านั้น แต่ยังเป็นการจาริกอย่างหนึ่งก็ว่าได้  กระนั้นมันมิใช่การจาริกแสวงบุญอย่างที่คนทั่วไปเข้าใจกัน  หากเป็นการจาริกแสวงหาสัจธรรม  เป็นสัจธรรมที่เชื่อมโยงมนุษย์กับสรรพสิ่ง  มิใช่แค่สรรพชีวิตที่อยู่รอบตัว หรือธรรมชาติที่ประกอบกับเป็นโลก หากรวมถึงจักรวาลทั้งมวลเลยทีเดียว

การเดินทางไกล ไปยังต่างบ้านต่างเมือง โดยตัวมันเอง เป็นประสบการณ์ที่น่าตื่นตาตื่นใจ  ยิ่งสัญจรไปยังดินแดนที่ไม่คุ้นเคย ก็เท่ากับเป็นการพาตัวเองออกไปเผชิญกับความไม่แน่นอน  เป็นการเอาชีวิตฝากไว้กับความเมตตากรุณาของผู้คน (หากโชคดี)  และถ้าหาญกล้าไปยังที่ที่ผู้คนน้อยคนจะไปถึง  นั่นหมายความว่าความสะดวกสบายและความมั่นคงที่ได้จากเทคโนโลยีก็จะลดน้อยถอยลง จนเกือบเป็นศูนย์  ตรงนั้นเองที่ชีวิตของเราจะอยู่ในอุ้งมือของธรรมชาติอย่างชัดเจน ความเป็นความตายของเราขึ้นอยู่กับความเมตตาของธรรมชาติล้วน ๆ   ในยามนั้นเราจะรู้สึกรู้สึกยำเกรงธรรมชาติอย่างไม่เคยรู้สึกมาก่อน  และอาจเป็นครั้งแรกที่รับรู้ถึงความเล็กกระจิริดของตัวเอง  แต่ในอีกด้านหนึ่ง เมื่อความโอหังหมดไป ใจเราก็เปิดกว้าง พร้อมรับรู้รหัสยนัยและสดับฟังสัจธรรมจากธรรมชาติรอบตัว

เส้นทางสู่ EBC และเลยไปจากนั้น คือยอดเขาเอเวอเรสต์  เป็นอีกแห่งหนึ่งที่ผู้คนจะได้สัมผัสกับสภาวะดังกล่าวอย่างเต็มที่  เทือกเขายาวเหยียดสลับซับซ้อนจนสุดสายตา ความสูงเทียมฟ้า อากาศที่เบาบาง ความหนาวยะเยือก และความแร้นแค้น ล้วนเตือนให้มนุษย์ตระหนักถึงตำแหน่งแห่งหนของตนในโลกนี้ว่าหาได้ยิ่งใหญ่อย่างที่ตนคิดไม่  แต่ในเวลาเดียวกันใช่หรือไม่ว่า ยิ่งไต่ความสูงไปมากเท่าใด  เราไม่เพียงเห็นโลกทั้งเบื้องบนและเบื้องล่างในมุมใหม่เท่านั้น หากยังเห็นความจริงในอีกระดับหนึ่งที่ไม่เคยเห็นหรือเคยนึกมาก่อน

ตลอด ๑๐ วันบนเส้นทางสู่ฐานเอเวอเรสต์  นิ้วกลมไม่เพียงพาเราไปรู้จักภูมิประเทศอันหลากหลายและน่าพิศวงของเทือกเขาหิมาลัยเท่านั้น หากยังชวนเราเพ่งพินิจถึงสรรพสิ่งที่ประสบสัมผัส ไม่ว่ารอบตัว เบื้องล่าง หรือเบื้องบน  เป็นระยะ ๆ   ขณะที่เราติดตามการเดินทางของเขาอย่างใจจดใจจ่อ  บางครั้งเขาก็หยุดพักเพื่อสนทนากับเราเรื่องภูเขา สายน้ำ ดวงอาทิตย์ และดวงจันทร์   บางครั้งก็ชี้ชวนให้เราทำความรู้จักกับก้อนหินและไลเคน ในมุมมองของวิทยาศาสตร์  หาไม่ก็ชื่นชมดอกบัวในมุมมองของศาสนา   ดอกไม้สีม่วงในมุมมองของกวี  และชวนคิดถึงความเร้นลับของลูกสน  บางคราวเขาก็หยุดพักเพื่อเล่าเรื่องของนักปีนเขาหลายคนที่กลายเป็นตำนานไปแล้ว  เมื่อผ่านสัญลักษณ์บางอย่างตามความเชื่อของท้องถิ่น เช่น ดวงตาที่สาม หรือเขาพระสุเมรุ  เขาไม่ปล่อยให้ผ่านเลยไปเฉย ๆ แต่ชวนสนทนาเพื่อทำความรู้จักกับแก่นสารที่ซ่อนอยู่  ทุกจุดที่เขาพักเพื่อพูดคุยกับเราในเรื่องต่าง ๆ ตั้งแต่อะตอมถึงเอกภพ ความงามและความเงียบ ล้วนน่าสนใจ และเป็นเรื่องใหม่สำหรับหลายคน

ยิ่งใกล้ถึงEBC  ขณะที่รอบตัวเขาไม่มีอะไรมากไปกว่าดิน หิน ท้องฟ้า ก้อนเมฆ และภูเขา  นิ้วกลมชวนเราไตร่ตรองถึงความพิศวงของโลกใบนี้  รวมทั้งกำเนิดของชีวิตบนโลก ซึ่งบ่งชี้ว่ามนุษย์ พืช และสัตว์  นอกจากไม่ได้ต่างกันโดยพื้นฐานแล้ว  เรายังมีบรรพบุรุษร่วมกันด้วย  ใช่แต่เท่านั้น  เรากับฟากฟ้าก็มิได้แยกจากกัน เช่นเดียวกับโลกและจักรวาล   “เราต่างมีท้องฟ้าอยู่ในตัวเอง และท้องฟ้าก็มีเราอยู่ในเรือนร่างของเธอ “เป็นข้อสรุปที่ใกล้เคียงกับรหัสยนัยที่นักภาวนาแต่โบราณได้ค้นพบ

นิ้วกลมไม่เพียงพาตนมาถึง EBC อย่างที่ตั้งใจ  หากยังพาใจของตนมาพบกับสัจธรรมว่าสรรพสิ่งล้วนเชื่อมโยงกันอย่างมิอาจแยกจากกันได้  ต่างอิงอาศัยกันอย่างแน่นแฟ้น ความจริงข้อนี้รวมถึงตัวเขาเอง ดังเขาได้กล่าวว่า“ชีวิตของผมมิได้เป็น ‘ของผม ‘ แบบที่เคยคิดมาตลอดว่าเป็นเช่นนั้น หากคือผลลัพธ์ของการประกอบกันขึ้นมาจากสรรพสิ่ง ทั้งที่มองเห็นและมองไม่เห็น ทั้งที่รู้และไม่รู้”    

ในขณะที่นักเดินทางหลายคนต้องการไปถึง EBC หรือแม้กระทั่งยอดเขาเอเวอเรสต์เพื่อ “พิชิต”มัน หรือเพียงเพราะว่า “มันอยู่ตรงนั้น” นิ้วกลมไปด้วยใจที่อ่อนน้อมต่อเทือกเขาหิมาลัย  มุ่งหมายเรียนรู้จากธรรมชาติ แล้วในที่สุดก็กลับมารู้จักตนเองในแง่มุมที่ลึกซึ้ง  ใช่หรือไม่ว่า การเดินทางไกลที่แท้จริงนั้น มิใช่เป็นแค่การสัญจรในโลกกว้าง เยี่ยมเยือนสถานที่แปลกใหม่เท่านั้น หากยังเป็นการเดินทางด้านใน เพื่อค้นพบตนเองในมุมใหม่อีกด้วย

หนังสือเล่มนี้ไม่ใช่หนังสือนำเที่ยวหรือเล่าเรื่องการเดินทางอย่างที่เห็นทั่วไปในท้องตลาด  แต่เป็นอะไรที่มากกว่านั้น  หากจะอ่านหนังสือเล่มนี้ให้ได้ทั้งอรรถะและรส  ก็ควรนั่งในที่เงียบ ๆ  ปิดโทรศัพท์มือถือ แล้วอ่านอย่างช้า ๆ พร้อมกับใคร่ครวญไปด้วย  แต่ถ้าใครจะอ่านข้ามบทสนทนาและข้อชวนคิดอันเต็มไปด้วยสาระของนิ้วกลม  เพื่อตามติดการเดินทางของเขาในแต่ละวัน ด้วยความอยากรู้ว่าเขาพบเห็นอะไรระหว่างทาง  ก็ย่อมทำได้ แต่ก็จะพลาดสาระอันลุ่มลึกของหนังสือเล่มนี้ไปอย่างน่าเสียดาย

พระไพศาล วิสาโล
๒๘ สิงหาคม ๒๕๖๐

ที่มา : https://www.visalo.org/prefaces/himalaya.html