กิติมา อมรทัต ไร่นาน อรุณรังษี สองปัญญาชนมุสลิมร่วมสมัย (จบ)
กิติมา อมรทัต ไร่นาน อรุณรังษี สองปัญญาชนมุสลิมร่วมสมัย (จบ)
จรัญ มะลูลีม
ผลงานแปลสี่เล่มสุดท้ายของกิติมา อมรทัต ในตู้หนังสือ (ต่อ)
ยี่สิบสี่ดวงตา (ต่อ)
เป็นเรื่องราวของครูโออิชิ ครูสาวผู้ได้รับรู้ถึงความซื่อบริสุทธิ์ตามธรรมชาติของเด็กๆ นักเรียนของเธอที่แสนจะไร้เดียงสาทำให้สายใยแห่งความผูกพันอันแนบแน่นระหว่างครูและศิษย์ได้บังเกิดขึ้น และไม่มีวันเปลี่ยนแปลงไปตามสรรพสิ่งทั้งหลายภายนอก
ในขณะที่กาลเวลาผันผ่านไป ขวบปีที่เหมือนกับความฝัน ณ โรงเรียนในชนบทก็ถูกลมหนาวเย็นแห่งความเป็นจริงพัดกระเจิดกระเจิงไป จากความยากลำบากของชีวิตแสนเข็ญในชนบท ได้ถูกบรรยากาศอันเร่าร้อนของไฟสงครามพัดกระหน่ำซ้ำลงมาอีก พวกเด็กๆ และครูของพวกเขาก็ตื่นขึ้นมาช้าๆ จากฝันอันบรรเจิด มาประสบกับโลกอันแข็งกร้าว เต็มไปด้วยเหตุการณ์อันโหดร้ายทารุณ…
นวนิยายเรื่องยี่สิบสี่ดวงตานี้ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกเป็นภาษาญี่ปุ่นในชื่อว่านิจิชิโนะฮิโตมิ เมื่อปี1952 และกลายเป็นนวนิยายขายดีที่สุดไปในทันที หลังจากนั้นก็ได้รับการจัดทำเป็นภาพยนตร์ซึ่งได้รับการต้อนรับอย่างเกรียวกราว
นี่เป็นนวนิยายที่ยกย่องสันติภาพอย่างลึกซึ้ง โดยอาศัยความเกลียดชังสงครามเป็นพื้นฐาน ทว่า ความเรียบง่ายในการนำเสนอเช่นนี้เอง กลับยิ่งทำให้นวนิยายเรื่องนี้เต็มไปด้วยความบริสุทธิ์และจริงใจ จนบางครั้งเราถึงกับกลั้นน้ำตาไว้ไม่อยู่ทีเดียว
โดยปกหลังของหนังสือได้โปรยเอาไว้ว่า ตลอดนวนิยายเรื่องนี้จะได้เห็นถึงสายใยแห่งความผูกพันอันแนบแน่นระหว่างครูและศิษย์ อันเป็นเสมือนหนึ่งสัญลักษณ์แห่งความบริสุทธิ์ภายในใจที่ไม่มีวันเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลาและสรรพสิ่งทั้งหลายภายนอก…
ในขณะที่เด็กน้อยทั้งสิบสองคนนี้ได้เติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่และต้องปรับตัวให้เข้ากับความเปลี่ยนแปลง ต่างก็ได้รับการทดสอบศีลธรรมในจิตใจของตนเอง ถึงแม้ว่าผลลัพธ์จะยังมิได้ถูกตัดสินออกมาก็ตามที…
เด็กหญิงหนึ่งในนั้นกลายเป็นโสเภณี แต่อีกคนกลับร่ำรวยขึ้นมาจากความเคราะห์ร้ายของผู้อื่น…นี่เป็นการทดสอบกระนั้นหรือ?
ในบรรยากาศอันร้อนเร่าของประเทศญี่ปุ่นซึ่งต้องแหลกสลายไปเพราะไฟสงคราม พวกเด็กผู้ชายถูกมอมเมาให้ไปเป็นทหาร จนไม่มีใครสมัครใจจะเป็นชาวประมงหรือช่างไม้ ผู้สัตย์ซื่ออีกต่อไป
ชีวิตมนุษย์กลับเปรียบเหมือนดอกเชอรี่ และพวกเด็กๆ กลับถูกสอนให้เชื่อว่าจุดมุ่งหมายสูงสุดและเกียรตินิรันดร์สำหรับเด็กหนุ่มๆ นั้น ก็คือการตายในสงคราม…?
- ฆาตรกรรมนางแบบ
กิติมา อมรทัต แปลจากต้นฉบับ Doll ของ Ed. Bcbain โดยใช้ชื่อในการแปลว่ากิติยากร ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์บรรณกิจ ที่บอกเอาไว้ชัดเจนว่าเป็นเอกลักษณ์หนังสือดีของสำนักพิมพ์
ทั้งนี้หนังสือเล่มนี้บอกถึงเรื่องราวการฆาตรกรรมนางแบบเอาไว้ว่า
นางแบบสาวสวยถูกฆาตรกรรม…สาเหตุมืดมน ตำรวจมือดีต้องออกสอบสวน เขาเกือบเอาชีวิตไม่รอด เหตุการณ์สยองขวัญถูกเปิดเผยขึ้น…เงื่อนปมของการฆาตรกรรมขึ้นอยู่กับ…ความสยองขวัญ ตื่นเต้นจากผู้เขียน กิติยากร…ได้บรรจงถอดความอย่างประณีต
- เงาอดีต
กิติมา อมรทัต แปลจากงานของอัตติยา ฮุสเซน จากต้นฉบับ Sunlight on a Broken Column โครงการจัดพิมพ์คนไฟ 2543 ความยาว 362 หน้า ราคา 150 บาท
กิติมา อมรทัต มอบให้ผมกับภรรยาไว้อ่านเมื่อวันที่ 8 มีนาคม ปี 2543 โดยกล่าวว่าให้มะห์-นิง ไว้อ่านเล่นยามคิดถึงอินตระเดีย ลงชื่อ กิติมา 8 มีนา 43
เป็นนวนิยายที่กิติมา อมรทัต ถ่ายอดีตอันงดงามและมีเสน่ห์ ซึ่งแฝงเอาความขมขื่นไว้ด้วยถ้อยคำที่กิติมาได้ถ่ายทอดจากอัตติยา ฮุสเซน โดยเฉพาะจากบางช่วงของนวนิยายเรื่องนี้เอาไว้อย่างมีสุนทรียภาพว่า
ในประเทศอินเดียนั้น อดีตไม่เคยสูญสิ้นไป แม้กระทั่งจะกลายรูปเป็นฝีปีศาจไปก็ยังไม่เคย อดีตยังมีอยู่ทุกหนทุกแห่ง-เห็นได้ชัดๆ มีตัวมีตน สามารถสัมผัสได้ มีทั้งสิ่งปรักหักพัง มีทั้งอนุสาวรีย์ต่างๆ เกลื่อนกลาดอยู่ตามถนน กีดขวางทางจราจร สร้างเกาะแปลกๆ ขึ้นในความทันสมัยของเมือง ไม่มีใครกลัวมันหรือหลีกเลี่ยงมัน ฝูงแพะฝูงวัวไปเล็มหญ้าอยู่รอบๆ มัน คนยากจนเอาเชือกและผ้าขี้ริ้วผูกไว้กับมันแล้วเปลี่ยนมันให้เป็นที่พำนัก เหล่าผู้รณรงค์หาเสียงเลือกตั้งและคนแจกใบปลิวโฆษณาภาพยนตร์เอาใบปลิวมาติดไว้ที่มัน ดังนั้นอดีตเหล่านี้จึงได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของที่นี่และเดี๋ยวนี้ เป็นส่วนหนึ่งของปัจจุบันนี้ไป
อดีตเกาะอยู่ในแบบอื่นๆ อีกด้วย เหนียวเหมือนกับกาวหรือน้ำหวาน กลายเป็นขนบธรรมเนียม กลายเป็นประเพณี “ทำไมเธอถึงต้องเขียนจุดติลกะไว้บนหน้าผากของลูกน้อยของเธอด้วย?” “ทำไมเธอต้องทรุดกายลงแทบเท้าบิดาของเธอแล้วเอาหน้าผากแตะพื้นดิน?” ทำไมผู้หญิงจึงต้องอดอาหารในวันโน้นวันนี้ด้วย?” “ทำไมจึงต้องไปอาบน้ำในแม่น้ำในระหว่างที่มีอุปราคา?” “ทำไมเจ้าบ่าวจึงต้องขี่ม้ามาและต้องถือดาบมาด้วย?” มันเป็นขนบธรรมเนียม เป็นประเพณี ไม่จำเป็นต้องอธิบายอะไรไปมากกว่านี้มันเคยเป็นมาอย่างนั้นก็ต้องเป็นอย่างนั้นต่อไป
ถ้าเกิดมีการละเมิดขนบธรรมเนียมขึ้นเล่าแล้ว “จะเกิดอะไรขึ้น?” ต้องเกิดอะไรๆ ที่น่ากลัวเกินกว่าจะกล่าวถึงความตกต่ำของครอบครัวของสังคม ของศาสนา ของมาตุภูมิคือประเทศอินเดียเองทีเดียว
ดังนั้นผู้หญิงก็จะแต้มจุดติลกะไว้บนหน้าผากของลูกน้อยของเธอ ชายหนุ่มแตะเท้าผู้อาวุโส การแต่งงานต้องเป็นที่ยอมรับไม่ใช่เฉพาะแต่ผู้เป็นพ่อแม่เท่านั้น แต่ต้องเป็นที่ยอมรับของหมอดูด้วย….. ดังนั้นชีวิตจึงมีต่อไปตามกฎเกณฑ์ของมัน กฎเกณฑ์ที่กาลเวลาเป็นผู้กำหนดไว้ กาลเวลานับร้อยๆ ปีทีเดียว
แน่ละกาลเวลาก็เคลื่อนไปในทิศทางอื่นๆ ด้วยเหมือนกัน เครื่องรับโทรทัศน์และวิทยุบุกรุกเข้ามาในบ้าน ส่าหรีถูกยกเลิกไปมีกางเกงยีนส์มาแทนที่ หมอดูแก่ๆ ถูกหัวเราะเยาะและพระก็ถูกหลบเลี่ยง อดีตถูกเย้ยหยัน แต่มันก็ยังคงอยู่ มันคงอยู่ต่อไปเหมือนกับสีผิวและสีนัยน์ตาของใครสักคน มันไม่สามารถหมดไปได้
นวนิยายและรวมเรื่องสั้นของอัตติยา ฮุสเซน คืออนุสรณ์แห่งอดีตนั้น เป็นประวัติศาสตร์ของอินเดียภาคเหนือก่อนการแบ่งแยกประเทศ เป็นอนุสาวรีย์ทำให้นึกถึงหินปักหลุมศพเก่าแก่ เยือกเย็นและไม่เปลี่ยนรูป แต่หนังสือของเธอไม่ใช่อย่างนั้น มันละเอียดบอบบางและอ่อนละมุนเหมือนกับต้นหญ้าที่เพิ่งผลิใบ พริ้มไปด้วยชีวิตและการเริงเล่นของแสงแดดและสายฝน การอ่านหนังสือของเธอเปรียบเหมือนกับเราได้แหวกม่านหรือเปิดประตูออก และร่อนเร่เข้าไปสู่อดีตกาล
นั่นแหละคือเสน่ห์และความสำคัญของหนังสือเหล่านั้น การได้อ่านหนังสือเหล่านั้นก็เหมือนกับได้เอาส่าหรีที่แม่ของเราสวมในวันวิวาห์มาห่อหุ้มตัวเราไว้ เหมือนกับได้หยิบเพชรประจำตระกูลออกมาจากกล่องซีดๆ และชมเชยประกายวับวาวของเพชรนั้นเหมือนกับได้สูดกลิ่นชะมดเชียงของผ้าแพรเก่าๆ ในหีบไม้การบูร ด้วยเหตุที่เกือบจะลืมสีสันและกลิ่นเหล่านั้นเสียหมดแล้ว เราจะนึกสงสัยว่าเราจะทนมันได้หรือเมื่อเทียบกับสิ่งที่ผ่านไปแล้ว แต่ผู้อ่านคงจะแอบหัวเราะอย่างรู้สึกผิดและแอบคิดว่า “จริงๆ รึ? มันเป็นอย่างนี้ยังงั้นหรือ? มันจะต้องน่าหลงใหล? มีเสน่ห์? ร้ายกาจ? หรือว่าเป็นไปไม่ได้?”
ส่วนประกอบที่แน่นอนของสิ่งที่บัดนี้เป็นการยากที่จะทำให้แลเห็นอดีตได้นั้นคืออะไร? สำหรับอัตติยา ฮุสเซน มันคือประเทศที่มิได้ถูกแบ่งแยก ซึ่งชาวมุสลิมและชาวฮินดูฉลองงานนักขัตฤกษ์อันเดียวกันและทำการสักการะในสักการะสถานแห่งเดียวกัน
ในตอนนั้นสังคมไม่ได้เปลี่ยนแปลงไป มันหยุดนิ่งและเป็นสังคมระบบศักดินา การที่จะได้รู้ระบบศักดินาหมายถึงอะไรนั้น เราจะต้องอ่านเรื่อง Sunlight on a Broken Column (เงาอดีต) หรือ Phoenix Fled (เสือดาวสีขาว) และต้องเรียนรู้ว่ามันถูกสร้างขึ้นมาอย่างไร ที่ดินเป็นของเจ้าที่ดินที่ร่ำรวยได้อย่างไร พวกชาวไร่ชาวนาทำงานในที่ดินอย่างไร มีการขู่เข็ญบังคับเอาอะไรจากพวกเขา และมีการทำอะไรให้พวกเขาหรือเพื่อพวกเขาเป็นการตอบแทน พวกผู้หญิงอยู่ในส่วนของบ้านที่แยกออกไปอย่างสันโดษ และได้รับการปกป้องอย่างหวงแหนจากญาติๆ ผู้ชายของพวกเธออย่างไร และพวกเธอมีอำนาจอะไรหรือเปล่า จะต้องแสดงความเคารพต่อบรรพบุรุษของพวกเขา ต่อพวกคนชั้นสูงและต่อพวกพระผู้ซึ่งสามารถเลือกที่จะใช้ประโยชน์หรือรังควานผู้ต้องพึ่งพิงพวกตนอย่างไร หรือว่าพระเหล่านั้นมีจิตใจดีงาม คอยปกป้องคุ้มครองและถนอมกล่อมเกลี้ยงพวกเขา บาปที่มิอาจให้อภัยได้อย่างหนึ่งก็คือการทำให้การปกครองโดยลำดับชั้นนี้และความมั่นคงของมันสั่นคลอนไปนั้นเป็นอย่างไรและมีแต่เพียงผู้ที่มีชีวิตอยู่ตามกฎเกณฑ์ของมันเท่านั้นจึงจะรอดชีวิตอยู่ได้
แม้ว่าทั้งกิติมา (ดร.กิติมา อมรทัต) และไร่นาน (ดร.ไร่นาน อรุณรังษี) จะอำลาโลกนี้ไปแล้ว แต่ผลงานด้านการเขียน (การแปลงานวรรณกรรม กวีนิพนธ์ ปรัชญาอิสลามและการเมืองระหว่างประเทศ) ยังคงอยู่คู่กับห้องสมุดและตลาดหนังสือทั่วไป รวมทั้งตลาดหนังสือมุสลิม ทั้งกิติมา อมรทัตและไร่นาน อรุณรังษีมีช่วงชีวิตที่คล้ายคลึงกันทั้งคู่เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัยโดยไร่นาน เป็นอาจารย์ประจำคณะศิลปศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มาก่อน ก่อนที่จะผันชีวิตไปเป็นนักการเมืองในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภา ส่วนกิติมา อมรทัตซึ่งเป็นสถาปนิกและเป็นนักแปลก็เป็นอาจารย์ประจำคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยมาก่อนก่อนที่จะยึดอาชีพการแปลในช่วงท้ายๆ ของชีวิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งหลังจากไปเรียนจบคณะศึกษาศาสตร์และตะวันออกกลางศึกษาในประเทศอินเดียในระดับปริญญาเอกและหลังปริญญาเอก โดยได้รับทุนจากรัฐบาลอินเดีย ส่วนไร่นานเองก็จบจากมหาวิทยาลัยเดียวกันในระดับปริญญาโท ด้านรัฐศาสตร์และมาจบปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์นด้านปรัชญา สำหรับสังคมมุสลิมทั้งไร่นาน และกิติมา อมรทัต มีบทบาทสำคัญในด้านการนำเสนอความรู้เรื่องโลกมุสลิมและความรู้ด้านปรัชญาอิสลามจวบจนถึงวาระสุดท้ายของชีวิต
