เป็นความผิดพลาดอย่างมหันต์หาก เราจะรีบเร่งเปลี่ยนแปลงการใช้พลังงาน

คอลัมน์ ช่วยกันคิด ช่วยกันทำ

ทหารประชาธิปไตย

เป็นความผิดพลาดอย่างมหันต์หาก เราจะรีบเร่งเปลี่ยนแปลงการใช้พลังงาน

ในช่วงที่ผ่านมา นับแต่ต้นปีค.ศ.2021 มีรายงานอย่างต่อเนื่องถึงการเปลี่ยนแปลงบรรยากาศโลกที่รุนแรงและรวดเร็วมากขึ้น ก่อให้เกิดการหวาดวิตกต่อมวลมนุษยชาติ

21 มิถุนายน 2021 องค์การอุตุนิยม ได้ออกแถลงการณ์ว่าปีค.ศ.2021 เป็นปีที่เราจะต้องดำเนินการอะไรอย่างจริงจัง หรือไม่ก็พังพินาศไปเลย เพราะเราจะต้องดำเนินการเมื่อปกป้องความรุนแรงของสภาวะโลกร้อน และการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ นั่นหมายถึงว่าเราจะเกิดปัญหาความแห้งแล้งบ่อยขึ้นและน้ำท่วมบ่อยขึ้น และมีพายุที่รุนแรงบ่อยขึ้น

9 สิงหาคม 2021 นักวิทยาศาสตร์ที่เฝ้าติดตามสภาพการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ รายงานว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่เกิดขึ้นในปีนี้ มีปรากฏการณ์หลายอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน หลายพันปีหรือบางกรณีไม่เคยเกิดมาหลายแสนปี เช่น ระดับน้ำทะเลที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และย้อนกลับไม่ได้ จากการเกิดการละลายของธารน้ำแข็งและทะเลน้ำแข็งที่ไม่เคยละลายมาก่อนหลายพันปี

            อย่างไรก็ตาม หากมีการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก Co2 และก๊าซมีเทน อย่างต่อเนื่องและรุนแรงจะสามารถจำกัดการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้ลงบ้าง แต่ต้องใช้เวลาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งคงต้องใช้เวลากว่า 20 ปี กว่าที่อุณหภูมิของโลกจะคงที่

จากการประชุม COP26 ที่กลาสโก เริ่มตั้งแต่วันอาทิตย์ที่ 31 ตุลาคม ถึง วันศุกร์ที่ 12 พฤศจิกายน 2021 องค์การสหประชาชาติได้จัดประชุมเรื่องเกี่ยวกับสภาพการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ โดยเชิญผู้นำต่างๆมารายงานผลการดำเนินการ ที่สืบเนื่องมาจากการลงสัตยาบันที่ปารีส ซึ่งผู้นำต่างๆก็ให้คำมั่นว่าจะสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกได้ตามเป้าหมาย ทำให้รู้สึกเบาใจแต่เอาเข้าจริงทำได้หรือไม่ต้องดูกันต่อไป

จากรายงานต่างๆที่กล่าวมาแล้ว ก่อให้เกิดการตื่นตัวของประชาชนเป็นจำนวนมากทั่วโลก โดยเฉพาะความจำเป็นที่จะต้องเปลี่ยนแปลงพลังงานของโลก จากฟอสซิลไปสู่การใช้พลังงานสีเขียว ทว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว ซึ่งเป็นไปอย่างกะทันหันอาจนำไปสู่วิกฤตการณ์ได้ ซึ่งในความเป็นจริงเราควรจะทำมานานนับ 10 ปี แล้วและค่อยเป็นค่อยไป

            พิจารณาดูหัวข้อสำคัญในการประชุม Eurasian Economic Forum ครั้งที่ 14 ที่จัดขึ้นที่ Verona เมื่อปลายเดือนตุลาคม  คือเรื่องวิกฤตการณ์พลังงาน จากรายงานของผู้เชี่ยวชาญชั้นนำต่างอ้างว่าต้นเหตุของปัญหาในอุตสาหกรรมพลังงาน คือ การเปลี่ยนแปลงการถ่ายโอนพลังงานที่เป็นไปอย่างรีบเร่ง ในประเทศทั้งหลายในยุโรป

ตามรายงานของ JP Morgan จำนวนเงินการลงทุนในพลังงานแบบเก่าที่ใช้ฟอสซิลในหลายปีข้างหน้าต่ำลงถึง 600 พันล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ขณะที่การลงทุนเรื่องพลังงานทดแทนยังล่าช้าและมีจำนวนต่ำกว่าเป้าหมาย

ผู้เชี่ยวชาญบางคนกล่าวว่า การรีบเร่งที่จะเปลี่ยนแปลงพลังงานจากฟอสซิลไปสู่พลังงานสีเขียวนั้นเป็นไปอย่างรีบเร่งเกินไป เพราะแรงกดดันทางการเมือง เนื่องจากประชาชนจำนวนมากเรียกร้อง ขณะที่เศรษฐกิจโลกยังไม่พร้อมที่จะตอบสนองการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ในช่วงเวลานี้

อนึ่งการเปลี่ยนแปลงพลังงานนั้นเป็นวาระสำคัญของโลก แต่การเปลี่ยนแปลงในขณะนี้ไม่ควรจะดำเนินการอย่างขนานใหญ่ชนิดหักเลี้ยวหมุนกลับ แต่ควรจะต้องค่อยๆทำและเป็นไปอย่างราบรื่นต่อเนื่องอย่างสมเหตุสมผล

การรีบเร่งเปลี่ยนแปลงการใช้พลังงานบนพื้นฐานของ “สีเขียว” อาจเป็นความเสี่ยงในอุตสาหกรรมพลังงาน เพราะเหตุที่เรายังไม่มีความพร้อมในการตอบรับพลังสีเขียว ด้วยอุตสาหกรรมที่เกี่ยวเนื่องและการดูแลสภาพแวดล้อมที่ผ่านการวิจัยมาเพียงพอ จึงทำให้มีการเพิ่มทุนในการพัฒนาเทคโนโลยีสีเขียว ในขณะที่ลดการลงทุนในพลังงานแบบดั้งเดิมที่ไม่สมดุลกัน

            ที่ชัดเจนคือ ราคาพลังงานจากฟอสซิลเพิ่มขึ้นสูงอย่างเป็นนัยสำคัญ เช่น ในเดือนตุลาคม 2021 ราคาก๊าซธรรมชาติในยุโรปพุ่งสูงถึง 2,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อ 1,000 คิวบิคเมตร ซึ่งแน่นอนว่าชาวยุโรปจะต้องเผชิญกับราคาค่าไฟฟ้า ที่เพิ่มสูงขึ้นประมาณ 2-3 เท่าในปีหน้า

นั่นจึงเป็นสัญญาณที่บอกให้รู้ว่าเศรษฐกิจโลกจะต้องเปิดวาระที่หันกลับไปสู่ยุคของการเผชิญกับราคาพลังงานที่เพิ่มสูง และจะเป็นวาระเร่งด่วนโดยไม่มีการเตรียมรับมือจากการเปลี่ยนแปลงที่เป็นไปอย่าง รีบร้อนเร่งด่วนโดยไม่พร้อมที่จะรับมือ โดยเฉพาะในขณะที่ทั้งโลกกำลังพยายามเร่งความเจริญเติบโตเมื่อเผชิญกับภาวะเศรษฐกิจตกต่ำอันเนื่องจากโควิด-19

ผลที่เกิดขึ้นนี้ไม่ได้เกิดเฉพาะตลาดก๊าซธรรมชาติที่ไม่ได้ดุล แต่ก็เกิดขึ้นในอุตสาหกรรมน้ำมัน และอุตสาหกรรมโลหะ เช่นกัน ทั้งนี้เพราะคุณภาพพื้นฐานพลังงานสีเขียว มีโครงสร้างที่แตกต่างกัน ด้วยวิธีการที่แตกต่างกัน ตัวอย่างเช่น ที่เก็บพลังงานสีเขียวขนาดยักษ์ ไม่อาจเปรียบเทียบกับที่เก็บก๊าซธรรมชาติในปัจจุบัน

ช่องว่างการก้าวดกระโดดนี้จะนำไปสู่หายนะ รวมทั้งช่องว่างทางเทคโนโลยีเหมือนเมื่อครั้งที่จีนได้ประสบมาแล้วในยุคก้าวกระโดดสมัยเหมา เจ๋อตุง โดยท่านประธานต้องการผดุงอำนาจของตนให้แข็งแกร่งตามแรงกดดันทางการเมือง

การก้าวกระโดดในปัจจุบันภายใต้การชี้นำของคนรุ่นใหม่ที่ขาดประสบการณ์ อย่างเกรต้า ทุนเบิร์ก ได้ถูกนำไปประยุกต์ใช้โดยประเทศพัฒนาแล้ว กำลังทำให้เกิดการถดถอย ทำให้เสียการนำ ทั้งที่ต้องการสร้างความเข็มแข็งของอำนาจ

อนึ่งการสร้างสมการที่ยังไม่รู้คำตอบ เป็นอันตรายอย่างยิ่งในความเป็นจริง พลังงานสีเขียวอาจนำไปสู่มลภาวะที่จะต้องถูกแก้ไขโดยคนรุ่นต่อไป และอาจจะแก้ยากกว่าปัจจุบัน

            ตามรายงานของ International Energy Agency พบว่าปรากฏการณ์ก๊าซเรือนกระจกจากการผลิตแร่ลิเธียม มีสูงกว่าอุตสาหกรรมหลอมเหล็กถึง 3 เท่า

ในกรณีนิเกิลและอลูมิเนียมเมื่อเปรียบเทียบกับการถลุงสินแร่ Rare Earth อย่างหลังนี่สร้างก๊าซเรือนกระจกมากกว่าถึง 7.8 เท่า

ดังนั้นหากเราจะเปลี่ยนแปลงการใช้พลังงานโดยไม่มีมาตรการที่รัดกุมในการป้องกันการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมีราคาต่ำในอุตสาหกรรมพลังงานสีเขียวแล้ว มันคือหายนะ

แต่นี่เป็นเพียงยอดของภูเขาน้ำแข็ง เพราะต้นทุนในการดัดแปลง หรือการรีไซเคิลในขบวนการของพลังงานสีเขียว เช่น แผงโซลาร์เซลล์ มีต้นทุนสูงถึง 10 เท่าของอุปกรณ์ที่ใช้กับพลังงานแบบเดิม ซึ่งเมื่อได้พิจารณาถึงองค์ประกอบทั้งหลาย ก็เกิดประเด็นคำถามว่า เป้าหมายที่แท้จริงของการวางแผนเปลี่ยนแปลงพลังงานคืออะไร

ยิ่งไปกว่านั้นเราจะพบว่าความต้องการแผงโซลาร์เซลล์ที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้ราคาเพิ่มขึ้นถึง 4 เท่า ในช่วง 2 ปีมานี้ แต่นั่นยังไม่ใช่ส่วนที่เลวร้ายที่สุด แต่ปรากฏว่าต้นทุนการรีโซเคิลแผงโซลาร์เซล์เพิ่มขึ้น 2.5 เท่าของการผลิตใหม่ นี่ยังไม่ต้องพูดถึงการกำจัดแบตเตอรี่ลิเธียม ซึ่งจะใช้งบประมาณจำนวนมากกว่าแบตเตอรี่ตะกั่ว และแบตเตอรี่ลิเธียม จะแพร่กระจายสารพิษอันเป็นอันตรายต่อสุขภาพของมนุษย์ที่มากกว่าหลายเท่า

ข้อสงสัยคือ เป้าหมายของแผนการเปลี่ยนแปลงพลังงานที่ตะวันตก จัดทำขึ้นนั้นเพื่อจะทำความสะอาดโลก รักษาสภาพแวดล้อมและลดภาวการณ์ปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรือมีเป้าหมายที่จะสร้างความได้เปรียบเชิงเปรียบเทียบของโลกตะวันตก ควบคู่ไปกับการจัดการเพื่อจัดระเบียบโลกใหม่

ประเทศกำลังพัฒนาอย่างประเทศไทยจึงควรไตร่ตรองให้รอบคอบอย่าด่วนกระโดดเข้าไปในกับดัก ซึ่งมีแรงกระตุ้นจากความโลภและลัทธิล่าอาณานิคมยุคใหม่ อย่าลืมว่าการสร้างดุลยภาพนั้น สำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงที่ราบรื่น มากกว่าความคิดสุดโต่งไปด้านใดด้านหนึ่ง