แนวทางที่จะช่วยให้คนเราเปิดรับความสุข มองให้เห็นถึงความสุข

แนวทางที่จะช่วยให้คนเราเปิดรับความสุข มองให้เห็นถึงความสุข

พระไพศาล วิสาโล

ในเมื่อเห็นแล้วว่าเราทุกข์ เพราะความคิด ดังนั้นเมื่อใดที่เผลอคิดไปในทางที่จะทำให้ทุกข์ ก็ต้องรู้ทันความคิด คนเราจะรู้ทันความคิดได้ก็ต้องมี”สติ” สติ ในที่นี้หมายถึงการไม่ลืมตัว คนเราทุกข์เพราะลืมตัว เคยสังเกตไหมว่าเวลาที่เราคิดถึงคนที่เราไม่ชอบ คนที่ทำให้เราโกรธ เราทุกข์ใช่ไห เคยถามตัวเองไหมว่าทำไมเราชอบคิดถึงเขา ทั้ง ๆ ที่คิดแล้วก็ทุกข์ นั่นก็เพราะเราลืมตัว ไม่มีสติ

หลายคนเล่าว่าเวลาดูข่าวทีวี อ่านหนังสือพิมพ์แล้วเครียด แต่ก็ยังอยากดู ไม่ยอมเลิก อาตมามีญาติคนหนึ่งเป็นลูกพี่ลูกน้องกัน เมื่อปีที่แล้วก็มีการชุมนุมของคนเสื้อแดงที่หน้าทำเนียบรัฐบาล พี่สาวชอบเสื้อเหลือง แต่น้องสาวชอบเสื้อแดง ฝ่ายพี่สาวพอไปเห็นน้องสาวดูข่าวการชุมนุมของคนเสื้อแดง พี่สาวก็พูดกับน้องด้วยความไม่พอใจว่า “ ดูไปทำไมไอ้พวกเสื้อแดง” ความที่ไม่อยากมีเรื่องน้องสาวก็เลยปิดทีวี แล้วก็เดินออกนอกห้องไป 1 ชั่วโมงผ่านไปน้องสาวเดินกลับมาที่ห้องเดิม พบว่าพี่สาวนั่งดูข่าวคนเสื้อแดงแทน ไม่ได้ดูเฉย ๆ ดูไปด่าไปด้วย เห็นได้ชัดเลยว่าพี่สาวไม่มีความสุขที่ดูข่าว แต่ทำไมไม่เลิกดู พี่สาวไม่อยากให้น้องสาวดู แต่กลับดูเอง ก็เพราะว่าเวลาเราเกลียดโกรธหรือไม่ชอบอะไรก็ตาม ใจเราจะปักอยู่กับสิ่งนั้น จะทำอะไรก็ตาม จะกิน จะนอนก็อดคิดถึงสิ่งนั้นไม่ได้ ทั้ง ๆ ที่คิดแล้วก็ทุกข์ แต่ก็ยังคิด นี่เพราะไม่มีสติ

อาตมาเพิ่งกลับจากภูฏาน ที่นั่นมีเรื่องเล่าเรื่องหนึ่งซึ่งคนนิยมมาก เป็นเรื่องของนักบวชรูปหนึ่งซึ่งชอบทำอะไรแปลกๆ แม้กระทั่งวิธีการสอนก็ไม่เหมือนใคร ท่านชอบออกธุดงค์ วันหนึ่งในค้างแรมในถ้ำ ท่านรู้ว่าแถวนั้นมีแก๊งโจร ที่ชอบปล้นสะดมผู้คนที่สัญจรผ่านไปมา แล้วท่านก็รู้ด้วยว่าประเดี๋ยวคงจะถูกโจรปล้นทรัพย์ ท่านจึงออกอุบายสั่งสอนโจร ด้วยการเอาเงินเทออกจากถุงหนัง แล้วก็ถ่ายอุจจาระลงไปในถุงนั้นก่อนที่จะวางไว้ข้างตัว ตกดึกโจรก็มาปล้นทรัพย์ของท่าน พอเห็นถุงเงินโจรก็เปิดถุงแล้วเอามือล้วงเข้าไป พอมือแตะถูกอุจจาระ ก็ร้องขึ้นด้วยเสียงอันดังว่า “โอ้ย ขี้” ว่าแล้วก็สะบัดมืออย่างแรงเพื่อให้อุจจาระหลุด มือเลยสะบัดถูกก้อนหินที่พื้นถ้ำ รู้สึกปวดเป็นกำลัง จึงเอานิ้วใส่ปากเพื่อจะดูดให้คลายปวด ผลก็คือดูดอุจจาระของท่านเข้าไปเต็มที่ นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่าเมื่อไหร่ที่เราลืมตัวเราก็ทำได้ทุกอย่างแม้ กระทั่งดูดอุจจาระของผู้อื่น

คนเรานั้นลืมตัวได้เพราะหลาย สาเหตุ เช่น ลืมตัวเพราะโกรธ ลืมตัวเพราะตกใจ การลืมตัวเป็นสาเหตุของการทำร้ายตัวเองอย่างหนึ่ง หรือแม้กระทั่งทำสิ่งที่เป็นพิษเป็นภัยแก่ตัวเองได้ อาตมาจึงเน้นย้ำว่าถ้าไม่อยากลืมตัวต้องมีสติ ถ้าเราป่วยเป็นมะเร็งแล้วมัวแต่คิดว่า ตายแล้วฉันคงมีชีวิตอยู่อีกไม่นาน ฉันจะทำอย่างไรดีกับชีวิตที่เหลือ ถ้าล้มหมอนนอนเสื่อฉันจะทำอย่างไรดี ใครจะดูแลฉัน จะเอาเงินจากไหน แล้วลูกล่ะ เขาจะอยู่อย่างไรถ้าไม่มีฉัน เรามัวกังวลกับเรื่องที่ยังไม่เกิดขึ้น ยิ่งคิดก็จะยิ่งทุกข์ ในเมื่อเรายังทำอะไรได้เหมือนคนปกติ ยังฟังเพลงไพเราะได้ ยังทำงานได้ สนทนากับลูกหลานได้ ยังมีครอบครัวที่อบอุ่น ทำไมเราจึงไม่ใช้ชีวิตให้มีความสุขกับคนเหล่านั้น กังวลทำไมกับเรื่องที่ยังมาไม่ถึง พูดอย่างนี้ไม่ได้หมายความว่าไม่ต้องวางแผนชีวิต วางแผนชีวิตเป็นสิ่งสำคัญ แต่อย่าลืมที่จะมีความสุขกับปัจจุบันด้วย

อันนี้เพราะเราไม่มีสติ เราจึงจมอยู่กับความคิด จมอยู่กับอารมณ์ เพราะฉะนั้นสติจึงสำคัญมาก เมื่อรู้ว่าใจกำลังทุกข์ ก็ควรตั้งหลักหันมาอยู่กับปัจจุบัน ใครจะนินทาว่าร้ายอย่างไรก็ช่าง พอฟังข่าวเกี่ยวกับการชุมนุมประท้วง รู้สึกเครียดขึ้นมา ขณะที่เรากินข้าวเราอาจจะเผลอไปคิดเรื่องนั้น ทันทีที่รู้เราก็วางความคิดนั้นลง หันมากินข้าวต่อ หรือทำงานของเราไป สักพักก็ไปคิดถึงข่าวนั้นอีก พอเรารู้ทันเราก็วางความคิดนั้น จิตใจก็สบายโปร่งโล่ง

ทุกวันนี้ที่เราทุกข์อยู่กับ เหตุการณ์บ้านเมืองเพราะเราไม่ยอมปล่อยไม่ยอมวาง หารู้ไม่ว่าสิ่งต่างๆเหล่านี้มันเป็นพิษต่อจิตใจของเรา เราต้องรู้จักระบายถ่ายเทออกไป ร่างกายเรามีกลไกในการช่วยกำจัดของเสียหรือสารพิษออกไป จิตใจเราก็เช่นกัน มีวิธีกำจัดสิ่งที่เป็นพิษต่อจิตใจ นั่นคือ “สติ” สติช่วยให้เราระบายอารมณ์ที่เป็นพิษออกไปจากใจ ช่วยให้เราเบาสบาย

เมื่อไหร่ก็ตามที่เราเก็บอารมณ์โกรธก็เท่ากับเราเก็บของเสียเน่าบูดไว้ใน จิต ใจ อะไรก็ตามที่เก็บสะสมนาน ๆ ก็เป็นของเสียได้ แม้กระทั่งอาหารที่เรากินเข้าไปซึ่งเป็นของดีทั้งนั้น แต่ถ้ากินแล้วไม่ถ่ายแค่สองสามวัน มันก็จะกลายเป็นของเสีย แต่ความโกรธ ความเกลียด ความกังวล มันมีผลเสียต่อจิตใจตั้งแต่วินาทีแรกที่เกิดขึ้นแล้ว เรามักจะได้ยินคนโบราณสอนว่า ถ้าโกรธก็อย่าให้โกรธข้ามคืน ความเครียดก็เช่นกัน ถ้าอ่านหนังสือพิมพ์ ดูโทรทัศน์ แล้วเกิดความเครียด ทันทีที่รู้ตัวว่าเครียด ก็ให้วางมันเสีย