ทำไมการปราบคอร์รัปชั่นจึงยากเย็นนัก

คอลัมน์ ช่วยกันคิด ช่วยกันทำ

ทหารประชาธิปไตย

ทำไมการปราบคอร์รัปชั่นจึงยากเย็นนัก

การคอร์รัปชั่นนั้นต้องยอมรับว่ามีมานานนับตั้งแต่มนุษย์เริ่มมีการรวมตัวกันอยู่ในสังคม และมันก็แพร่กระจายไปในภาคพื้นต่างๆ ซึ่งแน่นอนในสังคมก็จะเกิดชนชั้นผู้ปกครอง และชนชั้นใต้ปกครอง ไม่ว่าจะเป็นระบอบการปกครองแบบใดก็ตาม เมื่อเกิดมีผู้มีอำนาจหน้าที่ในการดำเนินกิจการบริหารสังคม ชุมชน ขึ้นไปถึงรัฐบาลอำนาจที่มีทำให้เกิดกระแสของการใช้ที่ทำให้คนในสังคมนั้นๆต้องยอมรับ เมื่อเป็นดังนั้นคนที่ต้องการการปฏิบัติเป็นพิเศษจากผู้มีอำนาจก็มักจะใช้ความรู้จักมักคุ้น และอามิสสินจ้างเป็นของมีค่าหรือเงินทองไปมอบให้ผู้มีอำนาจ มากน้อยขึ้นอยู่กับสิ่งที่ต้องการบริการพิเศษ และตำแหน่งของผู้มีอำนาจ

ประเทศไทยก็มิได้อยู่ในข้อยกเว้น แต่ก็ยังพบว่าการคอร์รัปชั่นกลับยิ่งแพร่ระบาดไปทั่ว และนับวันทวีความรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนมาถึงยุค 2540 จึงได้มีการจัดตั้งองค์กรตามรัฐธรรมนูญเพื่อให้มาจัดการกับการคอร์รัปชั่น แต่ก็ไม่เป็นผลมากนัก เพราะฝ่ายการเมืองก็ใช้กลไกทางการเมืองสนับสนุนให้พรรคพวกเข้ามาดำรงตำแหน่งในองค์กรเหล่านั้น

นอกจากนี้ทัศนคติของคนไทยบางจำพวก เช่น นักธุรกิจถือว่าการคอร์รัปชั่นเป็นเรื่องปกติในการสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน นักวิชาการบางคนถึงกับบอกว่าการคอร์รัปชั่นเปรียบเสมือนน้ำมันหล่อลื่นวงล้อแห่งการพัฒนาให้คล่องตัวขึ้น เดินได้เร็วขึ้น ทำให้เกิดการเจริญเติบโตได้เร็วไว

แต่ถ้ามองอีกด้านหนึ่ง การคอร์รัปชั่นนั้นก็เป็นต้นทุนอย่างหนึ่งเมื่อนักธุรกิจต้องจ่าย ก็จะนำไปบวกกับราคาสินค้า ทำให้ผู้บริโภคต้องบริโภคของแพงขึ้น เพราะส่วนใหญ่การจ่ายเงินเพื่อได้สิทธิพิเศษทางธุรกิจก็มักจะเป็นไปในทางสร้างอำนาจการผูกขาด

อย่างไรก็ตามถ้ามองในรูปแบบราชการที่มีหน้าที่ต้องบริการประชาชน ซึ่งก็ถือว่าเป็นผู้มีอำนาจในระดับหนึ่ง การต้องการบริการพิเศษ รวดเร็วกว่าปกติทำให้เกิดการคอร์รัปชั่นได้ ซึ่งก็อาจบอกว่าเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้ามองในแง่ความเป็นธรรมคนยากจนไม่มีเงินจ่ายแต่มีความเดือดร้อนมากกว่าก็ไม่ได้รับการดูแล

อย่างไรก็ตามถ้ามองในรูปแบบราชการที่มีหน้าที่ต้องบริการประชาชน ซึ่งก็ถือว่าเป็นผู้มีอำนาจในระดับหนึ่ง การต้องการบริการพิเศษ รวดเร็วกว่าปกติทำให้เกิดการคอร์รัปชั่นได้ ซึ่งก็อาจบอกว่าเป็นเรื่องปกติ แต่ถ้ามองในแง่ความเป็นธรรมคนยากจนไม่มีเงินจ่าย แต่มีความเดือดร้อนมากกว่าก็ไม่ได้รับการดูแล

ยิ่งในกระบวนการยุติธรรมยิ่งมีปัญหาตั้งแต่ขั้นตอนเริ่มต้น คือ ตำรวจ จนถึงขั้นตอนสุดท้าย คือราชทัณฑ์ การคอร์รัปชั่นยิ่งหนักหน่วง เพราะมันหมายถึงการจำขังจนถึงทาประหาร

ดังนั้นลองมาศึกษากันดูถึงแนวทางการแก้ปัญหาคอร์รัปชั่น ว่าเขามีมาตรการกันอย่างไร

1.จัดสรรงบประมาณและการสนับสนุนอย่างเต็มที่ต่อองค์กรที่จะปราบคอร์รัปชั่น จนถึงขั้นการลงโทษอย่างรุนแรงและเด็ดขาด

2.จัดแคมเปญต่อต้านการคอร์รัปชั่นขนาดใหญ่ และเป็นประจำ

3.เพิ่มเติมกฎหมาย และการบังคับไว้ให้มากขึ้น

4.มีการติดตามสอดส่องให้ละเอียด และเจาะลึกมากขึ้น รวมทั้งเพิ่มมาตรการอื่นๆเพื่อตรวจสอบที่มาที่ไปของทรัพย์สินมากขึ้น

แต่มาตรการทั้งหมดที่กล่าวมานี้อาจจะไม่ประสบผลสำเร็จเลยในเมื่อบุคลากรในองค์กรเหล่านั้นรับสินบนเสียเอง หรือได้รับเลือกมาจากระบบอุปถัมภ์ Jonathan Hay และ Andrei Sheifer ได้ทำการศึกษาเรื่องคอร์รัปชั่น และพบว่าในยุคหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียต เกิดกลุ่มมาเฟียเป็นจำนวนมาก เมื่อพวกมาเฟียอาละวาดหนัก ทางรัฐบาลจึงต้องการให้มีการปราบปราม แต่อาวุธของตำรวจไม่ทันสมัยเท่ามาเฟีย รัฐบาลจึงจัดงบประมาณซื้ออาวุธทันสมัยให้ ปรากฏว่าเมื่อเหล่าผู้บังคับบัญชาของตำรวจได้รับอาวุธปืนเหล่านั้น มันก็ไหลลื่นไปสู่มือของพวกมาเฟีย ด้วยราคาที่แพงกว่าท้องตลาด (วันนี้ไม่เกี่ยวกับการปล้นปืนที่ค่ายปัตตานีนะครับ)

แล้วมีองค์กรอะไรในประเทศไหนประสบความสำเร็จบ้างก็มีการสำรวจพบแต่มีน้อย เช่น การปราบคอร์รัปชั่นที่ฮ่องกงในช่วงค.ศ.1970 และ การปราบคอร์รัปชั่นที่สิงคโปร์ในช่วง ค.ศ.1980 นั่นคือองค์กร Independent Commission Against Corruption (ICAC) ของฮ่องกง และ Corrupt Practices Investigaton Buleau (CPIB)ของสิงคโปร์ ซึ่งทั้ง 2 องค์กรนี้มีอำนาจพิเศษเหมือนกันคือ ผู้ต้องหาต้องเป็นฝ่ายพิสูจน์ตนเองว่าบริสุทธิ์ ไม่ใช่ผู้กล่าวหาที่จะต้องพิสูจน์

นอกจากนี้รัฐบาลทั้ง 2 รัฐยังมีโครงการพิเศษคือ เพิ่มเงินเดือนข้าราชการและได้รับรางวัลนำจับหากแจ้งจับผู้พยายามติดสินบน และ/หรือไปเป็นพยานปรักปรำก็จะถูกกันไว้เป็นพยาน

ดูๆไปแล้วก็คล้ายกับปปช.+สตง.+ปปง.+ผู้ตรวจการแผ่นดิน แต่พอมาเจอระบบอุปถัมภ์ก็จอดไปเลย แล้วการเพิ่มเงินเดือนให้ข้าราชการ รวมทั้งข้าราชการที่ถืออาวุธจะช่วยลดคอร์รัปชั่นไหม ศึกษาในหลายๆประเทสของนักวิชาการหลายคน เช่น Peter Evans and James Rauch และอีกหลายท่านพบว่าไม่มีผลในการลดการคอร์รัปชั่นหากไม่มีมาตรการอื่นๆกำกับด้วย

นอกจากนี้ยังมีการศึกษาพบว่าสภาพแวดล้อมของคนในวงการเดียวกันก็มีส่วนที่มีผลกระทบต่อการคอร์รัปชั่น เช่น ถ้าในแวดวงการทำงาน เช่น อาชีพตำรวจส่วนใหญ่ตงฉินก็มีแนวโน้มว่าหน่วยงานนั้นโดยรวมจะสะอาด แต่ถ้าเป็นในทางตรงข้าม คือ อยู่ในหมู่แกะดำการเป็นแกะขาวก็อยู่ยาก และทำงานไม่ได้ถึงขั้นอาจถูกเก็บถ้าไปขัดผลประโยชน์ของคนส่วนใหญ่ หรือผู้ใหญ่ในองค์กร

อนึ่งยังการศึกษาอีกหลายมุมมอง เช่น ทัศนคติหรือมุมมองของสังคม ถ้าเป็นสังคมขี้เกรงใจกันมีระบบอุปถัมภ์ฝังรากลึก การคอร์รัปชั่นก็จะเติบโตและหยั่งรากลึกจนยากจะแก้ไข ซึ่งในมุมมองนี้องค์กรทางศาสนาและองค์กรทางการศึกาอาจเป็นปัจจัย ช่วยให้สถานการณ์ดีขึ้น แต่ก็นั่นแหละถ้าองค์กรทางศาสนาและองค์กรทางการศึกษายังพัวพันกับการคอร์รัปชั่นเสียเอง ก็เป็นอันจบกัน

ยิ่งไปกว่านั้นยังมีการศึกษาเปรียบเทียบว่าในระบอบการเมือง จะมีผลลัพธ์ในเรื่องการคอร์รัปชั่นต่างกันหรือไม่ เช่นการศึกษาของ UGO Panizza พบว่าในระบอบประชาธิปไตยแบบเลือกตั้งประธานาธิบดี กับระบบสภาผู้แทนราษฎร การใช้ระบบประธานาธิบดีมีแนวโน้มในการคอร์รัปชั่นสูงกว่าอย่างเป็นนัยสำคัญทางสถิติ แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ต้องขึ้นกับระบบการเลือกตั้งว่ามีการทุจริตกันมากน้อยเพียงใด มีการซื้อสิทธิขายเสียมากน้อยเพียงใด เพราะถ้ามีมากก็จะเป็นผลพวงนำไปสู่การคอร์รัปชั่น ไม่ว่าจะเป็นระบบไหน

สิ่งที่นักวิจัยส่วนใหญ่เห็นพ้องต้องกันคือ ในการศึกษาเปรียบเทียบระหว่างการปกครองประชาธิปไตยไม่ว่าจะใช้ระบบใด การปกครองในระบอบเผด็จการจะมีอัตราการคอร์รัปชั่นสูงกว่าอย่างเป็นนัยสำคัญทางสถิติ เพราะบอบเผด็จการเป็นระบอบที่ไม่อาจจะตรวจสอบได้เนื่องจากอำนาจไปอยู่กับผู้นำ หรือคณะผู้ปกครอง จึงมีความเป็นไปได้สูงที่จะคอร์รัปชั่นอย่างที่ลอร์ดแอกตันได้กล่าวไว้ว่า “Power Tends to corruft,Absolute Power Corrupt Ablolutely” :- อำนาจมีแนวโน้มที่จะคอร์รัปชั่น อำนาจเบ็ดเสร็จก็จะทำให้คอร์รัปชั่นอย่างสมบูรณ์

ดังเช่นการศึกษาวิจัยของ Muhammad Tarig Majeed และ Ronald Macdonald แห่งมหาวิทยาลัยกลาสโกว์ สก๊อตแลนด์ ชื่อ Corruption and Military in Politics : Theory and Evidence From Around the World.

          สำหรับประเทศไทยดูไปแล้วมันช่างวังเวงสิ้นดี