การพิพากษาประหารชีวิต เป็นบาปหรือไม่
การพิพากษาประหารชีวิต เป็นบาปหรือไม่
โดย พระไพศาล วิสาโล
Q – กราบนมัสการ ผมกราบเรียนถามกรณีอาชีพผู้พิพากษาที่ลงโทษประหารชีวิตผู้อื่นทางธรรมะจะถือว่าบาปหรือไม่ จะอ้างได้ไหมว่าทำตามหน้าที่ ในฐานะทางโลก
พระไพศาล วิสาโล วิสัชนา – เมื่อครั้งพระพุทธเจ้าเสวยพระชาติเป็นพระเตมีย์ โอรสของพระเจ้ากรุงพาราณสี ขณะที่เป็นพระกุมารพระองค์ระลึกชาติได้ว่าเคยตกนรกเนื่องจากสมัยที่เกิดเป็นกษัตริย์ได้ตัดสินลงโทษประหารชีวิตผู้คนมากมาย พระองค์เกิดความหวาดกลัว ไม่อยากเป็นกษัตริย์ จึงแกล้งทำเป็นคนง่อยเปลี้ย หูหนวก และเป็นใบ้ เป็นที่มาของสมญานามว่า “พระเตมีย์ใบ”
เรื่องราวข้างต้นชี้ให้เห็นว่า การตัดสินลงโทษประหารชีวิตนั้นเป็นบาป แม้จะไม่ได้ลงมือฆ่าด้วยตนเองก็ตาม อย่างไรก็ตามบาปอาจจะลดลงไปได้บ้างหากตัดสินด้วยความเที่ยงธรรม ไม่ได้ทำด้วยความโกรธเกลียด โดยที่ในใจนั้นมุ่งที่การรักษากฎหมาย ยิ่งกว่ามุ่งกำจัดชีวิตของจำเลยให้ตกไป
Q – กราบเรียนถามพระอาจารย์เรื่องการเป็นผู้พิพากษา ๒ เรื่องค่ะ
๑. หากจำเลยกระทำความผิดจริง แล้วพิพากษาจำคุกหรือประหารชีวิต ตามที่กฎหมายบัญญัติโทษไว้ ผู้พิพากษาจะบาปหรือไม่คะ
๒. กรณีที่มีการทำหลักฐานเท็จอย่างแนบเนียน ไม่มีทางที่จะมีผู้ใดทราบได้เลย และผู้พิพากษาก็ได้พิพากษาตามพยานหลักฐานที่ปรากฏด้วยความละเอียด รอบคอบและไม่มีเจตนาร้ายหรืออคติใดๆ ได้พิพากษาจำคุกหรือประหารชีวิตผู้บริสุทธิ์
๒.๑ ผู้พิพากษาจะมีบาปหรือไม่คะ
๒.๒ ผู้พิพากษาจะต้องรับกรรมหรือผลร้าย เช่น ถูกอาฆาตจากจำเลยหรือไม่คะ
(คำถามข้างต้นจะ ช่วยให้หนูสามารถเลือกเส้นทางประกอบอาชีพในอนาคตค่ะ)
พระไพศาล วิสาโล วิสัชนา – การสั่งฆ่าคนนั้นถือว่ามีส่วนในการทำปาณาติบาต ข้อนี้ย่อมรวมถึงการพิพากษาประหารชีวิตด้วย นี้เป็นคติหรือความเชื่อในพุทธศาสนา สะท้อนให้เห็นในชาดกต่าง ๆ เป็นอันมาก โดยเฉพาะเรื่องพระเตมีย์ กล่าวคือพระเตมีย์อธิษฐานเป็นใบ้ เพื่อจะได้ไม่ต้องขึ้นครองราชย์ เนื่องจากระลึกชาติได้ว่า เมื่อครั้งเป็นพระราชา เคยตัดสินลงโทษประหารชีวิตคนมากมาย เป็นเหตุให้ตกนรกอยู่นาน
พระเจ้าแผ่นดินไทยสมัยก่อนก็มีความเชื่อเช่นนี้ ดังส.ศิวรักษ์ ได้เคยเขียนว่า “สมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงเล่าถวายสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ (ว่า)….เวลาพระเจ้าแผ่นดินจะสั่งประหารชีวิต กระแสพระราชโองการจะอ้างว่าทรงทำตามความเห็นของลูกขุน ลูกขุนจะอ้างกฎพรบ.อัยการตราพระราชสีห์ที่เสนาบดีมีไปสั่งประหาร จะอ้างพระราชโองการ สัสดีจะอ้างคำสั่งอธิบดี แม้ที่สุดจนเพชฌฆาตก็จะอ้างพระอาทิตย์ เช่น ว่าตะวันบ่ายคล้อย ได้ที่แล้วนะ ฉันต้องทำตามคำสั่ง อย่าถือเป็นเวรเป็นภัยกับตัวฉันต่อไปเลยนะ อะไรทำนองนี้ เป็นต้น”
ข้อความข้างต้นคงตอบคำถามของคุณทั้ง ๒ ข้อได้ ส่วนจะบาปมากหรือน้อยก็ขึ้นอยู่กับเจตนาว่า ผู้พิพากษามีความบริสุทธิ์ใจเพียงใดในการตัดสินคดีความ หากตัดสินด้วยความลำเอียง หรือด้วยความผิดพลาด ความอาฆาตของจำเลยก็อาจส่งผลเป็นวิบากต่อผู้พิพากษาได้
