สามอัจฉริยะในต้นราชวงศ์ฮั่น(汉初三杰）หันซิ่น 3

สามอัจฉริยะในต้นราชวงศ์ฮั่น(汉初三杰）หันซิ่น 3

โดย​ รศ.ดร.สมศักดิ์ แต้มบุญเลิศชัย​

หันซิ่นได้รับการแต่งตั้งเป็นอฮ๋วยอินโหว（淮阴侯）

   หลังจากที่หันซิ่นถูกหลิวปังจับกุมแล้ว ตะโกนว่า ทำไมจึงจับกุมเขา? เขาได้ช่วยหลิวปังรบชนะเซี่ยงหวี่ เขามีความผิดอะไร  ทั้งยังกล่าวถึงคำที่ฟั่นหลี่(范蠡) พูดไว้เมื่อหลายร้อยปีก่อนว่า “ เมื่อสิงห์สาราสัตว์ ถูกล่าหมด สุนัขล่าสัตว์ถูกจับฆ่ากิน เมื่อนกถูกยิงหมด  ธนูจะถูกเก็บไว้  ไม่ใช้อีก เมื่อศัตรูถูกปราบปรามจนราบคาบ ขุนศึกที่มีผลงานมาก ก็ถูกฆ่าทิ้ง “ (狡兔死 良狗烹；飞鸟尽 良弓藏；敌国破 谋臣亡) “ ขอให้ทุกคนจดจำพฤติกรรมของหลิวปังนี้ไว้    หลิวปังบอกว่า ”ข้าฯจะไม่ลงโทษเจ้า แต่จะแต่งตั้งให้เจ้าไปมีตำแหน่งใหญ่ในเมืองหลวง“   ต่อมา เมื่อหันซิ่นมาถึงเมืองหลวง ก็ได้รับการแต่งตั้งให้เป็นขุน(淮阴侯) ที่มีตำแหน่งสูง แต่ไม่มีอำนาจ และไม่ได้คุมกองทัพ หันซิ่นจึงรู้สึกไม่พอใจ จึงแกล้งป่วย ไม่ยอมทำงานใดๆ

   ต่อมา เมื่อ เฉินซี(陈豨）ลูกน้องเก่าของหันซิ่น คิดก่อการกบฎ มาขอคำปรึกษา  และบอกว่า แต่ก่อนเมื่อหันซิ่นเป็นผู้ครองรัฐฉี หลิวปังระแวงว่าหันซิ่นจะก่อการกบฏ แม้ท่านไม่ได้ก่อการกบฎจริง แต่ก็ถูกระแวง ถูกยึดอำนาจไม่ให้คุมกองกำลังทหารอีก  เวลานี้ ผมยังมีกำลังทหารอยู่ในมือ ด้วยความรู้ความสามารถในการสู้รบของท่าน หากร่วมมือกับผม ก็อาจก่อการกบฏได้สำเร็จ แต่หันซิ่นคิดว่า  เวลานั้น ตนยังไม่พร้อมที่จะก่อการกบฎ จึงไม่ได้ตอบรับเฉินซี

หันซิ่นถูกหลวี่โฮ่วจับฆ่า

    ต่อมาไม่นาน เฉินซีก็ก่อการกบฏ  หลิวปังยกทัพไปปราบกบฎด้วยตนเอง  หันซิ่นไม่ได้ร่วมก่อการกบฏ  แต่เฝ้าดูการสู้รบระหว่างหลิวปังกับเฉินซี เมื่อเขาเห็นเฉินซีใช้ยุทธวิธีผิดพลาด  จึงส่งหนังสือไปแนะนำให้เฉินซีเปลี่ยนยุทธวิธีใหม่  บังเอิญคนส่งหนังสือไม่พอใจที่ถูกหันซิ่นดุด่าเมื่อหลายวันก่อน  เขาคิดว่า ถ้าเรื่องนี้ถูกจับได้ ไม่เพียงแต่หันซิ่น จะถูกลงโทษ ตนเองซึ่งเป็นคนส่งจดหมายก็ต้องรับโทษด้วย เมื่อคิดเช่นนี้ได้แล้ว แทนที่จะส่งหนังสือให้เฉินซี  ก็กลับนำหนังสือนั้นไปให้ หลวี่โฮ่วพระมเหสีที่ยังอยู่ในเมืองหลวง  เมื่อหลวี่โฮ่วเห็นจดหมายนี้ ก็วางอุบายกำจัดหันซิ่น โดยให้คนส่งหนังสือ พักอยู่ที่บ้านตนชั่วคราวก่อน  หลายวันต่อมา หลวี่โฮ่วจึงปล่อยข่าวว่าหลิวปังได้ปราบกบฏลงอย่างราบคาบและเฉินซีถูกฆ่าตายแล้ว  เหล่าขุนนางและข้าราขการชั้นสูงได้ขอเข้าพบเพื่อแสดงความยินดีกับมเหสีหลวี่โฮ่ว  และได้สั่งให้เซียวเหอไปชวนหันซิ่นมาแสดงความยินดีด้วย  เซียวเหอจำต้องทำตามคำสั่ง มิฉะนั้นจะถูกกล่าวหาว่าเป็นพวกเดียวกับหันซิ่น  ที่แท้ขุนนางที่มาเข้าเฝ้าแสดงความยินดี มีเพียงหันซิ่นคนเดียว  ตอนแรกเมื่อเซียวเหอมาเชิญ หันซิ่นยังไม่แน่ใจว่า ข่าวการชนะของหลิวปัง จริงเท็จอย่างไร  คิดจะไม่ไป แต่เชียวเหอบอกว่า ถ้าได้รับเชิญแล้วไม่ไป ก็จะถูกระแวงว่าเป็นพวกเดียวกันกับฝ่ายกบฎ หันซิ่นจึงยอมไป

   เมื่อหันซิ่นไปถึง ก็ถูกจับ  มเหสีหลวี่โฮ่ว แสดงจดหมายที่หันซิ่นเขียนถึงเฉินซี และกล่าวหาว่า เขาเป็นผู้สนับสนุนกับฝ่ายกบฏ ต้องถูกลงโทษประหารชีวิต ทั้งยังต้องถูกฆ่าสามชั่วโคตรด้วย

บทเรียนจากชีวิตของหันซิ่น

    ก.หันซิ่นเป็นคนเก่ง มีความรู้ความสามารถในการสู้รบมาก  ตอนที่ยังไม่ได้เป็นใหญ่ เขามุ่งศึกษาตำราพิชัยสงคราม ไม่ยอมทำมาหาเลี้ยงชีพ  บากหน้าขอข้าวคนอื่นกิน  เมื่อถูกท้าทาย ก็ไม่ยอมต่อสู้ เพราะรู้ว่า ด้วยความรู้ความสามารถของตน จะสามารถมีอนาคตที่สดใสได้

    ข. เมื่อเป็นลูกน้องของเซี่ยงหวี่  เห็นว่า เซี่ยงหวี่ไม่ฟังคำแนะนำของตน ทั้งยังไม่รู้จักใช้คนเก่งมาช่วยงาน แม้เซี่ยงหวี่จะเป็นคนกล้าหาญ มีความสามารถในการสู้รบมาก  แต่ในที่สุด คงจะสู้หลิวปังไม่ได้  เขาจึงตัดสินใจไปอยู่กับหลิวปัง

    ค. เมื่อถึงเขตเปาจง หันซิ่นยังไม่ยอมแสดงจดหมายแนะนำตัวทันที แต่รอให้มีโอกาสทำงานเพื่อพิสูจน์ฝีมือของตนเสียก่อน และหาโอกาสพบเซียวเหอ ผู้ช่วยหลิวปังที่มีอำนาจเพื่อแสดงความรู้ความสามารถในการสู้รบ จนเซียวเหอรู้สึกประทับใจ และแนะนำเขาให้ไปพบหลิวปัง

   ง. หันซิ่นเมื่อถูกปลดจากการเป็นผู้ครองรัฐฉี  ไม่มีอำนาจควบคุมกองกำลังทหาร แต่ยังได้รับการแต่งตั้งให้ได้รับตำแหน่งสูง แต่เขาไม่พอใจ และแสดงความไม่พอใจออกนอกหน้า  เมื่อเฉินซีก่อการกบฎ แม้เขาจะไม่ได้ร่วมด้วย แต่อดไม่ได้ที่จะแสดงความรู้ เมื่อเห็นเฉินซีมียุทธศาสตร์ในการสู้รบที่ผิดพลาด จึงส่งจดหมายไปให้คำแนะนำ

    จ.หันซิ่นรู้ซึ้งในนิสัยของคนที่กล่าวว่า “ เสร็จนาฆ่าโคถึก เสร็จศึกฆ่าขุนพล”  แต่เขาก็ไม่รู้จักหลบหลีก จนต้องถูกจับประหารชีวิต

ความแตกต่างในชะตาชีวิตอัจฉริยะบุรุษทั้งสาม

 จางเหลียง

   เก่งในการวางกลยุทธ์ มีส่วนช่วยหลิวปังหลีกเลี่ยงจากอันตราย โค่นล้มราชวงศ์ฉินและเอาชนะเซี่ยงหวี่ แต่เมื่อหลิวปังประสบชัยชนะจนก้าวขึ้นมาเป็นกษัตริย์แล้ว จางเหลียงเลือกที่จะตีจากไป และมีบั้นปลายชีวิตที่สงบสุข

เซียวเหอ

  ผันตัวจากข้าราชการชั้นผู้น้อย มาเป็นอัครเสานาบดีผู้วางรากฐานทางด้านการเมืองการปกครองของราชวงศ์ฮั่นตอนต้น และเป็นอัครเสนาบดีจนแก่เฒ่า

หันซิ่น

  เก่งกาจในการนำกองทัพ  มีชีวิตที่ตกอับในสมัยหนุ่มๆ  ไม่ยอมทำมาหากิน มุ่งแต่ศึกษายุทธศาสตร์การทำสงคราม รู้กลยุทธการทำสงคราม เป็นอย่างดี  เมื่อไปอยู่กับหลิวปัง ก็ได้ใช้ความรู้ความสามารถเรื่องการทำสงครามช่วยให้หลิวปังรบชนะเซี่ยงหวี่ได้ แต่เมื่อรบชนะเซี่ยงหวี่ หันซิ่นมีความทะเยอทะยาน ต้องเป็นผู้ครองรัฐฉี ที่มีพื้นที่กว้างใหญ่  ต่อมาเมื่อหลิวปังระแวงในความสามารถของเขา ปลดเขาจากการเป็นผู้ครองรัฐฉี  แต่งตั้งให้เป็นขุนที่เมืองหลวง แต่ไม่มีอำนาจคุมกองทัพ เขาแสดงความไม่พอใจออกนอกหน้า จนในที่สุด ถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้ร่วมก่อการกบฏ และถูกสั่งฆ่าสามชั่วโคตร

สุภาษิตจีนที่เกี่ยวกับหันซิ่น

   ชีวประวัติของหันซิ่นเป็นที่สนใจ  จนมีสุภาษิตและสำนวน (成语) ที่เกี่ยวกับหันซิ่นหลายคำ ดังนี้：

胯下之辱 (อัปยศลอดขา)

  ในวัยเยาว์ หันซิ่นยากจน และยอมคลานลอดขาอันธพาล เพื่อหลีกเลี่ยงการต่อสู้โดยไม่จำเป็น

一饭千金 (อาหารหนึ่งมื้อ ตอบแทนพันตำลึงทอง)

  สมัยยังตกอับ หญิงซักผ้าแบ่งข้าวให้หันซิ่นกิน ต่อมา เมื่อเขาได้เป็นใหญ่ ก็ตอบแทนเธอด้วยทองคำพันตำลึง

解衣推食 (ถอดเสื้อผ้าให้สวม แบ่งอาหารให้ทาน)

  หลิวปังมอบเสื้อผ้าและอาหารของตนให้หันซิ่น เพื่อแสดงความรักและความห่วงใยอย่างสุดซึ้ง

国士无双 (ยอดบุรุษหนึ่งเดียวในแผ่นดิน)

   เป็นคำพูดของเซียวเหอที่แนะหลิวปังว่า หันซิ่นมีความสามารถที่โดดเด่นไม่มีใครเปรียบได้ในแผ่นดิน

萧何月下追韩信 (เซียวเหอควบม้าตามหันซิ่นใต้แสงจันทร์)

  หันซิ่นหนีจากเซียวเหอเพราะคิดว่าเซียวเหอไม่ให้ความสำคัญ ทำให้เซียวเหอรีบควบม้าตามให้กลับมา

明修栈道，暗度陈仓 (ซ่อมทางเดินเลียบผาบังหน้า แต่แอบซุ่มโจมตีที่เฉินชัง)

  แสร้งทำเป็นซ่อมทางเดินเลียบผาเพื่อดึงดูดความสนใจของศัตรู แต่กลับแอบนำทัพผ่านไปทางช่องแคบเฉินชัง

背水一战 (หันหลังชนแม่น้ำสู้ตาย)

  ในการศึกกับรัฐเจ้า  หันซิ่นเลือกตั้งทำเลตั้งค่ายโดยมีแม่น้ำอยู่ด้านหลัง ทำให้ทหารไม่มีทางถอยและต้องสู้สุดชีวิต จนได้ชัยชนะ

置之死地而后生 (วางตนในจุดสิ้นหวัง จึงจะเอาชีวิตรอดได้)

    สืบเนื่องจากกลยุทธ์หันหลังชนแม่น้ำ  หมายถึง เมื่อตกอยู่ในสถานการณ์เข้าตาจน จะดึงความกล้าหาญและเอาชนะอุปสรรคได้

拔旗易帜 (ถอนธงศัตรู เปลี่ยนเป็นธงตน)

   หันซิ่นส่งกองกำลังซุ่มสลับธงของทัพจ้าวเป็นธงของทัพฮั่น ทำให้ทัพรัฐเจ้าแตกตื่นเสียขวัญ

推陈出新 (ขจัดสิ่งเก่า สร้างสรรค์สิ่งใหม่)

   วิธีการจัดการยุ้งฉางของหันซิ่น ที่นำข้าวเก่าออกทางประตูหลัง และรับข้าวใหม่ทางประตูหน้า เพื่อป้องกันเชื้อรา

十面埋伏 (การซุ่มโจมตีจากสิบทิศ)

  ในศึกไกเซี่ย หันซิ่นวางค่ายกลโจมตีสิบทิศล้อมเซี่ยงหวี่ไว้อย่างแน่นหนา หมายถึงการปิดล้อมทุกด้าน ทำให้ไม่มีทางรอด

多多益善 (ยิ่งมัก ยิ่งดี / ยิ่งมาก ยิ่งดี)

   หลิวปังถามหันซิ่นว่า เขาสามารถคุมทหารได้เท่าไร หันซิ่นตอบว่า “สำหรับผม ยิ่งมากยิ่งดี”

功高震主 (ความดีความชอบสูงส่งจนข่มผู้เป็นนาย

    มีความดีความชอบและอำนาจมากเกินไปจนทำให้กษัตริย์เกิดความระแวงและรู้สึกเป็นภัยคุกคาม

鸟尽弓藏、兔死狗烹 (นกหมดซ่อนคันศร กระต่ายตายต้มหมาล่าเนื้อ)

  เมื่อนกหมดก็เก็บคันศร เมื่อกระต่ายป่าตาย ก็ต้มหมาล่าเนื้อกิน  คำถอนหายใจของหันซิ่นก่อนโดนประหาร

成也萧何，败也萧何 (สำเร็จเพราะเซียวเหอ พ่ายแพ้ก็เพราะเซียวเหอ)

    หันซิ่นแจ้งเกิดได้เพราะเซียวเหอแนะนำ และสุดท้ายก็ถูกเซียวเหอหลอกลวงไปให้หลวี่โฮ่วฆ่า

生死一知己，存亡两妇人 (เป็นหรือตายเพราะสหายแท้หนึ่งคน อยู่รอดและดับสูญเพราะสตรีสองนาง)

   โคลงที่สรุปชีวิตหันซิ่น “สหายแท้” คือเซียวเหอ  ส่วน “สตรีสองนาง” คือนางซักผ้าที่ให้ข้าวหันซิ่นที่ช่วยชีวิตเขาได้ และหลวี่โฮ่วที่สั่งประหารชีวิตเขา