ประชาธิปไตยและเงาของมัน จากทรัมป์ถึงไทย : ไทย เมื่อศัตรูอยู่ในบ้านเดียวกัน  ตอนที่ 6

ประชาธิปไตยและเงาของมัน จากทรัมป์ถึงไทย ตอนที่ 6

ไทย: เมื่อศัตรูอยู่ในบ้านเดียวกัน

เมื่อพูดถึงความมั่นคงของไทย มักมีการเสนอว่าไทยควร ‘อยู่ที่โต๊ะ’ โดยวางสิ่งที่มีเป็นไพ่ต่อรอง ไม่ว่าจะเป็นที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ ทางผ่าน ท่าเรือ หรือความสัมพันธ์กับทุกขั้วอำนาจ แต่การวิเคราะห์นั้นมีจุดบอดที่สำคัญ

สิ่งที่เสนอให้ไทยวางบนโต๊ะล้วนเป็นสิ่งที่มหาอำนาจต้องการเอาไปจากเรา ไม่ใช่สิ่งที่ทำให้เราต่อรองได้จริง ที่ตั้งทางภูมิศาสตร์คือเหยื่อ ไม่ใช่ปืน ท่าเรือคือเป้าหมายของ debt-trap diplomacy ความยืดหยุ่นในยุคที่โลกบังคับให้เลือกข้างคือความอ่อนแอ ไม่ใช่จุดแข็ง อาวุธนิวเคลียร์อาจเป็นทางเลือกแต่เป็นได้แค่ความฝัน

แต่จุดอ่อนที่ใหญ่กว่านั้นอยู่ที่อื่น

ปัญหาหลักของไทยไม่ใช่ว่าเราไม่มีอะไรวางบนโต๊ะ แต่คือนักการเมืองและชนชั้นนำของเราต้องการ ‘งาบ’ ประเทศเสียเอง ก่อนที่มหาอำนาจภายนอกจะมีโอกาสทำ

ชนชั้นนำไทยไม่ได้แบ่งตามอุดมการณ์ แต่แบ่งตามผลประโยชน์ และผลประโยชน์นั้นข้ามพรรค ข้ามฝ่าย ข้ามเครื่องแบบ ทำให้ไม่มีฝ่ายใดในระบบที่มีแรงจูงใจปกป้องผลประโยชน์ชาติอย่างแท้จริง

วงจรที่ปิดสนิทกว่าอเมริกาเสียอีก

ทรัมป์อย่างน้อยยังมีฝ่ายค้านจริง สื่ออิสระบางส่วน และศาลที่บางครั้งยังขัดเขาได้ ในไทย สถาบันตรวจสอบถูกออกแบบใหม่ทุกครั้งที่มีการรัฐประหาร สื่อรู้ขอบเขตของตัวเอง ประชาชนที่ตื่นตัวถูกทำให้รู้สึกว่าเปลี่ยนอะไรไม่ได้ และคนที่อยากเปลี่ยนจริงๆ ต้องลี้ภัยหรือหายไป

การงาบจากภายในอันตรายกว่า

มหาอำนาจงาบจากภายนอก ยังพอมองเห็น ต่อต้านได้ ระดมความรู้สึกชาตินิยมได้บ้าง แต่ชนชั้นนำที่งาบจากภายในทำในนามของชาติ ใช้สัญลักษณ์ของชาติ และทำให้การต่อต้านกลายเป็นการทรยศชาติโดยอัตโนมัติ

นี่คือเหตุผลที่ Thucydides ไม่มีคำตอบให้ไทย เพราะเขาพูดถึงรัฐที่ชนชั้นนำยังมีผลประโยชน์ร่วมกับการอยู่รอดของรัฐ แต่ถ้าชนชั้นนำได้ประโยชน์จากการที่รัฐอ่อนแอ สมการทั้งหมดเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง

แล้วไทยควรทำอะไร?

คำถามที่ยากที่สุด เพราะทางเลือกล้วนมีต้นทุน อาวุธที่ป้องกันการรุกรานได้จริงในโลกสมัยใหม่คืออาวุธนิวเคลียร์ซึ่งไทยไม่มีและไม่มีทางมี การเป็นประเทศ ‘กินยาก’ ที่มีต้นทุนการครอบครองสูงกว่าประโยชน์ที่จะได้อาจเป็นทางเลือกที่เป็นไปได้มากที่สุด แต่นั่นต้องการชนชั้นนำที่มีผลประโยชน์ร่วมกับการอยู่รอดของชาติ — ซึ่งเป็นสิ่งที่ยังไม่เห็นในปัจจุบัน