ถูกเอาเปรียบเพราะขี้สงสาร ควรทำอย่างไร

ถูกเอาเปรียบเพราะขี้สงสาร ควรทำอย่างไร

โดย พระไพศาล วิสาโล

ปุจฉา – กราบเรียน พระอาจารย์ มีเรื่องทุกข์ใจกับความใจอ่อนขี้สงสารของตนเอง ลูกคิดอ่านด้วยตนเองแต่เล็กเนื่องจากครอบครัวไม่สมบูรณ์ ซึ่งเหงามาก ทำให้เวลาเจอใครที่ต้องการความช่วยเหลือจากใครสักคนลูกจะยื่นมือช่วยทันที เพราะเข้าใจดีถึงยามที่ต้องการใครสักคน จนบางครั้งถูกเอารัดเอาเปรียบ ซึ่งก็มีคนเคยเตือน จนมานั่งเสียใจภายหลัง บางครั้งช่วยคนอื่นจนตัวเองเหนื่อยกาย เหนื่อยใจหนักหนา

ครั้งล่าสุดถูกแฟนทิ้ง ซึ่งเราก็ช่วยเหลือกิจการเขามาพักหนึ่ง แต่พักหลังลูกไม่ได้ทำงานแล้วและไม่สามารถช่วยเหลือได้อีก จึงเกิดการเลิกรา เขาทำไม่ดีทุกอย่างเพื่อให้ลูกไปจากเขา แต่ลูกก็ยังให้อภัยและอยากให้เขากลับตัวกลับใจเป็นคนดี คำถามคือจิตเมตตา และถ้ากรุณาได้ก็ทำ ควรเป็นสิ่งที่ดี แต่ลูกเหมือนจะมีมากเกินซึ่งหากมองเรื่องราวในพุทธศาสนา การมีเมตตาจิตมหาศาลเป็นเรื่องน่ายินดี แต่ทำไมลูกกลับเป็นทุกข์กับความเมตตานี้ ทุกวันนี้ดูอะไรก็จะสะเทือนใจ เห็นภาพของการพลัดพราก ภาพคนถูกทอดทิ้ง ก็จะร้องไห้เพราะรู้สึกสงสารจับใจ ควรจะปรับความคิดความอ่านอย่างไร ขอเมตตาพระอาจารย์ชี้แนะ

พระไพศาล วิสาโล วิสัชนา – คงเป็นเพราะคุณมีเมตตากรุณา แต่ขาดอุเบกขา  จึงช่วยเขาอย่างเกินเลย จนกลายเป็นโทษทั้งต่อตัวเขาและตัวคุณเอง  อุเบกขานั้นทำให้เรารู้จัก ความพอดีในการช่วยเหลือผู้อื่น เช่น เมื่อเขารู้จักรับผิดชอบตัวเองได้แล้ว หรือสมควรที่จะรับผิดชอบตัวเอง ก็ยุติความช่วยเหลือ หรือ หากเขาทำสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ก็ต้องปล่อยให้เขารับผลของการกระทำนั้น ๆ โดยไม่เข้าไปช่วยเหลือให้เขาพ้นผิด ซึ่งจะกลายเป็นการละเมิดธรรม และทำให้เขาเสียผู้เสียคนได้ง่าย อุเบกขายังรวมถึงการวางเฉย สงบใจเมื่อไม่สามารถช่วยเหลือใครได้เลยเนื่องจากสถานการณ์ไม่อำนวย

การให้อภัยหรือ การทำดีต่อคนที่คิดร้ายต่อเรานั้นเป็นสิ่งที่ดี แต่ก็ต้องทำโดยส่งสัญญาณให้เขารู้ว่า เรามีเมตตาต่อเขาและเชื่อว่าเขามีความดีอยู่ในตัว  แต่หากส่งสัญญาณผิด ทำให้เขาเข้าใจว่า เราไม่รู้ทันเขา เรากลัวเขา หรือเราอ่อนแอ เขาก็ยิ่งได้ใจ เอาเปรียบหนักขึ้น ในกรณีนั้นคุณไม่ควรยอมให้เขาทำต่อไป อาจจะต้องแข็งกับเขา เพื่อให้เขารู้ว่าคุณรู้ทันเขาและคุณก็ไม่ได้กลัวเขา พร้อมจะเด็ดขาดกับเขาหากเขาล่วงล้ำก้ำเกินต่อไป การทำดีแต่ส่ง สัญญาณผิด ๆ ให้แก่อีกฝ่ายนั้น อาจทำให้ปัญหาลุกลาม แทนที่จะระงับปัญหา คุณควรพิจารณาตรงนี้ด้วยว่าคุณส่งสัญญาณผิด ๆ ให้แก่เขาหรือไม่