การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ /COP26/ ประเทศไทย

คอลัมน์ ช่วยกันคิด ช่วยกันทำ

ทหารประชาธิปไตย

การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ /COP26/ ประเทศไทย

COP26 คือ การประชุมเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในปีพ.ศ.2564 หรือ ค.ศ. 2021 ซึ่งความจริงต้องประชุมในปีที่แล้วแต่ต้องเลื่อนมาปีนี้ เพราะสถานการณ์แพร่ระบาดโควิด

            การประชุม COP26 นี้เป็นการประชุมอย่างต่อเนื่องมานับตั้งแต่การประกาศปฏิญญาร่วมกันที่เกียวโต ที่จะร่วมมือเพื่อลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก โดยตั้งเป้าให้เป็นศูนย์ในปี 2065 และต่อมาก็มีการให้สัตยาบันกันที่ปารีส จากนั้นก็มีการประชุมเพื่อติดตามการดำเนินการตามที่ได้กำหนดเป้าหมาย รวมทั้งแผนงานที่เป็นรูปธรรม ทั้งนี้ COP26 ได้มีกำหนดการประชุมตั้งแต่ 31 ตุลาคม -12 พฤศจิกายน 2564 ณ เมืองกลาสโก สกอตแลนด์ โดยมีอังกฤษและอิตาลีเป็นเจ้าภาพร่วม

ในการประชุมที่ผ่านๆมา ประเทศส่วนใหญ่ประกาศที่จะให้ความร่วมมือในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อนและมีผลทำให้สภาพภูมิอากาศแปรปรวนอย่างมาก

อย่างไรก็ตาม สหรัฐฯ และจีน ซึ่งเป็น 2 ประเทศที่ปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นอันดับต้นของโลกได้ให้คำมั่นสัญญาว่าจะลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกให้เป็นศูนย์ภายในปีค.ศ.2065 ให้ได้ แต่การกระทำดังกล่าวก็ไม่ใช่เรื่องง่ายดายนัก เพราะจะต้องปรับโครงสร้างอุตสาหกรรมและการใช้พลังงานใหม่ทั้งหมด

            ทว่าในความเป็นจริงจะทำได้มากน้อยแค่ไหนคงต้องติดตาม อย่างเช่น โจ ไบเดน เมื่อเข้ารับตำแหน่งก็สั่งให้เปลี่ยนรถราชการของรัฐบาลกลางทั้งหมดเป็นรถไฟฟ้า แต่ก็ยังเปลี่ยนได้ไม่กี่เปอร์เซ็นต์ ในขณะที่โครงสร้างทางอุตสาหกรรมและการใช้พลังงานหมุนเวียนทดแทนยังเป็นไปอย่างเชื่องช้า

สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดการชะงักงัน เพราะการแพร่ระบาดของโควิด ทำให้งานต่างๆพลอยเชื่องช้าลง แต่ก็มีข้อดีคือ การปล่อยก๊าซเรือนกระจกก็ลดลงไปด้วย

            ส่วนจีน สี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน ก็ให้คำมั่นเช่นกัน แต่ในความเป็นจริง ผลจากการแพร่ระบาดโควิดทำให้อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของจีนต้องตกต่ำลง

ดังนั้นเพื่อจะเร่งชดเชยความตกต่ำนี้ จีนก็ต้องเร่งขยายกำลังการผลิตที่มีอยู่ ซึ่งส่วนใหญ่ก็ต้องพึ่งพาพลังงานจากฟอสซิล เช่น น้ำมัน ก๊าซธรรมชาติและถ่านหิน ทั้งนี้จีนมีปริมาณสำรองถ่านหินมากเป็นอันดับต้นของโลก

เมื่อทั้งจีนและสหรัฐฯ ต่างก็ต้องเร่งกระตุ้นเศรษฐกิจ การปรับโครงสร้างจึงไม่ใช่ปัญหาเฉพาะหน้า ยิ่งมีความต้องการน้ำมันปิโตรเลียมมาก อย่างกะทันหัน เพราะต่างก็ต้องเร่งฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ราคาน้ำมันในตลาดโลกก็ยิ่งพุ่งสูง นั้นจึงเป็นแรงจูงใจให้อุตสาหกรรมน้ำมันและถ่านหินเร่งดำเนินการผลิตออกจำหน่าย อุตสาหกรรมรถยนต์ ก็พลอยชะลอตัวลง เพราะยังไม่พร้อมจะปรับตัว มีผลกระทบไปสู่อุตสาหกรรมชิ้นส่วนและอะไหล่ และบริการต่างๆที่เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตามนี่เป็นผลกระทบปลายน้ำที่เป็นแรงเสียดทานมิให้ความพยายามลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเป็นไปอย่างราบรื่น

            ประเด็นสำคัญก็ต้องกลับไปดูประเทศต้นน้ำที่เป็นแหล่งผลิตน้ำมันดิบทั้งหลาย ซึ่งส่วนใหญ่ก็คือประเทศในตะวันออกกลาง และสมาชิกสำคัญในกลุ่ม OPEC

ประเทศเหล่านี้มีการค้าน้ำมันเป็นรายได้หลักของประเทศ ที่คณะผู้บริหารใช้บำรุงบำเรอเพื่อความสุขของตนเอง และใช้เงินเหล่านี้ไปบริหารประเทศโดยที่ไม่ต้องเก็บภาษีหรือเก็บในปริมาณน้อยมากจากประชาชนในขณะที่จัดสวัสดิการอยู่ในระดับสูง เพื่อจะได้ไม่มีปัญหาในการปกครอง

ดังนั้นแรงจูงใจของประเทศเหล่านี้ที่จะทัดทานการใช้พลังงานทดแทนจึงมีสูง และไม่กระตือรือร้นที่จะพัฒนาการใช้พลังงานทดแทนมากนัก

อนึ่งรายได้มหาศาลจากการขายน้ำมันดิบและผลประโยชน์ร่วมกับบริษัทขายน้ำมัน 7 บริษัทยักษ์ใหญ่ที่เรียกว่า Seven Sisters นั้น มีจำนวนมหาศาล และเกี่ยวโยงไปสู่การลงทุนในตลาดทุน ตลาดหุ้นใหญ่ๆในสหรัฐฯ และยุโรป ทำให้มีพลัง ทั้งทางเศรษฐกิจ และการเมือง ที่หล่อหลอมกันเป็นขบวนการเตะถ่วงการพัฒนาพลังงานทดแทน และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้อง แม้ว่าอนาคตของพลังงานจากฟอสซิลจะอยู่ได้อีกไม่นาน แต่ก็ขอกอบโกยให้คุ้มก่อน ยิ่งราคาน้ำมันขึ้นอย่างในขณะนี้ก็ยิ่งเริงร่า และก่อให้เกิดผลกระทบต่อการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงตามเป้าหมาย

ขนาดสภาพแวดล้อมในประเทศผู้ผลิตน้ำมันในตะวันออกกลาง ในปัจจุบันจะเลวร้ายอย่างถึงที่สุด แต่ก็มิอาจทำให้ประเทศเหลานี้หยุดการผลิตน้ำมันดิบลงได้ด้วยเหตุผลข้างต้น

ในสภาพความเป็นจริงพื้นที่ในตะวันออกกลางมีความร้อนอบอ้าวของอากาศเพิ่มขึ้นเป็น 2 เท่า ของปริมาณความร้อนเฉลี่ยทั่วโลก นอกจากนั้นยังมีอากาศแปรปรวนอย่างมาก

            ที่ภาคเหนือของโอมาน นับเป็นครั้งแรกที่ถูกถล่ม โดยพายุไซโคลนชาฮีน แถบบาร์ซาร่าตอนใต้ของอิรัก อุณหภูมิพุ่งสูงถึง 50 องศาเซลเซียส ในฤดูร้อน ทำให้เกิดไฟฟ้าดับเป็นประจำเพราะการใช้ไฟฟ้าพุ่งสูงจากการเปิดแอร์ จนทำให้ผู้คนต้องวิ่งออกไปขับรถตระเวนไปทั่วเพื่ออาศัยแอร์รถยนต์

คูเวตทำลายสถิติร้อนสุดๆถึง 53.6 ในหน้าร้อน ค.ศ.2016 และปีนี้ก็มีระดับอุณภูมิใกล้เคียงกันนั้น

เกิดน้ำท่วมที่เจดดาห์และเมกกะ ในขณะที่อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วประเทศเพิ่มขึ้นทุกปี ปีละ 2% ถึง 2.5% ตั้งแต่ปีค.ศ.1980 และ หากยังเป็นอย่างนี้อีกต่อไป การไปทำฮัจย์ในช่วงฤดูร้อนคงเป็นไปไม่ได้ เพราะอาจจะต้องมีผู้เสียชีวิตจำนวนมากที่ออกไปกลางแจ้งและแออัด

ในเทหราน ประเทศอิหร่าน มลภาวะทางอากาศฆ่าผู้คนกว่า 4,000 คนทุกปี ส่วนในภาคตะวันตกเฉียงใต้ แคว้นคูเซตสถาน ประชาชนทำการปิดถนน เผายางรถยนต์ เพื่อประท้วงความแห้งแล้งที่เกิดขึ้น และไม่ได้รับความช่วยเหลือจากรัฐบาลตามที่ควร ทำให้ตายเพราะความร้อนและผลจากแรงกดดันจากความขาดแคลนที่ถุกตะวันตกแซงซั่น

การ์ตา ประเทศที่มีรายได้เฉลี่ย ต่อหัวสูงที่สุดในโลก ผลิตก๊าซเรือนกระจกต่อหัวสูงที่สุดเช่นกัน ขณะที่เป็นประเทศที่ผลิตก๊าซเหลวอันดับหนึ่งของโลก แต่พื้นที่นอกบ้านในหน้าร้อนต้องกางเต๊นฑ์ติดแอร์

สหรัฐอาหรับเอมิเรต มีการประเมินว่าวิกฤตกาลของภูมิอากาศทำให้ต้นทุนด้านสาธารณสุขและสุขภาพเพิ่มขึ้น 6 พันล้านปอนด์ต่อปี

ปัญหาที่ตามมาคือ การล้มตายของพืชและสัตว์น้ำเพิ่มขึ้น 20% ต่อปี อันมีผลต่อการลดลงของความหลากหลายทางชีวภาพ

ความร้อน ความชื้น และปัญหาการขาดแคลนน้ำดื่ม บริโภคและใช้งานทั่วไปทวีความรุนแรงขึ้น

จุดที่เป็นวิกฤติสูงสุดคือ วิกฤตการณ์ขาดน้ำบริโภคและการใช้งานทั่วไป นั่นคือขาดทั้งปริมาณและคุณภาพ น้ำใต้ดินโดยทั่วไปเกือบใช้บริโภคไม่ได้ ที่เกิดขึ้นในกาซ่า ดินแดนที่ต้องอยู่กันอย่างแออัดด้วยประชากรกว่า 2 ล้านคน ในพื้นที่แคบๆ ท่ามกลางความร้อนระอุในฤดูร้อน และการปิดล้อมกับการโจมตีของอิสราเอล

สำหรับประเทศไทยเราพึ่งผ่านพ้นวิกฤตกาลแปรปรวนทางภูมิอากาศและปีนี้ก็เป็นอีกปีที่เราเกิดน้ำท่วมอย่างมาก แต่นายกรัฐฒนตรีไทยก็ได้สละเวลาไปร่วมประชุม COP26 ด้วยสุนทรพจน์ที่น่าประทับใจ ถ้าไม่บังเอิญมีคนไปจับได้ว่าถอดแบบเอามาจากสุนทรพจน์ของโอบามา ชนิดคำต่อคำ ยกเว้นเป้าหมายทางการปฏิบัติที่ผู้สังเกตการณ์หลายคนงง เพราะตัวเลขมันต่างจากรายงานเป็นทางการที่ส่งให้สหประชาชาติ

ประเด็นสุดท้าย คือ แผนปฏิบัติการณ์ที่จะให้บรรลุเป้าหมายที่ไปยืนยันในที่ประชุม ยังมิได้เริ่มดำเนินการอะไรเป็นรูปธรรม รวมทั้งการปลูกต้นไม้ 1 ล้านต้น ที่ล้มเหลวมาทุกรัฐบาลกลายเป็นปลูกผักชีไปเฉยเลย