การล่มสลายของราชวงศ์ฉิน(秦朝的灭亡）

การล่มสลายของราชวงศ์ฉิน(秦朝的灭亡）

โดย​ รศ.ดร.สมศักดิ์ แต้มบุญเลิศชัย​

การเสียชีวิตโดยกระทันหันของฉินซีฮ่องเต้

  แม้มีการเมืองการปกครองที่เข้มงวด ลงโทษ การลงโทษที่รุนแรง การเกณท์ประชาชนมาทำการสร้างถนน และเชื่อมต่อกำแพงเมืองจีน สร้างความเดือดร้อนแก่ประชาชน ทำให้คนต้องล้มตายจำนวนมาก เป็นเหตุเบื้องต้นของการล่มสลายของราชวงศ์ฉิน  แต่ในช่วงเวลาที่ฉินซีฮ่องเต้ ยังมีชีวิตอยู่ ยังไม่มีผู้ใดก่อการกบฏ  หลังจากที่ฉินซีเสียชีวิตไปแล้ว จึงมีผู้ลุกฮือขึ้นต่อต้าน จุดเริ่มต้นการก่อกบฏ อาจถือได้ว่าเป็นเหตุบังเอิญ แต่การบริหารจัดการประเทศที่ส้มเหลว ของกษัตริย์ผู้สืบทอดจากฉินซีฮ่องเต้ ก็มีส่วนสำคัญในการเร่งรัดให้ราชวงศ์ฉินล่มสลายเร็วขึ้น

  ใน 210 ปีก่อนคริสตกาล  ขณะที่เสด็จประพาสเมืองซาชิว(沙丘)  ฉินซีฮ่องเต้ เสียชีวิตลงกระทันหัน เมื่อมีอายุ 49 ปี  การเสด็จประพาสในครั้งนั้น  ราชโอรสหูไฮ่(胡亥）  อัครราชเสนาบดีหลี่ซือ(李斯)  และขันทีเจ้าเกา(赵高)ตามไปด้วย ก่อนที่จะเสียชีวิต ฉินซีฮ่องเต้ มีราชโองการ แต่งตั้งให้มกุฎราชกุมารองค์โตฝูซู(扶苏) เป็นผู้สืบทอด  แต่ในขณะนั้น ฝูซูคุมการก่อสร้างกำแพงเมืองจีนกับแม่ทัพเหมิงเถียน(蒙恬)ที่ชายแดน เจ้าเกาจึงร่วมกับหูไฮ่ปลอมแปลงพระราชโองการของฉินซีฮ่องเต้ว่า ให้แต่งตั้งหูไฮ่เป็นฮ่องเต้สืบทอด หลังจากที่ตนเสียชีวิตแล้ว แต่การปลอมแปลงพระราชโองการเป็นเรื่องใหญ่  ถ้าถูกจับได้จะถูกประหารชีวิต เจ้าเกาอยากให้หูไฮ่ที่เขาควบคุมได้เป็นฮ่องเต้   จึงปลอมพระราชโองการ ซึ่งทำได้ไม่ยาก เพราะเมื่อฉินซีฮ่องเต้เสียชีวิตไปแล้ว หูไฮ่เป็นผู้ถือพระราชลัญจกรหรือตราหยก(玉玺) แต่เจ้าเกาต้องเกลี้ยกล่อมให้หลี่ซือมาเป็นพวกของตนก่อน จึงบอกกับหลี่ซือว่า ถ้าฝูซูขึ้นเป็นจักรพรรดิ เขาจะแต่งตั้งให้เหมิงเถียนเป็นอคารเสนาบดีเพราะมีความสนิทสนมมากกว่า นอกจากนั้น  ฝูซูยังไม่เห็นด้วยกับนโยบายของหลี่ซือ  ที่มีความเข้มงวดกวดขันมาก และมีการลงโทษที่รุนแรง นอกจากหลี่ซือต้องถูกปลดออกจากตำแหน่งแล้ว ยังจะต้องถูกลงโทษอีก แต่ถ้าหูไฮ่เป็นกษัตริย์  หลี่ซือ ก็ยังเป็นอัครเสนาบดีได้ต่อไป  ขณะนี้ ฉินซีฮ่องเต้เสียชีวิตไปแล้ว หูไฮ่ ครอบครองประโยคของกษัตริย์อยู่ในมือ ถ้าหลี่ซือไม่ยอมทำตามคำสั่ง ก็จะต้องประสบกับอันตราย ถูกประหารชีวิตทันที  หลี่ซือจึงจำต้องยอมตามกลอุบายของเจ้าเกา ทั้งๆที่ไม่ค่อยเห็นด้วย

  หูไฮ่เมื่อนำศพฉินซีฮ่องเต้ กลับมาถึงเมืองหลวงแล้ว จึงประกาศว่า ฉินซีฮ่องเต้เสียชีวิตไปแล้ว และแต่งตั้งตนเป็นกษัตริย์ต่อจากนั้น พร้อมกับแสดงหลักฐาน(ปลอม)แต่งตั้งกษัตริย์องค์ใหม่  ทั้งยังทำคำสั่งของฉินซีฮ่องเต้ปลอม ที่สั่งประหารชีวิตมกุฎราชกุมารฝูซู และแม่ทัพเหมิงเถียน เพราะมีความผิดหลายอย่าง เช่น ไม่เห็นด้วยกับนโยบายเคร่งครัด และลงโทษผู้ฝ่าฝืนคำสั่งอย่างรุนแรงของฉินซีฮ่องเต้ ทั้งยังวิภาควิจารณ์ฉินซีฮ่องเต้อย่างเปิดเผย ต่อหน้าประชาชนหลายครั้ง  เหมิงเถียนก็ไม่ยอมตักเตือนและยังสมรู้ร่วมคิดกับฝูซูในการวิพากษ์วิจารณ์นี้ด้วย การออกคำสั่งนี้ทำได้ไม่ยาก เพราะมีตราหยกหรือพระราชลัญจกรอยู่

  เมื่อฝูซูได้รับพระบรมราชโองการ ก็ฆ่าตัวตาย ส่วนแม่ทัพเหมิงเถียน แม้ไม่ยอมตายในทันที แต่ยอมคืนอำนาจการคุมกองทัพและถูกคนของเจ้าเกาใช้คำสั่งหูไผฮ่ฆ่าทิ้งไปในที่สุด

จุดจบของหลี่ซือ

   หูไฮ่นอกจากฆ่าฝูซูและเหมิงเถียนแล้ว ยังฆ่าพี่น้องอีกหลายคน ต่อมา เมื่อคนก่อการกบฏ เจ้าเกาก็เสี้ยมให้หูไฮ่ฆ่าหลี่ซือ  ตั้งข้อหาว่า ลูกชายของหลี่ซือคบคิดกับฝ่ายกบฏ ลุกฮือต่อต้านรัฐบาล  เจ้าเกาบอกหูไฮ่ว่า เหตุการณ์ที่เมืองซาชิวนั้น หลี่ซือมีส่วนรู้เห็น  ถ้าไม่ขจัดเขาเสียก็จะเป็นอันตรายต่อบัลลังก์ของหูไฮ่

  เจ้าเกาเป็นคนที่ไม่มีคุณธรรม แต่มีกลโอบาย  เสี้ยมสอนหูไฮ่ลงโทษผู้ฝ่าฝืนคำสั่งอย่างทารุณ  แต่หลอกให้หลี่ซือ ตักเตือนหลายครั้ง  จนหูไฮ่โกรธกริ้วมาก แต่เจ้าเกาก็ส่งคนใกล้ชิดเกลี้ยกล่อมว่า ถ้าหลี่ซือยอมรับข้อหาก่อการกบฎ จะได้รับพระราชทานอภัยโทษทันที  หลี่ซือจึงยอมรับข้อหาว่า ตนมีส่วนร่วมก่อการกบฎจริง  จึงถูกหูไฮ่สั่งประหารชีวิตพร้อมกับทุกคนในครอบคร้วทั้งหมด

จุดจบของเจ้าเกา

   เจ้าเก่าเป็นคนมีเล่ห์เหลี่ยม แต่ไม่มีความรู้ความสามารถการบริหารราชการ แม้เป็นเพียงขันที แต่ฮู้ไฮ่ให้อำนาจแก่เขาเต็มที่  โดยตัวฮู้ไฮ่เองได้แต่เสวยสุข ไม่สนใจปัญหาบ้านเมืองเลย  เจ้าเกาเล่นพรรคเล่นพวก แต่งตั้งผู้ใกล้ชิดรับตำแหน่งใหญ่โตในรัฐบาล รวมทั้งการแต่งตั้งแม่ทัพปราบปรามการกบฏ ซึ่งมีมากขึ้นทุกวัน เมื่อฝ่ายรัฐบาล ประสบกับการพ่ายแพ้  เจ้าเกาก็ปิดข่าวไม่รายงานผลการพ่ายแพ้แก่กษัตริย์  ตั้งแต่ช่วงที่ฉินซีฮ่องเต้ยังไม่เสียชีวิต ประชาชนก็มีชีวิตที่เดือดร้อนมากมากแล้ว  หลังจากการตายของฉินซีฮ่องเต้ การกบฏมีมากจนรัฐบาลไม่สามารถรับมือได้ แม่ทัพที่เจ้าเกาแต่งตั้งให้ปราบปรามการกบฎ ไม่มีความสามารถในการบัญชาการสู้รบ ทหารฝ่ายรัฐบาลก็มีความอ่อนแอ หูไฮ่เป็นกษัตริย์ได้เพียงสองปี เมืองหลวงราชวงศ์ฉินถูกตีแตก กษัตริย์ยหูไฮ่ต้องฆ่าตัวตาย นัยว่าเพื่อรักษาศักดิ์ศรีของกษัตริย์ตามคำแนะนำของเจ้าเกา โดยให้ลูกชื่อจื่ออิง(子婴)ขึ้นเป็นกษัตริย์แทน จื่ออิงรู้ว่า เจ้าเกาเป็นคนไม่ดี แต่เกรงว่าเขามีพรรคพวกและบริวารมาก จึงแกล้งป่วย แลัววางแผนให้ผู้ใกล้ชิด ที่ไม่ใช่พรรคพวกของเจ้าเกา  เตรียมการขจัดเจ้าเกา  จับตัวเขาไว้ ตอนที่เจ้าเกาเข้าพบ เเล้วสั่งทหาร ที่จงรักภักดีต่อกษัตริย์องค์ใหม่ จับครอบครัวของเจ้าเกา มาฆ่าทิ้งทั้งหมด   เจ้าเกา แม้มีพรรคพวกมาก แต่เมื่อเขาถูกจับโดยกษัตริย์ ก็ไม่มีใครกล้าขัดขืน เจ้าเกา จึงจบชีวิตลงอย่างอนาจ  แต่จื่ออิงเป็นกษัตริย์เพียงสามเดือน  ฝ่ายกบฎก็บุกเข้าเมืองหลวง จื่ออิงต้องยอมจำนน ราชวงศ์ฉินจึงต้องถูกโค่นล้มไป

การสิ้นสุดของราชวงศ์ฉิน

   จุดเริ่มต้นของการก่อการกบฏต่อต้านราชวงศ์ฉิน คือ การกบฏที่นำโดยเฉินเซิ่น(陈胜）และอู๋ก่วง(吴广）ซึ่งเป็นผู้นำ ประชาชนที่ถูกเกณฑ์ไปเป็นทหารป้องกันชายแดน แต่ในระหว่างการเดินทาง มีฝนตกหนัก และมีนํ้าท่วม ถนนหนทางเสียหาย ไม่สามารถไปถึงจุดหมายตามเวลากำหนด  ตามกฎหมายฉิน  ผู้ที่ไม่ได้เดินทางถึงที่ตามวันเวลาที่กำหนดไว้ แม้เพียงวันเดียว ก็ต้องถูกลงโทษประหารชีวิต แม้มาไม่ได้เพราะดินฟ้าอากาศไม่ดี ก็ไม่รับการยกเว้น เฉินเซิ่ง  จึงกล่าวกับผู้ติดตามว่า ถ้าเดินทางต่อไป เมื่อถึงที่หมาย ก็ต้องถูกจับประหารชีวิต และถ้าหลบหนี แล้วถูกจับได้ ก็ต้องถูกฆ่า  ในเวลานี้ ประชาชนทุกภาคส่วน มีความไม่พอใจในรัฐบาลมาก แต่ยังไม่มีใครเป็นผู้นำขึ้นต่อต้านหากพวกเราร่วมกันก่อการกบฎ  ถ้าพวกเราทำการกบฎ แล้วไม่สำเร็จ จะต้องถูกฆ่าตาย  แต่ถ้าทำสำเร็จโค่นล้มราชวงศ์ฉินได้ พวกเราก็จะเป็นวีรบุรุษที่ถูกจารึกในประวัติศาสตร์  ดังนั้น ทางเลือกที่ดีในเวลานี้คือ ก่อการกบฏ ซึ่งหากมีผู้เข้ามาร่วมก่อการมากขึ้น ก็อาจทำได้สำเร็จได้

  เมื่อปลุกระดมให้ผู้ติดตามขึ้นต่อสู้กับราชวงศ์ฉินได้ เฉินเซิ่งจึงบอกว่า เดิมมกุฏราชกุมารฝูซูควรได้ขึ้นครองราชย์ แต่ใูซูเป็นผู้มีคุณธรรม เคยตักเตือนฉินซีฮ่องเต้ ปรับปรุงแนวทางการปกครองบ้านเมืองหลายครั้ง จนฉินซีฮ่องเต้รำคาญ จึงส่งเขาไปคุมทหารในเมืองที่อยู่ห่างไกล  บัดนี้ ฝูซูถูกหูไฮ่ประหารชีวิตไปแล้ว แต่ประชาชนทั่วไป ยังไม่ทราบว่า มกุฏราชกุมารฝูซู ได้ตายไปแล้ว  ดังนั้น พวกเราจะใช้ชื่อมกุฏราชกุมารฝูซู เป็นผู้นำการก่อการ นอกจากนี้ ยังมีนายพลเซี่ยงเอียน(项燕) แม่ทัพรัฐฉู่ ที่ถูกฉินซีฮ้องเต้โค่นล้มไปแล้ว บางคนบอกเขาตายไปแล้ว แต่ก็มีคนบอกว่าเขายังมีชีวิตอยู่ เพียงแต่หลบซ่อนอยู่ในที่ปลอดภัย  ถ้าพวกเราจะโค่นล้มรชวงศ์ฉิน ก็ควรประกาศแก่ประชาชนว่า พวกเรา เป็นกองกำลังของฝูซูและเซี่ยงเอียน ที่ขึ้นต่อต้านรัฐบาลหูไฮ่ที่ชั่วร้ายมาก

  หลังจากที่ผู้ติดตามของเฉินเซิ่งและอู๋ก่วงขึ้นก่อการกบฏ ก็มีกองกำลัง ต่อต้านราชวงศ์ฉินมาสมทบอีกจำนวนมาก   ถึงแม้ในที่สุด กองกำลังที่นำของเฉินเซิ่งและอู๋ก่วง จะถูกฝ่ายรัฐบาลปราบปรามไปหมดสิ้น  แต่ก็มีกองกำลังที่นำโดยคนอื่นอีกหลายคน ขึ้นก่อการกบฏ จนสามารถโค่นล้มราชวงศ์ฉินไปได้

   สาเหตุหนึ่งที่ฝ่ายรัฐบาลไม่สามารถปราบกบฎได้ เพราะมีแม่ทัพผู้คุมกำลังและนายทหารของรัฐบาลแปรพักตร์ มาอยู่ข้างผู้ทำการกบฏ เนื่องจากเจ้าเกา ผู้คุมอำนาจรัฐบาล ทำการปูนบำเหน็จ และลงโทษนายทหารตามอำเภอใจ และตามผลประโยชน์ของตนเอง จนทำให้นายทหารที่มีความรู้ความสามารถหลายคนเอาตัวรอดตีตัวออกห่างจากฝ่ายรัฐบาลและหันมาเข้าข้างกับฝ่ายที่ก่อการกบฏ

การเมืองการปกครองที่เข้มงวด การมีกฎมายลงโทษที่รุนแรงการเกณฑ์ประชาชนจำนวนมากสร้างถนนและเชื่อมต่อกำแพงเมืองจีน ทำให้ประชาชนได้รับความเดือดร้อนมาก แต่จุดหักเหของการล่มสลายของราชวงศ์ฉินคือ การเสียชีวิตของฉินซีฮ่องเต้ในปี 209 ก่อนคริสตกาล เมื่อหูไฮ่ขึ้นสืยทอดอำนาจ การปกครองประเทศถูกครอบงำโดยเจ้าเกา และมีความทารุณโหดร้ายมากขึ้น ทำให้บ้านเมืองมีสภาพที่เน่าเฟะมาก

จุดเริ่มต้นของการล่มสลายของราชวงศ์ฉิน คือ การก่อการกบฏที่นำโดยเฉิงเซิ่นและอู๋ก่วง และต่อมามีฝ่ายขึ้นก่อการกบฎอีกหลายกลุ่ม โดยเฉพาะ กลุ่มที่นำโดยเซี่ยงหวี่(项羽)และหลิวปัง(刘邦）ซึงมีกองกำลังที่กล้าแข็งมาก

ในประเทศ 207 ก่อนคริสตกาล กองทัพของหลิวปังบุกเข้าเมืองเสียนหยาง(咸阳) เมืองหลวงของราชวงศ์ฉิน กษัตริย์ฉินจื่ออิงต้องยอมจำนน แม้หลิวปังไม่ฆ่าจื่ออิง แต่ต่อมา เมื่อกองกำลังของเซี่ยงหวี่บุกเข้ามาในเมืองเสียนหยาง หลิงปัง ซึ่งมีกำลังพลน้อยกว่า จำต้องให้เซี่ยงหวี่มีอำนาจมากกว่า เซี่ยงหวี่ก็สั่งเผาเมืองเสียนหยางและฆ่าจื่ออิงตาย

  ดังนั้น แม้ฉินซีฮ่องเต้เป็นต้นเหตุของการล่มสลายของราชวงศ์ฉิน แต่คนที่ทำให้ราชวงศ์ฉินต้องสิ้นสุดไปอย่างรวดเร็ว ก็คือ หูไฮ่ และเจ้าเกา