ลูกแกะอุ้มบุญจากงานวิจัยสู่การปฏิบัติได้จริง

ศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร. มงคล เตชะกำพุ
คณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

หากเราได้มีโอกาสไปในสถานที่ท่องเที่ยวหลาย ๆ แห่ง เช่น แถวอำเภอสวนผึ้ง ราชบุรี หรือพัทยา  ชลบุรี หัวิน ลำปาง ปากช่อง หรือแถวเขาใหญ่ จะเห็นรีสอรต์หลาย ๆ แห่งมีจุดขายโดยเอาแกะมาเดินตามท้องทุ่งหญ้า  ดูคันทรีดี   หากเข้าไปก็จะเก็บค่าเข้าชม หรือมีหญ้าจำหน่าย มีการป้อนนมเลี้ยงลูกแกะ นานๆ คนกรุง (ส่วนใหญ่) จะได้สัมผัสกับแกะ  เด็กเล็กๆ จะเดินเข้าไปจับต้องเด็กบางคนก็ควักไอแพด ไอโฟนออกมาถ่าย ส่งไลด์ไปให้เพื่อน ๆ ได้อิจฉา 

นอกจากนั้นยังมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์พื้นบ้าน หมวก เสื้อยืด ของที่ระลึกเป็นรูปแกะ จิปาถะ  จนเราหมดเงินไปตาม ๆ กัน  เรียกว่า เสียค่าเข้าดู แล้วยังต้องเสียเงินเลี้ยงแกะให้เขาด้วย  หัวการค้าจริง ๆ   แต่ก็เต็มใจ  เพราะไม่เห็นจะต้องไปถึงนิวซีแลนด์ ก็ได้จับแกะแล้ว  แถมได้รูปสวยมาอวดเพื่อนด้วยซ้ำ

แกะพันธุ์ดีในประเทศไทยมีน้อย ยังเป็นพันธุ์พื้นเมืองเสียเป็นส่วนใหญ่  ยังมีความต้องการสูง โดยแกะเป็นสัตว์เคี้ยวอื้องขนาดเล็กที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจทั้งในรูปแบบฟาร์มขนาดเล็ก ขนาดกลาง และขนาดใหญ่ มีการกระจายการเลี้ยงทั่วประเทศไทย พื้นที่ในการเลี้ยงใช้น้อยกว่าวัว กินน้อยกว่า  เนื้อแกะราคาแพงกว่าวัว

แกะมีความโดดเด่นในหลายๆ ด้านเมื่อเทียบกับปศุสัตว์ชนิดอื่นๆ เช่น เลี้ยงง่าย เป็นสัตว์เลี้ยงที่มีคุณค่าในการให้ผลผลิตเกือบทุกส่วนในหลายรูปแบบ ตามโรงแรมใหญ่ ๆ จะมีเนี้อแกะไว้เป็นอาหารจานเด็ด  แม้บ้านเราจะยังไม่นิยมกินแกะเหมือนในต่างประเทศ บางคนบอกมีกลิ่นสาป แปลก ๆ   บางคนก็ชอบกินตามภัตตาคารหรูๆ   ราคาก็แพงไม่เบา จานหนึ่งก็หลายร้อยบาท     แต่แนวโน้มมีความต้องการบริโภคสูง และหากเหลือสามารถส่งออกได้ เดี๋ยวนี้ใครไปศูนย์การค้าบางแห่ง จะมีไอศครีมนมแกะ  จนบางคนมักจะสงสัยว่า แกะมีน้ำนมด้วยหรือ   ส่วนราคาไม่ต้องพูดถึง  แพงเอาการ   ส่วนหนังเอาไว้ตกแต่งบ้าน 

งานวิจัยของคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาฯ นำทีมโดย ศาสตราจารย์ นายสัตวแพทย์ ดร. มงคล เตชะกำพุ  โดยได้รับทุนวิจัยอย่างต่อเนื่องจากสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) – สวก.ในปีงบประมาณ 2556 ต่อมาจนถึง 2560 มีวัตถุประสงค์ในการผลิตพ่อแม่พันธุ์ดีและปลอดโรคเชิงพาณิชย์และนำไปกระจายพันธุ์ให้แก่เกษตรกร เพี่อให้เรามีแกะพันธุ์ดี ๆ และยังนึกไปว่าในเขตภาคเหนือที่มีการทำลายป่ากันมาก ๆ อาจจะลองไปส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงแกะ เพื่อจะได้ไม่ต้องไปทำไร่ไถนา หรือเผาป่าปลูกข้าวโพด  ความคิดนี้หากเป็นจริง ป่าไม้เมืองไทยคงจะถูกทำลายน้อยลง

มาถึงงานวิจัยที่ตอนนี้ได้มีเทคนิค 2 อย่าง คือ เทคนิคการผสมเทียมด้วยการส่องกล้องและการย้ายฝากตัวอ่อนที่เรียกว่า “อุ้มบุญ”แล้วอยู่ในมือ และได้ลองไปถ่ายทอดให้เกษตรกรผู้เลี้ยงแกะ อาทิเช่น เดอะซีนเนอรี่ วินเทจ ฟาร์ม รีสอรต์ชี่อดัง ที่อำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี สถานที่ท่องเที่ยวยอดฮิตอันดับหนึ่งในอำเภอสวนผึ้ง จังหวัดราชบุรี ที่นักท่องเที่ยวแทบทุกรายจะต้องแวะไปถ่ายรูปคู่กับแกะที่นั่น ที่ทางเจ้าของต้องการลูกแกะพันธุ์คอร์ริเดล (Corriedale)
 
ทางทีมวิจัยได้กระตุ้นรังไข่แม่แกะพันธุ์คอร์ริเดล  ให้ตกไข่หลาย ๆ ใบ แล้วเก็บตัวอ่อน  หลังจากนั้นก็นำตัวอ่อนที่ได้ไปฝากในแม่อุ้มบุญ ตัวรับให้ตั้งท้องแทน  ผลการวิจัยพบว่าแม่แกะอุ้มบุญตั้งท้องไปห้าตัวจากสิบตัว และคลอดลูกออกมาสามตัว สมบูรณ์แข็งแรงดี
อีกตัวอย่าง คือการสร้างแกะพันธุ์ดอร์เปอร์ ที่มีลักษณะเป็นแกะเนื้อที่มีคุณภาพสูง สามารถปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อมต่างๆ ได้ดี ทนแล้ง มีลำตัวสีขาว หัวสีดำ ต้นพันธุ์มาจากทวีปแอฟริกาใต้  ทางกรมปศุสัตว์ใจดีได้ให้พ่อพันธุ์มาสามตัว ปัจจุบันเราสามารถรีดเก็บน้ำเชื้อตั้งเป็นธนาคารน้ำเชื้อ (semen bank) ได้พันหลอด บางส่วนก็นำไปผสมด้วยวิธีการส่องกล้อง (laparoscopic AI) ได้ผลดี ตั้งท้องกว่า 80%  รวมทั้งทดลองย้ายฝากแบบอุ้มบุญ ก็ได้ลูกออกมาหัวดำหลายตัว
ผลงานนี้นับเป็นหนึ่งในงานวิจัยของจุฬาฯ ที่มุ่งนำผลงานวิจัยจากห้องปฏิบัติการไปยังการนำไปใช้ประโยชน์ เชิงพาณิชย์

ลูกแกะที่เกิดจากย้ายฝากตัวอ่อน และลูกแกะจากการย้ายฝากตัวอ่อนแช่แข็งนาน ๓ ปี