โครงการคลองไทย/แลนด์บริดจ์ : การวิเคราะห์ในมุมมองยุทธศาสตร์ทางทหารและภูมิรัฐศาสตร์ ตอนที่ 2

ศาสตราจารย์ พลโท ดร.สมชาย วิรุฬหผล

การวิเคราะห์ทางยุทธศาสตร์ทางทหาร

1 จุดอ่อนที่เป็นเป้าหมายทางยุทธศาสตร์

จากมุมมองทางทหาร คลองหรือแลนด์บริดจ์ที่ตัดผ่านคาบสมุทรไทยถือเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่มีความเปราะบางสูง เนื่องจากเป็นเป้าหมายทางยุทธศาสตร์ที่ตรึงตัว (fixed strategic target) ซึ่งสามารถโจมตีได้ง่าย ไม่ว่าจะด้วยการโจมตีทางอากาศ ขีปนาวุธ หรือแม้กระทั่งการก่อวินาศกรรมจากกำลังพิเศษหรือกลุ่มติดอาวุธ

ในกรณีของคลองที่ขุดจริง จุดอ่อนที่สำคัญรวมถึง:

ประตูน้ำและระบบล็อค (ถ้ามี): การทำลายประตูน้ำแห่งเดียวสามารถทำให้คลองใช้การไม่ได้ทันที
จุดคอคอดที่แคบที่สุด: การระเบิดบริเวณนี้สามารถปิดกั้นการจราจรได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ท่าเรือทั้งสองด้าน: เป้าหมายที่มีคุณค่าสูงและโจมตีได้ง่าย
โครงสร้างพื้นฐานสนับสนุน: ระบบไฟฟ้า น้ำประปา การสื่อสาร

ในกรณีของแลนด์บริดจ์ จุดอ่อนรวมถึง:

ท่าเรือทั้งสองฝั่ง: ทำลายเพียงฝั่งเดียวก็ทำให้ระบบทั้งหมดใช้การไม่ได้
เส้นทางรถไฟหรือถนน: เป้าหมายเชิงเส้นที่ยาวนับร้อยกิโลเมตร
สะพานและอุโมงค์สำคัญ: จุดคอขวดที่ถูกทำลายได้ง่าย
ลานพักสินค้าและโกดัง: มีสินค้ามูลค่าสูงตั้งพัน-หมื่นล้านดอลลาร์ตลอดเวลา

2 บทเรียนจากประวัติศาสตร์: คลองสุเอซและปานามา

ประวัติศาสตร์ของคลองสุเอซและปานามาให้บทเรียนสำคัญเกี่ยวกับความเปราะบางทางยุทธศาสตร์ของโครงสร้างพื้นฐานประเภทนี้:

คลองสุเอซ ถูกปิดกั้นหลายครั้งในประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะในช่วงวิกฤตสุเอซปี 1956 เมื่ออียิปต์ประกาศยึดคลองเป็นของชาติ และในช่วงสงครามหกวันปี 1967 ที่คลองถูกปิดจนถึงปี 1975 รวมระยะเวลา 8 ปี การปิดคลองในแต่ละครั้งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อเศรษฐกิจโลก ราคาน้ำมันพุ่งสูง และเรือสินค้าต้องอ้อมรอบแอฟริกา เพิ่มค่าใช้จ่ายและเวลาอย่างมากและก็พิสูจน์ให้เห็นว่าอียิปต์ไม่อาจควบคุมคลองได้โดยลำพังหากไม่ได้รับความร่วมมือจากมหาอำนาจ

คลองปานามา แม้จะไม่เคยถูกปิดจากสงคราม แต่ก็แสดงให้เห็นถึงความเปราะบางจากภัยธรรมชาติและปัญหาสิ่งแวดล้อม ในปี 2023 ภัยแล้งรุนแรงทำให้ระดับน้ำในทะเลสาบแกตุนที่ใช้ในระบบล็อคลดลงอย่างมาก ส่งผลให้ต้องจำกัดจำนวนเรือที่ผ่านได้ในแต่ละวัน สร้างความล่าช้าและค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล นอกจากนี้ยังมีปัญหาเรื่องอำนาจอธิปไตยเหนือคลอง ซึ่งสหรัฐถือว่าเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญจึงส่งทหารไปรักษาคลอง แม้จีนจะได้สัมปทานบริการท่าเรืออยู่สองด้านของคลองก็ตาม แต่สหรัฐก็พยายามจะเข้าtake over จนเกิดปัญหาที่ยังแก้ไม่ได้ในทุกวันนี้

อนึ่ง ในปี 2021 เรือ Ever Given ติดขวางคลองสุเอซเป็นเวลา 6 วัน ทำให้การค้าโลกสะดุดหยุดชะงัก สินค้ามูลค่าประมาณ 9-10 พันล้านดอลลาร์ต่อวันไม่สามารถผ่านได้ แสดงให้เห็นว่าแม้กระทั่งอุบัติเหตุที่ไม่ได้ตั้งใจก็สามารถสร้างผลกระทบร้ายแรงได้

3 ความท้าทายในการปกป้องและรักษาความปลอดภัย

การปกป้องคลองหรือแลนด์บริดจ์ที่ยาวนับร้อยกิโลเมตรข้ามพื้นที่ภาคใต้ของไทยเป็นภารกิจที่ยากลำบากอย่างยิ่ง กองทัพไทยจะต้องจัดสรรทรัพยากรจำนวนมหาศาลในการ:

ตั้งกำลังป้องกันตลอดแนวเส้นทาง
สร้างระบบเฝ้าระวังและตรวจจับที่ครอบคลุมพื้นที่กว้าง
จัดหาระบบป้องกันภัยทางอากาศและขีปนาวุธ
รักษาความปลอดภัยทางทะเล ป้องกันการก่อวินาศกรรมจากเรือดำน้ำหรือเรือเล็กพิเศษ
ป้องกันการก่อวินาศกรรมจากกลุ่มติดอาวุธในพื้นที่

ความท้าทายพิเศษสำหรับไทยคือสถานการณ์ความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ยังคงดำเนินต่อเนื่อง หากโครงการตั้งอยู่ในพื้นที่นี้หรือใกล้เคียง ความเสี่ยงจากการก่อวินาศกรรมจะสูงมาก กลุ่มติดอาวุธอาจเห็นโครงการนี้เป็นเป้าหมายสัญลักษณ์ที่สำคัญ การโจมตีสามารถสร้างผลกระทบทางการเมืองและเศรษฐกิจอย่างมหาศาล อนึ่งการเลือกเส้นทางระนอง-ชุมพร อาจมีปัญหาทะเลอาณาเขตทับซ้อนกับพม่า

4 การใช้ประโยชน์ทางทหาร: ดาบสองคม

ผู้สนับสนุนโครงการมักอ้างว่าคลองจะช่วยให้กองเรือไทยและพันธมิตรสามารถเคลื่อนย้ายกำลังระหว่างอ่าวไทยและทะเลอันดามันได้รวดเร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม การวิเคราะห์เชิงลึกแสดงให้เห็นว่าประโยชน์ทางทหารนี้เป็นดาบสองคม:

ข้อดีที่อ้าง:

ลดเวลาในการปรับกำลังเรือไทยระหว่างสองมหาสมุทร
ช่วยในการลาดตระเวนและควบคุมทั้งสองฝั่งได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

ข้อเสียที่มักถูกมองข้าม:

ในภาวะสงคราม คลองหรือแลนด์บริดจ์จะกลายเป็นจุดคอขวดที่อันตราย กองเรือที่เคลื่อนผ่านจะมีความเสี่ยงสูงจากการซุ่มโจมตี
ฝ่ายข้าศึกสามารถปิดกั้นทั้งสองทางเข้า-ออกด้วยการทำลายโครงสร้างพื้นฐานหรือวางทุ่นระเบิด
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง เรือดำน้ำเยอรมันสามารถปิดล้อมช่องแคบที่สำคัญได้อย่างมีประสิทธิภาพ กรณีศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าจุดคอขวดทางทะเลกลายเป็นจุดอ่อนในภาวะสงคราม
กองเรือสมัยใหม่มักหลีกเลี่ยงเส้นทางที่แคบและถูกควบคุมได้ง่าย เพราะเสี่ยงต่อการถูกโจมตีจากขีปนาวุธต่อต้านเรือ เรือดำน้ำ และเครื่องบินโจมตี
ที่ตั้งของทางออกด้านอันดามัน ยังมีโอกาสถูกblock จากอินเดียที่มีฐานทัพอยู่ที่หมู่เกาะนิโคบาและอันดามัน อันเป็นประตูสู่มหาสมุทรอินเดีย

Facebook Comments Box