ข้อพิจารณาการสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ

ข้อพิจารณาการสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ

รศ.ดร.สมศักดิ์ แต้มบุญเลิศชัย

ในหนังสือเรื่องIn Search of Prosperity: Analytical Narratives on Economic Growth (Princeton University Press,2003)ที่ Dani Rodrik เป็นบรรณาธิการ มีบทวิเคราะห์ตัวอย่างประสบการณ์การพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ โดยRodrikได้สรุปถึงปัจจัยที่มีส่วนเอื้อต่อการ สร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจหลายประการคือ1. โครงสร้างทางสถาบัน(ความสงบเรียบร้อยทางเศรษฐกิจและสังคม ระบบกฎหมาย ระบบสิ่งจูงใจ สถาบันและองค์กรต่างๆที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการพัฒนาเศรษฐกิจโดยรัฐบาลและเอกชน ฯลฯ) มีความสำคัญมากต่อการสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ

2. นโยบายการค้าการลงทุนระหว่างประเทศมีความสำคัญ แต่ยังมีความสำคัญ ที่น้อยกว่า โครงสร้างทางสถาบัน

3. สภาพทางภูมิศาสตร์ไม่มีผลต่อชะตากรรมของประเทศมากอย่างที่เคยคิดกัน ประเทศที่มีลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่คล้ายคลึงกัน อาจมีอัตราความเจริญเติบโตที่แตกต่างกันมากหากมียุทธศาสตร์และได้โยบายทางเศรษฐกิจที่แตกต่างกัน

4. สถาบันต่างๆสามารถสร้างหรือพัฒนาขึ้นมาได้ แต่การเปลี่ยนแปลงบางอย่างต้องใช้เวลา การสร้างหรือพัฒนาสถาบันควรคำนึงถึงสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศในขณะนั้นด้วย

5. การสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ สามารถทำแบบค่อยเป็นค่อยไป ไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงกระทันหันแบบกลับหน้ามือเป็นหลังมือ แต่ต้องมีทิศทางที่ชัดเจนและมีการทำอย่างต่อเนื่อง

6. การสร้างความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจอาจเริ่มจากการปฏิรูปเพียงไม่กี่เรื่อง โดยไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงสถาบันในเชิงลึกในระยะสั้น แต่ในระยะยาวจะต้องมีการปรับปรุงสถาบันต่างๆให้มีความเข้มแข็งมากขึ้น

7. การสร้างความเจริญเติบโตไม่จำเป็นต้องเลียนแบบประเทศอื่นเสมอไป สถาบันและวิธีการปฏิรูปบางอย่าง สามารถสร้างขึ้นมาใหม่ในลักษณะที่เหมาะสมกับสภาพของประเทศตน แต่การสร้างสถาบันใหม่อาจประสบกับความล้มเหลวได้หากไม่มีการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงให้มีความเหมาะสม

8. การกระตุ้นให้เศรษฐกิจมีความเจริญเติบโตในช่วงสั้นสั้นอาจทำได้อย่างรวดเร็ว แต่ความเจริญเติบโตนั้นอาจไม่มีความยั่งยืน นอกจากนั้ นโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจบางอย่างอาจทำให้เกิดผลเสียต่อเศรษฐกิจของประเทศในระยะยาว

9. การรักษาความยั่งยืนของการเจริญเติบโตทำได้ยากกว่าการสร้างความเจริญเติบโตในระยะสั้น การปฏิรูปทางเศรษฐกิจจึงต้องทำอย่างต่อเนื่องโดยมีทั้งยุทธศาสตร์ในระยะสั้น ระยะปานกลางและระยะยาว และต้องมีการปรับเปลี่ยนยุทธศาสตร์เมื่อ สถานการณ์เปลี่ยนไป

10. การสร้างความเจริญเติบโตอาจเริ่มจากยุทธศาสตร์การส่งเสริมการลงทุน เช่นสนับสนุนให้ผู้ประกอบการขยายการลงทุน ใช้เทคโนโลยีและมีนวัตกรรมใหม่ในการบริหารธุรกิจ เช่นหาตลาดใหม่ สร้างผลิตภัณฑ์ใหม่และใช้วัสดุใหม่ และยังต้องขจัดหรือลดอุปสรรคต่างๆที่ขัดขวางการดำเนินการทางเศรษฐกิจอย่างมีประสิทธิภาพ

อย่างไรก็ตาม สิ่งต่างๆเหล่านี้จะไม่เกิดขึ้นหรือไม่สามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพหากไม่มีรัฐบาลที่มีความมุ่งมั่นตั้งใจที่จะสร้างความเติบโตและความเจริญให้แก่ประเทศชาติ และ ภาคเอกชนมีผลประโยชน์แอบแฝง มีความอ่อนแอและไม่ร่วมมือกับการดำเนินนโยบายของรัฐบาล

ข้อเขียนข้างต้นเป็นการสรุปจากเนื้อความในบทที่ 1 ของหนังสือ In Search for Prosperity บวกกับการตีความของผมจากเนื้อความในบทนี้ ซึ่งบางส่วนอาจจะไม่ตรงตามข้อเขียนของ Rodrik เสียเลยทีเดียว